9Tevbe Suresi
129 ayet · 27 açıklama
Kendileriyle antlaşma yaptığınız müşriklere Allah ve resulünden bir ültimatom.
Bundan böyle yeryüzünde dört ay daha dolaşın, şunu bilin ki siz, Allah’ı âciz bırakmaya gücünüz yetmez [Tersine] Allah kâfirleri perişan edecektir.
Allah ve Resul’ünden; Hacc-ı Ekber gününde, insanlık âlemine bir duyuru: [Bundan böyle] Allah ve Resul’ünün müşriklerle bir bağı kalmamıştır. Ey müşrikler! Eğer şirkten tövbe ederseniz, bu sizin için hayırlıdır. Ama bu çağrıyı dikkate almazsanız Allah’ın elinden kurtulamazsınız. Kâfirleri acı bir azapla müjdele.
Ancak, kendileriyle yaptığınız antlaşmanın hükümlerine eksiksiz uyan ve size karşı başkalarıyla iş birliğinde bulunmayan müşrikler müstesna. Onlarla yaptığınız antlaşmanın şartlarına süresi doluncaya kadar uyun. Çünkü Allah sorumluluklarına riayet edenleri sever.
Haram aylar çıkınca, müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün, yakalayıp hapsedin ve her gözetleme yerinde onları bekleyin. Eğer tevbe eder, namaz kılar ve zekât verirlerse yollarını açın. Çünkü Allah Gafurdur, Rahimdir.
Eğer müşriklerden biri senden emân dilerse, ona emân ver; tâ ki Allah’ın kelâmını duyma imkânı bulsun.1 Sonra onu, kendini güven içinde hissedeceği yere kadar ulaştır. Çünkü onlar cahil bir toplumdur.
Antlaşmayı bozan müşriklerin, Allah ve Resul’ü nezdinde itibarları olabilir mi? Kendileriyle Mescid-i Haram yanında anlaşma yaptıklarınızın durumu ise başkadır. Onlar, size karşı sözlerinde durdukları sürece siz de sözünüzde durun. Çünkü Allah sorumluluklarına riayet edenleri sever.
Nasıl olsun ki? Eğer size üstün gelselerdi ne akrabalık bağı ne de yaptıkları antlaşmalara sadakat gösterirlerdi. Dilleriyle sizin gönlünüzü almaya çalışırlar ama gönülleri uzak durur. Çünkü onların çoğu fasıktır.
Allah’ın ayetlerini basit bir dünya menfaati karşılığında değişmişler ve O’nun yoluna engel olmuşlardır. Onların yaptıkları ne fenadır!
Onlar bir mümin hakkında ne akrabalık ne de antlaşma gözetirler. Onlar (hak hukuk tanımayan) saldırgan kimselerdir.
Fakat tevbe eder, namaz kılar ve zekât verirlerse, artık onlar sizin din kardeşinizdir. Biz, ilim ehli bir topluma ayetlerimizi işte böyle açıklıyoruz.
Eğer verdikleri sözün ardından ahitlerini bozarlar ve dininize saldırırlarsa o zaman kâfirlerin önderlerini öldürün! Çünkü onların sözlerinin bir hükmü kalmamıştır. Olur ki bu yolla vazgeçerler.
Yeminlerini bozan, Peygamber’i yurdundan çıkarma girişiminde bulunmuş bir topluluğa karşı savaşmayacak mısınız? Üstelik size saldırıyı onlar başlatmıştı. Yoksa onlardan korkuyor musunuz? Eğer mümin iseniz, biliniz ki korkulması gereken Allah’tır.
Onlarla savaşın ki Allah sizin elinizle onların canını yaksın, onları rezil etsin ve onlara karşı size yardım etsin. Hem de müminlerin içini ferahlatsın.
Ve onların kalplerindeki öfkeyi gidersin. Allah dilediğinin tövbesini kabul eder.2 Çünkü Allah Alimdir Hakimdir.
Yoksa siz, Allah’ın içinizden cihat edenleri, Allah’tan, resulünden ve müminlerden başkasını gönül dostu saymayan kimseleri bilmedikçe (ortaya çıkarmadıkça) kendi halinize bırakılacağınızı mı sanmıştınız. Allah yaptıklarınızı haber almaktadır.
Müşrikler kâfir olduklarına (üstelik) kendileri şahitlik edip dururken Allah’ın mescitlerini imar etmeleri3 olamaz. Onların (bu konudaki) bütün yaptıkları boşa gitmiştir. Ve onlar ateşte ebedi olarak kalacaklardır.
Allah’ın mescitlerini, ancak Allah’a ve ahiret gününe iman eden, namazı kılan, zekâtı veren ve Allah’tan başkasından korkmayan kimseler imar edebilir. Doğru yolu[cennet yolunu) bulanlardan olmaları beklenenler işte onlardır.
Siz hacılara su dağıtmayı ve Mescid-i Haram’ın imarını, Allah’a, ahiret gününe iman edip, Allah yolunda mücadele eden kimselerin yaptıklarıyla bir mi tutuyorsunuz? Bunlar Allah katında aynı değildir. Allah zalim bir toplumu doğru yola (hedefine) ulaştırmaz.
İman edenlerin, hicret edenlerin, mallarıyla canlarıyla Allah yolunda cihat edenlerin, Allah katında büyük dereceleri vardır. İşte kurtuluşa erenler işte bunlardır.
