93Duha Suresi

11 ayet · 7 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Kuşluk aydınlığı şahit,

Sükûn bulduğu an gece şahit ki1

Rabbin seni bırakmadı, sana kızmadı da2

Sonuç, senin için başlangıçtan daha hayırlı olacaktır.3

Rabbin verecek sen de razı olacaksın

Nitekim seni yetim bulup sahiplenmedi mi?

Seni dalalette (yönünü belirsiz) bulup hidayet etmedi mi?4

Seni darda bulup zenginleştirmedi mi?5

Öyleyse yetime [güçsüz] tahakküm etme!

İstemek zorunda kalanı da rezil edip gönderme!6

Ve amma [anlatacaksan] Rabbinin sana verdiği nimetleri anlat7.

Açıklamalar

  1. 1

    1.ve 2. Ayetlerdeki yeminlerle, 3. Ayette açıklanan yeminin cevabı arasında ilişki kurmak mümkün olabilir mi? Belki “duha” ve “leyl” in dünya ve ahireti simgelediği kabulünden hareketle: “Ey peygamber bu dünya hayatı da öteki dünya hayatı da seni bırakmadığıma ve sana kızmadığıma şahit olacaktır.”demek mümkün olabilir. Nitekim diğer ayetlerde gece kelimesi gündüz kelimesinden önce gelmesine rağmen, burada tersi bir durumun söz konusu olması; “duha” ile dünya hayatının, 2. Ayetteki “leyl” ile de ahiret hayatının kastedildiğine işaret sayılabilir.

  2. 2

    Hz. Peygamber’in işin bidayetinde, görevinin sonuçları ile ilgili bir ilerleme sağlayamamasından ötürü “Acaba görevimi hakkıyla yapamıyor muyum?” duygusuna kapılması ve bundan dolayı kendini suçlaması mümkündür. Nitekim 4. Ayetin “Bu işin sonu başlangıçtan daha iyi bir noktada olacak” anlamında olması bunun işareti sayılabilir. “Kala” meallerde” darılmak” kelimesi ile çevrilmiştir. Kanımca Allah ile ilgili olarak “kızmadı” ifadesi “darılmadı” ifadesinden daha münasiptir. (ayrıca “kızmadı “için bkz.26:168)

  3. 3

    Hz Peygamber’in içinde bulunduğu durum onun ahiret endişesiyle meşgul olmasına müsait değildir. Onun, görevi ile ilgili endişeler taşıyor olması gerekir.

  4. 4

    “Dalalet” ve “hidayet” sadece kelime değil, aynı zamanda birer kavramdır. Kelimelerin başka bir dile çevirisi yapılabilir; ancak kavramların çevirmeye değil, izahına ihtiyaç vardır.

  5. 5

    Ayette “fakir” değil “ayil” kelimesi kullanılmıştır. “Gerçek zenginlik gönül zenginliğidir” hadisi şerifinin, bu ayetin çeşitli yorumlarına yansımasından ve 6. 7. Ayetlerde maddi yönün değil de manevi yönün öne çıkmasından hareketle şunu söylemek mümkündür: “Bu ayette kastedilen darlık, peygamberin kalbinin dünyevi ihtiraslardan arındırılması manasındadır.”

  6. 6

    Veya umutsuz gönderme! Verirken veya verdikten sonra arkasından gururunu - mesela yaptığın iyiliği anlatarak- incitme! Başka ayetlerde “yetimi horlamak ve miskinin açlığı ile dertlenmek” hususu birlikte gelmiş, bu surede ise yetimden sonra “sail” zikredilmiştir. O halde, “Sail (dilenci)” kelimesi ile kastedilen, miskinin isteme halidir yahut bir sorunundan dolayı, “Senin ocağına düşmüş kimse” anlamındadır.

  7. 7

    Zımnen: “Yaptığın iyiliği gizle! Anlatacaksan Rabbinin sana verdiği nimetlerden bahset!”

    77.Bkz: Maun suresi 2. Ayet ve ilgili dipnot.