90Beled Suresi

20 ayet · 4 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Hayır! Bu beldeyi şahit tutuyorum

Ki sen de bu beldenin mukimisin

Baba ve oğul da şahit ki

Biz insanı zahmetlerle1 dolu bir hayata yarattık.

İnsan kimsenin kendisine güç yetiremeyeceğini mi hesaplıyor?

Diyor ki: “Ben [bu yolda] bir servet telef ettim.”2

O, (ne yaptığını) kimsenin görmediğini mi sanıyor?

Biz ona iki göz, bir dil ve iki dudak vermedik mi?

Ve ona iki hedef göstermedik mi?3

Ama o, yolun sarp olanını seçmedi.

Sarp yokuşun ne olduğunu anlayıp çıkarabildin mi?4

[İşte o] Köle azat etmektir.

Yahut açlığın kol gezdiği günde yedirmektir

Yakınındaki bir zavallıyı

Veya yere serilmiş bir miskini.

Ve nihayet, iman edenlerden, sabrı ve merhameti tavsiye edenlerden olmaktır.

Ki işte onlar sağduyu yoldaşıdırlar. (Ashabı Meymene)

Ve lakin ayetlerimize karşı kâfirlik gösterenlere gelince onlar uğursuzluk yoldaşıdırlar.

İşte onlar, ateşe kapatılacak olanlardır.

Açıklamalar

  1. 1

    Kebed, Dünya hayatının insan için zorluklarla dolu olması ve Allah’ın yüklediği mesuliyetin ağırlığı anlamındadır. Bazı yorumlarda yer aldığı gibi “kebed” insanın zorluklara dayanıklı olması manasında olmamalıdır. Çünkü Kur’an insanın zayıf yaratıldığını açıkça beyan etmiştir. (4:28) Buradan şu hükme varmak da mümkündür: Dünya hayatının insan için sıkıntılarla dolu olması insanın dünya için yaratılmadığına onun asıl vatanının cennet olduğuna delalet eder.

  2. 2

    Kur’an birçok ayetinde insanın malı biriktirmesini, burada ise harcamasını kınamıştır. Çelişkili gibi görünen bu durum şu şekilde açıklanabilir: İnsan, ya yalan söylüyor ve harcadığı küçük meblağı gözünde büyütüyor ya da gösteriş maksatlı harcıyor. Burada anlatılan durum için daha uygun bir açıklama da şudur: Malını hayır için değil, hayrı engellemek için harcamıştır da bununla yoldaşlarının yanında övünmektedir. Nitekim -ayete göre aslında- malını tasadduk etmemiş telef etmiştir.

  3. 3

    Ayette kullanılan “necd” sözlük anlamı itibarıyla, civarından yüksek olan tepe gibi tümsek yerdir. Bu ayette necd, insanın önündeki iki yola (hayır ve şer yoluna) işaret eder.

  4. 4

    “Akabe”, engin bir vadiden yüksek bir dağa doğru çıkan sarp yokuş demektir. 4. ayette zikredilen “kebed” ile bu ayette geçen akabe arasında bir ilişki vardır. Allah insanı zorlukları yüklenmekle sorumlu tutmuştur. İnsan sorumluluğunun idraki içinde “güzel amel” işlerse –ki ölümün ve yaşamın amacı budur- sınavını başarı ile tamamlamış olur. (Bkz. Mülk Suresi:2)