Rableri, onları, kendi katından bir rahmet ve rıza ile içinde tükenmez nimetler bulunan cennetlerle müjdeliyor.
Onlar orada ebedî olarak kalacaklardır. Çünkü ödülün en büyüğü Allah katında olandır.
Ey iman müminler topluluğu eğer küfrü imana tercih ederlerse babalarınızı ve kardeşlerinizi dahi evliya (gönül yoldaşı) edinmeyin. Sizden kim onları gönül yoldaşı sayarsa işte onlar zalimlerin ta kendileridir.
De ki: Eğer babalarınız, oğullarınız, kardeşleriniz, eşleriniz akrabalarınız, kabileniz, elde ettiğiniz mallar, kesata uğramasından korktuğunuz ticaret, cezbedici meskenler, size Allah ve Resulünden ve Allah yolunda cihattan daha sevimli geliyorsa, artık Allah’ın emri (size layık gördüğü ceza) gelinceye kadar bekleyin. Allah fasıklar topluluğuna hidayet (hesaplarının tutmasını) nasip etmez.
Gerçek şu ki birçok savaş alanında ve Huneyn gününde Allah size yardım etmişti. Hani o Huneyn günü sayınızın fazla olması sizi gururlandırmıştı, ama bunun size bir faydası olmamıştı. Bütün genişliğine rağmen, yeryüzü başınıza dar gelmiş nihayet bozularak arkanızı dönüp kaçmaya başlamıştınız.
Sonra Allah, Resûlü ve müminlere sakinlik bahşetmişti. Ayrıca sizin göremediğiniz ordular indirerek kâfirleri cezalandırmıştı. Kâfirlerin cezası işte böyle olur.
Sonra Allah, bunun ardından dilediğinin tövbesini4 kabul eder. Çünkü Allah Gagfurdur, Rahimdir.
Ey müminler topluluğu, müşrikler ancak bir pisliktir o halde bu yıllarından sonra Mescid-i Haram’a yaklaşmasınlar. Eğer fakirleşmekten (hac gelirlerinizin azalmasından) korkarsanız, Allah dilerse sizi kendi fazlından kısa zamanda zenginleştirecektir. Çünkü Allah Âlimdir, Habirdir.
Kendilerine kitap verilmiş olanlardan Allah’a ve ahiret gününe inanmayan, Allah’ın ve resulünün haram kıldığını haram olarak kabul etmeyen ve hak dini din edinmeyenlere karşı- küçük düşmüş bir halde kendi elleriyle cizye verinceye kadar- savaşın.
Yahudiler: “Üzeyir Allah’ın oğludur.” dediler; Hıristiyanlar da: “Mesih Allah’ın oğludur.” dediler. Bu, onların daha önceki kâfirleri taklit ederek5 dillerine doladıkları ezber laflardır. Allah, kahretsin onları! Nasıl bir iftiraya savuruyorlar?
Onlar, Allah’ın yanında hahamlarını rahiplerini ve Meryem oğlu Mesih’i Rabler edindiler, Hâlbuki onlara tek olan bir ilâha kulluk etmeleri emredilmişti. O’ndan başka ilah yoktur. O, kendisine ortak koşulanların üstündedir.
Onlar ağızlarıyla Allah’ın nurunu söndürmek istiyorlar.Kâfirler istemese de Allah nurunu tamamlayacaktır.
Müşrikler hoşlanmasalar da dinini bütün dinlere üstün kılmak üzere Resûlünü hidayet rehberi ve hak din ile gönderen odur.
Ey müminler topluluğu! Hahamların ve rahiplerin çoğu insanların mallarını batıl sebeplerle yedikleri gibi Allah’ın yoluna da engel olurlar. Altını ve gümüşü biriktirip de Allah yolunda harcamayanlara can yakıcı bir azabı müjdele!
O gün, bu biriktirdikleri cehennem ateşinde kızdırılıp alınları, yanları ve sırtları onlarla dağlanacak. “İşte bunlardı kendiniz için biriktirdikleriniz, tadın, biriktirdiklerinizin azabını.”
Şüphesiz Allah’ın gökleri ve yeri yarattığı gün koyduğu yasada, Allah katında ayların sayısı on ikidir. Bunlardan dördü haram aylardır. Doğru hesap budur. Öyleyse o aylarda [ayların günleriyle oynayarak ve savaş çıkararak] kendinize zulmetmeyin. Fakat müşrikler size (o aylarda) toptan savaş açarlarsa siz de onlarla topyekûn savaşın. Bilin ki Allah, sorumlu hareket edenlerle beraberdir.
Nesi6 küfürde ileri gitmektir. Kâfirler, Allah’ın haram kıldığı ayların sayısına tutturmak için onu bir yıl haram bir yıl helal sayıyorlar. Böylece Allah’ın haram kıldığını helal kılıyorlar. Kötü hareketleri kendilerine güzel görünüyor. Allah kâfir bir toplumu hedefine ulaştırmaz.
Ey müminler toplulugu! Size ne oldu ki, “Allah yolunda, sefere çıkın” dendiği zaman yere çakılıp kaldınız? Yoksa ahiretten vazgeçip, dünya hayatına razı mı oldunuz? Oysa dünya hayatının menfaati ahirete göre çok az kalır.
Eğer seferber olmazsanız, sizi can yakıcı bir şekilde cezalandırır ve yerinize başka bir kavim getirir.7 Üstelik siz böyle yaparak O’na (Allah’ın dinine) hiçbir şekilde zarar vermiş olmazsınız. Çünkü Allah’ın her şeye gücü yeter.
Eğer ona (peygambere) yardım etmezseniz kâfirler, iki kişiden biri olarak onu (Mekke’den) çıkardıklarında Allah ona yardım etmişti. O zaman o ikisi mağaradaydılar da arkadaşına: “Üzülme, şüphesiz ki Allah bizimle beraberdir!” diyordu. Artık Allah, ona sükûnet bahşetmiş, sizin görmediğiniz ordularla ona desteklemiş ve kâfirlerin kelimesini ayaklar altına almıştı. [Çünkü] Yüce olan Allah’ın kelimesidir. (Kelime-i tevhittir.) Allah Azizdir Hâkimdir.
İster hafif ister ağır (her şart ve durumda) birlikte sefere çıkarak mallarınızla ve canlarınızla Allah yolunda cihat edin. Eğer düşünecek olursanız (sonuçları itibariyle) bu sizin için daha hayırlıdır.
Eğer kolayca elde edilecek bir çıkar ve sıradan bir yolculuk olsaydı tereddütsüz senin peşinden gelmişlerdi fakat meşakkatli yol onlara ağır geldi. Gerçek bu olduğu halde “imkânımız olsaydı biz de sizinle birlikte sefere çıkardık” diye Allah’a yemin edecekler. Boşuna kendilerini parçalıyorlar. Allah onların yalancı olduklarını biliyor.
Allah seni affetsin, kimin mazeretinin doğru olduğu kimin de yalan söylediği iyice anlaşılmadan önce onlara ne diye izin verdin?8
Allah’a ve ahiret gününe iman edenler, mallarıyla ve canlarıyla cihada katılmaktan muaf tutulmak için (zaten) senden izin istemezler. Allah, sorumluluk taşıyan kimseleri iyi tanır.
Senden ancak Allah’a ve âhiret gününe inanmayan kalbîleri şüpheler içinde bocalayıp duran kimseler izin ister.
Eğer onlar savaşa çıkmak isteselerdi hazırlık yaparlardı. Fakat Allah onların davranışlarını çirkin gördü ve onları alıkoydu. (Böylece) “oturanlarla beraber siz de oturun” denilmiş oldu.
Eğer (savaşa) çıkmış olsalardı, ortalığı karıştırmaktan başka bir katkıları olmazdı ve fitne çıkarmak için koştururlardı. İçinizde onları can kulağıyla dinleyecek olanlar da vardır. Allah o zalimleri çok iyi biliyor.
Daha önce de fitne çıkarmak istemişler ve sana karşı türlü entrikalar çevirmişlerdi. Nihayet, hak yerini buldu ve onlar istemedikleri halde, Allah’ın emri gerçekleşti.
Onlardan kimi de: “Bana izin ver, beni fitneye9 düşürme” der. İyi bilin ki, onlar zaten fitneye düşmüşlerdir. Bu haliyle cehennem onları her yönden kuşatmıştır.
Başına bir iyilik gelse fenalarına gider. Ama başına bir fenalık gelse “Biz önceden tedbirimizi almıştık” der ve sevinçle yollarına devam ederler.
De ki: “Allah’ın bizim için yazdığından başkası başımıza gelmez. O bizim Mevla’mızdır. O halde müminler yalnız Allah’a dayanıp güvensinler.
De ki: “Bizim için iki iyilikten birinin10 dışında ne bekliyorsunuz ki? Oysa biz, Allah’ın kendi katından veya bizim elimizle size azap etmesini bekliyoruz. Öyleyse bekleyin bakalım biz de bekliyoruz.
De ki “ister gönüllü isterse gönülsüz verdiğiniz sadakalar asla kabul edilmeyecektir.11 Çünkü siz yoldan çıkmış bir topluluk oldunuz.”
Yaptıkları harcamaların kabulüne engel olan şey Allah’ı ve resulünü inkâr etmeleri, üşenerek namaza gelmeleri ve sadakaları gönülsüzce vermelerinden başka bir şey değildir.
Onların malları ve çocukları seni hayrete düşürmesin.12 Allah bunu sadece dünya hayatında onları cezalandırmak için13 istiyor. Ayrıca onların kâfir olarak can vermelerini istiyor.14
Sizden olduklarına dair Allah’a yemin ediyorlar, hâlbuki sizden değildirler. Aslında onlar korkak bir toplulukturlar.
Eğer onlar sığınacak bir yer veya saklanacak bir mağara yahut girecek bir delik bulmuş olsalardı derhal oraya doğru koşarlardı.
Onlardan bazısı da sadakalar konusunda sana dil uzatırlar. Sadakalardan kendilerine verilirse hoşnut olurlar ama verilmezse hemen öfkelenirler.
Keşke onlar, Allah’ın ve Resulünün verdiklerine razı olsalardı ve: “Allah’ın lütfu bize yeter, Allah ve resulü bize lütfundan yine verir. Bizim isteğimiz yalnızca Allah’ın rızasıdır.” Deselerdi ya.
Sadakalar Allah’ın emrettiği bir farz olarak ancak fakirlere, miskinlere, zekât toplayan memurlara, kalpleri İslâm’a ısındırılacak olanlara, kölelere, borçlulara, Allah yolunda cihat edenlere ve yolda kalmış yolculara verilmek içindir. Allah, Âlimdir, Hâkimdir.
Onlardan bazıları da Peygamber’i incitirler ve: “O da her söylenene kulak veriyor” derler. De ki: “O, sizin hayrınıza bir kulaktır. Allah’a inanır, müminlere de güvenir. İçinizden iman edenler için de bir rahmettir. Allah’ın Peygamberini incitenlere acıklı bir azap vardır.”
Rızanızı kazanmak için Allah’a yemin ederler. Gerçekten mümin olsalardı öncelikle Allah’ı ve resulünü razı etmeye çalışmaları daha uygun olurdu.
Allah’a ve Resulüne karşı muhalefet edenler, içinde ebediyen kalacakları cehennemi boylayacaklarını bilmiyorlar mı? İşte bu [kendileri için] büyük bir rezalettir.
Münafıklar, içlerinde sakladıkları sırlarını açığa çıkaracak bir sure indirilmesinden çekiniyorlar.15 De ki: “Alay edin bakalım. Sonuçta Allah korktuğunuzu başınıza getirecektir.”
Onlara soracak olsan mutlaka: “Biz lafa dalmış [kendi aramızda] eğleniyorduk.” derler. De ki: “Siz Allah, O’nun ayetleri ve resulüyle eğleniyordunuz öyle mi?”
Boşuna mazeret üretmeyin. Siz [sözde] imanınızdan sonra kâfirliğinizi açık ettiniz. Bir bölüğünüzü [tövbesinden dolayı] affetsek bile, bir bölüğünüze-suçlarında [ısrarından] dolayı - azap edeceğiz.16
Münafıkın erkeği de kadın da birbirine benzer. Kötülüğü teşvik eder iyiliğe engel olurlar. Elleri de çok sıkıdır. Onlar Allah’ı unutmuş Allah da onları unutmuştur. Çünkü münafıklar fasıkların ta kendisidirler.
Allah münafıkın erkeğine de kadınına da ayrıca [diğer tüm] kâfirlere de içinde kalacakları cehennem ateşini vadetmiştir. O (ateş) onlara yeter. Allah onları lanetlemiş ve onlar için kalıcı bir azap hazırlamıştır.
Siz de öncekiler gibisiniz. Üstelik onlar sizden güçlüydüler. Malları ve evlatları daha çoktu.17 [Ahirete hazırlık yapacaklarına dünyada] kendi paylarına düşenle zevklerine baktılar. Öncekiler kendi paylarına düşenden zevklerine baktıkları gibi sizde payınıza düşenle zevkinize baktınız. Onların dalıp gittikleri gibi siz de [batılın haz bataklığına] dalıp gittiniz. Onların amelleri dünyada da ahirette de boşa gitmiştir. Kaybetmiş kimseler işte onlardır.
Onlara kendilerinden önce gelip geçmiş Nuh, Ad ve Semud kavimlerinin, İbrahim kavminin, Medyen halkının ve yerle bir edilmiş(diğer) şehirlerin haberleri gelmedi mi? Resulleri onlara açık deliller getirmişlerdi. Öyleyse onlara zulmeden Allah değildi. [Yaptıklarının bedeli olarak] onlar kendilerine zulmetmişlerdi.
Mü’min erkekler ve mü’min kadınlar birbirinin velisidirler. İyiliği emreder, kötülüğe engel olurlar. Namaz kılar, zekât verirler. Hem de Allah ve Resul’üne itaat ederler. Allah’ın merhamet edeceği kimseler işte bunlardır. Çünkü Allah, Azizdir, Hâkimdir.
Allah, mümin erkekler ve mümin kadınlara, içinde ebedî kalmak üzere altından ırmaklar akan cennetleri ayrıca Adn cennetlerinde güzel meskenlerde ikamet sözü vermiştir. Allah’ın rızası ise en büyüğüdür. En büyük başarı işte budur.
Ey Peygamber! Kâfirlere ve münafıklara karşı savaş ver ve onlara karşı çetin ol (taviz verme). Onların varacakları yer cehennemdir. Orası ne fena bir ikametgâhtır.
Söylemediklerine dair Allah’a yemin ediyorlar. Hâlbuki o küfür sözünü söylediler ve müslüman olduktan sonra kâfir oldular. Başaramadıkları bir işe de (Peygambere suikast) teşebbüs ettiler. Öç almaya kalktılar. Oysa Allah ve Resulünün fazlı sayesinde servet edinmiş olmalarından başka bir sebepleri yoktu. Eğer tövbe ederlerse, haklarında hayırlı olur. Fakat yüz çevirecek olurlarsa, Allah onları hem bu dünyada da, hem de ahirette can yakıcı bir azaba mahkûm edecektir. Bu dünyada[bile] onları koruyabilecek bir yardımcıları yoktur.
Onların içinden bazıları da “Allah bize lütfedip servet bahşederse biz de bol bol sadaka vereceğiz ve salih kimselerden olacağız diye söz vermişlerdi.
Fakat Allah, onlara lütfedince, cimri kesildiler ve sözlerinden döndüler. Zaten onlar dönektirler.
Allah da bu yüzden kendisine verdikleri sözden caydıkları ve hep yalan söyledikleri için, huzuruna çıkacakları güne kadar ikiyüzlü olmayı karakterlerine yerleştirmiştir.
Bilmiyorlar mı ki, Allah onların sırlarını da gizli konuşmalarını da bilmektedir. Çünkü Allah Allamul guyubdur.
Sadakalarını gönülden ve cömertçe veren [müminlere] dil uzatanlara, güçleri yetmediği için az veren [müminlerle] de alay edenlere gelince, Allah da onlarla alay edecektir. Ayrıca onlara acı bir azap vardır.
Münafıklar için ister mağfiret dile ister dileme yetmiş kere mağfiret dilemiş olsan da Allah onları affetmeyecektir. Çünkü Allah ve resulüne nankörlük ettiler. Allah fâsık bir toplumu doğru yola sevk etmez. (umduklarını elde etmelerine izin vermez)
Peygamber’in çağrısı hilafına hareket ederek evlerinden ayrılmayanlar yaptıklarından dolayı çok mutlu oldular ve Allah yolunda malları ve canları pahasına savaşmayı kerih gördüler. “Bu sıcakta sefere çıkmayın” diye de propaganda yaptılar. De ki: “Cehennem ateşi daha sıcaktır” Keşke anlayabilseler
Yaptıklarına karşılık olarak [başlarına gelecek olanlar için] bundan sonra artık az gülsünler de çok ağlasınlar.
Şayet Allah onlardan bir topluluğu [başka bir sefer öncesi] tekrar senin karşına çıkarır da sefere çıkmak için izin isterlerse, onlara de ki: “Bundan böyle benimle asla sefere çıkmayacak ve benim yanımda düşmana karşı savaşmayacaksınız. Mademki ilk seferde evinizde oturup kalmayı tercih ettiniz şimdi de [kadınlar gibi] oturanlarla birlikte evinizde oturmaya devam edin.”
Onlardan ölen birinin namazını kılma ve mezarı başında da durma! Çünkü onlar Allah ve resulüne nankörlük ettiler ve fasıklar olarak can verdiler.
Onların malları ve çocukları seni hayrete düşürmesin. Allah bunlarla dünya hayatında sadece onları cezalandırmayı murat ediyor. Ayrıca onların kâfir olarak can vermelerini istiyor.
“Allah’a iman edin ve resulünün yanında savaşa katılın” diye bir sure indirildiğinde gücü kuvveti yerinde olanlar18 senden izin istediler ve dediler ki: “Bizi bırak da evinde oturanlar (kadınlar) gibi evimizde oturalım”
Savaştan geri kalan (kadınlar) gibi olmaya razı oldular da bu yüzden onların kalpleri mühürlendi. Artık algılayamaz hale geldiler.
Buna mukabil Resul ve onunla birlikte hareket eden müminler mallarıyla ve canlarıyla savaştılar. Onlar bütün iyilikleri hak etmiştir. Kurtulacak olanlar da işte onlardır.
“Allah onlara, içinde ebedî kalmak üzere altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. İşte bu büyük bir başarıdır.
Çöl Arapları izin istemek için mazeret beyan etmek üzere [köylerinden] çıkıp geldiler. Allah ve Resulüne [Müslüman olduklarına dair] yalan beyanda bulunanlar ise oturup kaldılar [yerlerinden bile kımıldamadılar] Onların kâfir olanlarına yakında acı bir azap isabet edecektir.
Zayıflar, hastalar ve [savaş için] harcama imkânına sahip olmayanlar -Allah ve Resulü hakkında samimi davranışlar sergiledikleri sürece –sorumlu tutulmazlar. [Zira] Muhsinleri sorumlu tutmak için bir sebep yoktur. Bilin ki Allah Azizdir Hâkimdir.
Kendilerine binek sağlaman için başvurduklarında, “Sizi binek bulamıyorum” dediğin zaman, bu yolda harcama imkânları olmadığı için üzüntüden gözleri yaşararak dönüp gidenler de sorumlu değildir.
Sorumluluk ancak, varlıklı oldukları halde senden izin isteyen için söz konusudur. Onlar geri kalan kadınlarla birlikte bulunmaya razı oldular, Allah da onların kalplerine mühürledi. Artık ne yaptıklarını bilemez haldedirler.
Savaştan döndüğünüzde size mazeretlerini sıralayacaklar de ki: “Boşuna mazeret sıralamayın. Size inanmayacağız. Allah haberlerinizi bize bildirmişti. Allah da, Peygamberi de [bundan sonra] yaptıklarınıza bakacak. Sonunda, görüneni de görünmeyeni de bilen Allah’ın huzuruna döneceksiniz. O size yaptıklarınızı haber verecektir.”
Döndüğünüzde yakalarına yapışmayasınız diye Allah’a yemin edecekler. Onlarla selamı sabahı kesin. Çünkü onlar pis adamlardır. Yaptıklarının karşılığı olarak varacakları yer ise cehennemdir.
Gönlünüzü kazanmak için size yemin edecekler. Siz onlardan razı olsanız bile Allah fasıklar toplumundan razı olmaz.
Çöl Arap’ının kâfirliği ve münafıklığı daha kabadır. Allah’ın resulüne indirdiği sınırları bilmeleri onlardan beklenmez. Allah ise Alim’dir Hakimdir
Çöl Araplarından öyleleri vardır ki, (İslam uğruna) yaptığı harcamayı boşa gitmiş bir harcama olarak kabul ederler.[Sizden kurtulmak için] başınızın belaya girmesini beklerler. Bela onların başına! Allah Semidir Âlimdir (işitir ve bilir.)
Çöl Araplarından kimi de vardır ki Allah’a ve ahiret gününe iman eder, yaptığı harcamayı ve resulün duasını Allah katında bir yakınlık vesilesi sayar. İyi bilin ki gerçekte de bunlar yakınlık vesilesidir. Allah onları rahmetiyle kuşatacaktır. Çünkü Allah Gafurdur Rahimdir.
Muhacir ve Ensar’ın ilklerine bir de güzelce onların yolunu takip edenlere gelince, Allah onlardan razı olmuştur, onlar da Allah’tan razıdır. Onlara içinde ebedî kalmak üzere altından ırmaklar akan cennetler hazırlanmıştır. İşte bu büyük bir başarıdır.
Çevrenizdeki çöl Arapları arasında münafıklar olduğu gibi Medine halkı arasında da nifakta ustalaşmış kimseler vardır. Sen onları bilmezsin, onları biz biliriz. Onlara iki defa azap edeceğiz; sonra da büyük azabın olduğu yere tıkılacaklar.
Suçlarını itiraf eden diğer bir kesim de var ki.[Önceki] salih amellerine [bu sefer] kötü bir amel karıştırmış oldular. Umulur ki Allah onların tövbesini kabul eder. Çünkü Allah Gafurdur, Rahimdir.
Onların mallarından bir kısmını [günahlarına kefaret olmak üzere] sadaka olarak kabul et ki onları temizlemiş olursun. Ayrıca onlar için dua et; çünkü senin duan onları teskin eder. Allah Semidir Âlimdir.
Kullarının tövbelerini kabul edecek olanın da sadakaları (sadakat belgesi olarak verdikleri malları) alıp kabul edecek olanın da [sadece] Allah olduğunu bilmiyorlar mı?
De ki:19 “Ne istiyorsanız yapın bakalım. Yaptıklarınızı Allah da elçisi de müminler de görecektir. Sonunda aşikârı da gizliyi de bilenin huzuruna çıkarılacaksınız. O size yapmakta olduklarınızı haber verecektir.”
Diğer bir grup daha vardır ki durumları Allah’ın takdirine kalmıştır. Allah onları ya cezalandıracak ya da tövbelerini kabul edecektir.
Zararlı faaliyetlerde bulunmak, küfre hizmet etmek, müminler arasına ayrılık sokmak Allah ve resulüne karşı savaşanlara gözetleme yeri sağlamak için, ayrı bir mescit bina edenler var. Sorsan sadece hayır maksadıyla yaptık” diye yemin ederler. Ne var ki Allah yalan söylediklerine şahittir.
Orada asla namaza durma, namaz için en uygun mescit yapıldığı günden beri takva maksadıyla tesis edilen mescittir.20 Orada [günahından] temizlenmeyi sevenler var. Allah da temizlenenleri sever.
Binasını Allah korkusu ve rızası üzerine kuran kimse mi daha hayırlıdır, yoksa çürük bir uçurumun kenarına kurup, onunla birlikte cehennem ateşine yuvarlanan mı? Allah zalimler toplumunu doğru yola iletmez.
Yaptıkları bina, kalpleri parçalanana(ölene) kadar, içlerinde bir dert ve belirsizlik kaynağı olarak yaşayacaktır. Allah ise Alim’dir, Hâkimdir.
Allah, yolunda savaşarak ölen ve öldüren müminlerin canlarını ve mallarını21 cennet karşılığında satın almıştır. Bu, Tevrat’ta, İncil’de ve Kur’an’da [onun] hak olan bir vaadidir. Vadine Allah’tan daha sadık kim olabilir? Öyleyse yaptığınız bu alışverişten dolayı sevinin. Büyük başarı işte budur.
Tövbe edenler, ibadet edenler, hamt edenler, [yeryüzünü ibret nazarıyla] dolaşanlar22 rükû edenler, secde edenler, iyiliği yayıp kötülüğe engel olanlar, Allah’ın koyduğu sınırlara dikkat edenler var ya İşte bunları yapan müminleri müjdele!
Cehennemlik oldukları belli olduktan sonra, akraba bile olsalar müşriklere mağfiret dilemek Peygamber ve müminler için söz konusu olamaz.
İbrahim’in babası için mağfiret dilemesi ise sadece ona vermiş olduğu bir sözden dolayı idi. Ancak onun Allah düşmanı olduğu belli olunca artık ondan uzak durdu. Çünkü İbrahim çok halim-selim biriydi.
Allah bir topluluğa hidayet nasip ettikten sonra sakınmaları gereken şeyleri de açıklamadan onları delalete düşürmez.[Delalete düşmüşlerse her bilgiye sahip oldukları halde bilerek yoldan çıkmışlardır]23 Çünkü Allah her şeyi bilir.
Göklerin ve yerin egemenliği Allah’ındır. Hayat veren de öldüren de O’dur. Hulasa sizin Allah’tan başka veliniz de yardımcınız da yoktur.
Allah, peygambere de yaşadıkları zorlu saatlerin ardından- ki içlerinden bir kısmının kalpleri bu yüzden kaymaya yüz tutmuştu- ona uymuş olan Muhacirlere ve Ensar’a da teveccüh etmiş (durumları nedeniyle onları mazur görmüş) sonra da onların tövbelerini kabul etmiştir. Çünkü o onlara karşı Rauf’tur, Rahim’dir.24
Ve sefere katılmayan üç kişiye gelince; Yeryüzü tüm genişliğine rağmen onlara dar gelmiş, vicdan azabıyla bunalmış nihayet Allah’ın gazabından yine Allah’a sığınmaktan başka çare olmadığını anlamışlardı. Allah onlara da teveccüh etmiş (hallerine acımış) ve tövbelerini kabul etmiştir. Çünkü Allah Tevvabtır, Rahimdir.
Ey müminler topluluğu! Allah’tan korkun ve doğrularla beraber hareket edin.
Medine halkının ve çevresindeki çöl Araplarının, Allah’ın Resulünü yalnız bırakmaları ve canlarını onun canından aziz bilmeleri yaraşmaz. Bunun nedeni Allah yolunda katlanacakları susuzluk, yorgunluk açlık, kâfirleri öfkelendirecek her adımları yine kâfirlere karşı kazandıkları her başarının salih amel olarak onların defterlerine yazılacak olmasıdır. Zira Allah iyilik yapanların mükâfatını heder etmez.
Yine, [bunun nedeni] az olsun çok olsun yaptıkları her harcamanın ve (Allah yolunda) geçtikleri her vadinin-amellerinin karşılığı olarak- daha güzeliyle ödenmek üzere Allah tarafından kaydedilecek olmasıdır.
Bununla beraber müminlerin hep birden sefere çıkmaları25 doğru değildir. Onların her kesiminden bir grup dinde yeterli bilgi sahibi olmaya çalışmak ve seferden dönen toplumlarını dikkatli davranacak olmalarını umarak uyarmak üzere geride kalmalıdır.
Ey müminler topluluğu! Kâfirlerden size yakın olanlarla savaşın. Onlar sizin kararlılığınızı anlasınlar. Bilin ki Allah [sadece Allah’tan] korkanlarla beraberdir.
Ne zaman bir sure indirilse içlerinden bazıları “Şimdi bu ayetler hanginizin imanını artırdı ki?” derler. İman edenlere gelince, inen her ayet onların imanını artırır ve onlar, bundan dolayı büyük bir mutluluk duyarlar
Fakat kalpleri hasta olanlara gelince bu, onların pisliklerine pislik katar. Ve onlar kâfir olarak ölürler.
Onlar, her yıl birkaç kez teste tabi tutulduklarını26 görmüyorlar mı? Sonrasında [buna rağmen] ne tövbe ediyorlar ne de ibret alıyorlar
Ne zaman [sırlarını açıklayan] bir sure inse, “Bizi gözetleyen biri mi var acaba?” diye birbirlerine bakar sonra da sıvışıp giderler. Allah onların gönüllerini tersyüz etmiştir27. Çünkü onlar algılayamaz bir toplum haline gelmişlerdir.
İçinizden öyle bir peygamber geldi ki, sıkıntıya uğramanız ona ağır gelir. O size çok düşkün, müminlere karşı şefkat ve merhamet doludur.
Buna rağmen sana uzak dururlarsa onlara de ki: “Allah bana yeter. O’ndan başka ilâh yoktur; O’na güvenir ona dayanırım. Büyük arşın rabbi (en büyük saltanat makamının sahibi) O’dur.
Açıklamalar
- 1
Müşrikler emanla kazandıkları zaman içinde hayat ve inancını sorgulama imkânı bulacak ve yeni bir seçim imkânının önü açılacaktır.
- 2
Savaşa katılanların geçmiş günahlarını bağışlamayı veya yenilen müşriklerin şirkten tövbelerini ya da savaşa katılmada üşengeç davranan müminlerin bu kusurlarını bağışlamayı
- 3
Mekkeli müşriklerin Kâbe için yaptıkları hizmetlerle övünmelerine cevap niteliğindedir.
- 4
Huneyde yenilenlerin İslam’a dönmesini veya gurura kapılanların tövbesini
- 5
Şirk dinlerinde tanrılar insanlara benzetilir, oğulları kızları ve eşleri olduğuna inanılırdı.
- 6
Takvimle oynama
- 7
Ey müminler Topluluğu İçinizden kim dininden dönerse, bilsin ki Allah, kendisi tarafından sevilen Allah’ı da seven öyle bir toplum getirir ki onlar müminler karşısında alçak gönüllü kâfirler karşısında izzetlidirler. Yine onlar Allah yolunda cihat ederler ve kınanmaktan da korkmazlar. İşte bu Allah’ın bir fazlıdır ki, onu dilediğine verir. Öyle ya Allah Vasıun Âlimdir. (Maide:54)
- 8
Allah, Hz. Peygamber’i (s.a), onlara münafıklıklarını gizleme fırsatı verdiği için böyle yumuşaklığın yerinde olmadığı konusunda uyarmıştır. Eğer onlar kendilerine izin verilmediği halde savaştan geri kalmış olsalardı, o zaman iman ettikleri iddiasının yalan olduğu ortaya çıkmış olacaktı. (Mevdudi)
3- Ayetteki 'hak” kelimesi ile, “Kur’an” ve “Hz. Muhammedin tebliğ ettiği din, ' “Allah’ın emri” ifadesi ile Hz. Muhammed şeriatının kuvvetlenmesi kastedilmiştir. (Razi)
- 9
Bunlardan biri de Cedd bin Kays idi. Rivayetlere göre Hz. Peygamber’e (s.a) gelip şöyle demişti: “Ben güzelliğe hayranım ve halkım benim kadınlara karşı ne denli zayıf olduğumu bilir. Bu nedenle Romalı kadınların beni günaha saptıracağını düşünerek savaşa gitmekten korkuyorum” (Mevdudi)
- 10
İki iyilik zafer ve şehadet olarak yorumlanmıştır.
- 11
Ced b. Kays isimli munafıkın: “Ben maddi yardımda bulunayım ama savaşa katılmamayım” teklifine cevap olarak nazil olmuştur.
- 12
“Allah münafıklara dünyada niçin bu kadar imkân veriyor “diyerek
- 13
“Mallarını ve evlatlarını başlarına bela etmek suretiyle”
- 14
Münafıkları dünyada mal ve evladıyla ahirette ise cehennemle cezalandırmak istiyor.
- 15
Münafıklar vahye inanmadıkları halde nasıl korkuyor olabilirler? M. Esed Bütün münafıkların aynı olmadığını bir kısmının şüpheci karakter taşıdığını kastın bu tür münafıklar olduğunu söylerken Mevdudi şu açıklamayı yapar:
Münafıklar Muhammed’in (s.a) Allah’ın Resulü olduğuna inanmıyorlardı, ama dokuz yıllık tecrübeleri onlara, Hz. Peygamber’in doğaüstü güçlere sahip olduğunu ve buna benzer bilgileri Kur’an’a yerleştirdiğini göstermişti.
Diğer bir açıklama ise Ebu Müslim’in izahına dayanmaktadır:” Münafıklar vahye inanmadıkları için haklarında sure ineceğine de inanmış olamayacaklarından hareketle (güya) korkularını dile getirmeleri kendi aralarında maskaralık yapmak amacıyla olmalıdır”
Nitekim sonraki ayet bu görüşü desteklemektedir.
- 16
Münafıkların bir kısmının affedilebilmesi hususunda farklı izahlar yapılmıştır. Mevdudi bunları gayri ciddi insanlar ve ne yaptığının farkında olanlar ayrımıyla izah etmiştir. M esedin yorumu ise şöyledir:
“Yukarıdaki Kur’ânî cümle, Allah’ın, nihaî yargısında, bir günahkârın kalbinde sakladığı her şeyi hesaba katacağı zayıflıktan, güçsüzlükten ya da kötülüğe karşı bilerek isteyerek duyduğu eğilimden değil de, şüphe ve tereddütlerini çözmekteki içsel güçsüzlüğünden ötürü günah işlemiş bulunan kimseleri ötekilerden ayırmadan yargılamayacağı ya da cezalandırmayacağı yolundaki öğretiyi dile getiriyor”
Tabatabai ise münafıklar için affedilme veya cezalandırma seçeneklerinin bu dünya için söz konusu olduğunu bir taifenin affedilebileceği seçeneğini çeşitli nedenlerden ötürü cezalandırılmaları için imkân ve fırsat olmamasıyla açıklar.
- 17
“onlar sizden güçlüydüler. Malları ve evlatları daha çoktu” İfadesi birçok ayette helak olan kavimler hakkında kullanılmıştır. Münafıklar için tehdit anlamı taşımaktadır.
- 18
Ulû-ttavl: Gücü kuvveti yerinde olanlar. Mallarıyla ve canlarıyla savaşacak durumda oldukları halde buna yanaşmayanlar kastedilmiştir.
- 19
Hitap konuyla ilgisi nedeniyle öncelikle tövbekârlara münafıklara ve genel olarak tüm insanlaradır.
- 20
Rivayete göre Beni Amr b. Avf “Kuba” mescidini bina ettiklerinde Resulullah’a bir temsilci gönderip oraya bir mescit yaptıklarını gelip kendilerine namaz kıldırmasını rica etmişlerdi. Peygamber Efendimiz de teşrif etmiş ve arzularını yerine getirmişti. (Elmalılı)
- 21
Bütün cihat ayetlerinde “mallarıyla kelimesi “canlarıyla” kelimesinden önce gelirken bu ayette canlar mallardan önce gelmiştir. Cihat her zaman savaş meydanlarında yapılmaz. Bu ayette ise fiili savaştan (mukatele) bahsedilmektedir.
- 22
“Saih”/seyahat edenler kelimesi: Yolcu gibi yaşayanlar, Allah yolunda sefere çıkanlar, İslam’ı yaymak için diyar diyar dolaşanlar olarak da yorumlanmıştır. Genelde mecaz anlamı tercih edilmiş ve oruç tutanlar olarak tercüme edilmiştir.
- 23
Parantez içi notlar için Beyyine suresi girişindeki açıklamaya ve aynı surenin 1. Ayet mealimize bakınız.
- 24
Ayet gerekçeleri izah edilerek farklı şekillerde anlaşılmıştır.
- 25
“Sefere çıkmanın” savaş için mi olduğu yoksa ilim öğrenmek için mi olduğu zaman ve şartların durumuna göre geçerlilik kazanmaya müsaittir. Bu konuda Mevdudinin Yorumu şöyledir:
“Burada 97. ayete işaret edilmiştir. Bedeviler, bilginin merkeziyle münasebet kurmadıklarından Allah yolunun kanunları konusundaki cehaletleri yüzünden nifak hastalığından mustarip idiler Bunun için, herkesin evini barkını terk ederek bu bilgiyi öğrenmek üzere Medine’ye gelmesi gereksizdir. Ancak, her kabile ve bölgeden sadece bazı kimselerin ilim merkezlerine (Medine, Mekke ve benzeri) gelmeleri ve İslam’ı öğrenmeleri ve sonra da bölgelerine dönerek genel halk arasında onun öğretilerini yaymaları yeterlidir.”
- 26
“İnanç iddia ve tahminleri yanlış çıktığı için rezil olduklarını”
- 27
Sebep- sonuç ilişkisini kuramaz hale gelmişlerdir.