83Mutaffifin Suresi
36 ayet · 8 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Yazıklar olsun mutaffifine!1
Ki onlar kendilerine ölçü ve hesap yapılınca tam isterler; ama kendileri başkası için hesapladığında noksan hesaplarlar.
Onlar, Âlemlerin Rabbi için insanların dirileceği büyük günü hesaba katmıyorlar mı?
Hayır! Facirlerin2 kitabı siccindedir.
Siccinin mahiyetini çıkarabiliyor musun?3
[Facirlerin] kayıtları orada korumadadır.4
Yalanlayanların o gün vay haline!
Ki onlar din gününü yalanlayabiliyorlar.
Adalet tanımayan günahkâr dışında, onu kim tekzip edebilir ki?
Ona ayetlerimiz okununca “eskilerin masalları” der.
Asla! Bilakis kazandığı günahlar kalplerine pas olmuştur onların.
Hayır hayır! Onlar Rablerinden mahrum bırakılacak,
Sonra cehenneme yollanacaklar
Sonra da onlara, “İnanmadığınız şey işte budur.” denilecektir.
[Ancak] Hayır! İyilerin kitabı illiyyindedir.
İlliyyin nedir çıkarabiliyor musun?
[İyilerin] kayıtları da orada korumadadır.5
Mukerrebun (Allah’a yakın olanlar) şahit olur.[şahitlik yapmaları için kayıtları görmelerine izin verilir]
Kuşkusuz İyiler naim cennetlerindedirler.
Onların yüzlerindeki neşeden yaşadıkları huzuru anlayabilirsin.
Mühürlü bir şaraptan içerler ki sonu sanki misk, -İşte bunun peşine koşsun koşacak olanlar-
Ve o yüksek bir karışım [dan imal edilmiş] olup,
Allah’a yakın olanların içtiği kaynaktan çıkar.
Oysa mücrimler, iman edenleri [küçümseyip onlara] gülerlerdi.
Onlar yanlarından geçerken göz-kaş hareketleriyle alay ederler ve kendi yoldaşlarının yanına dönerken de zevkten dört köşe bir halde dönerlerdi.8
Onlara rastlaştıklarında ise, “İşte sapıklar!” diye düşünürlerdi.
Oysa onların başına bekçi olarak gönderilmemişlerdi.
İşte bugün de müminler gelin odasında beklerken [Olanlar bir film şeridi gibi akıllarından geçer ve] kâfirlerin [haline] gülümserler.
Nasıl! Kâfirler yaptıklarının sevabına kavuşmuş oldular mı?
Açıklamalar
- 1
(t-f-f) sözlükte: Önemsiz az şey, değersiz şey demektir. Mutaffif dilimizde, “küçük hesap yapanlar” derken kastettiğimiz kimselerdir.
- 2
Ar perdesi yırtılmış utanmaz
- 3
Bu ayette kullanılan “ve ma edrake” kalıbı Kur’an’da 12 defa tekrarlanır. Kur’an önce sormuş, sonra da kendisi cevap vermiştir. Sorulan kelime, anlamı bilinmeyen bir kelime olduğu için değil, yeni bir kavram inşa edilmek istendiği için sorulmuştur. İdrak, (d-r-y) sözlükte, “bir tür hile ile elde edilen bilgi” anlamındadır. (Rağıp) Bu da, “zihinsel bir araştırma yoluyla sezmek” demektir. “Çıkarabildin mi?” şeklinde tercüme etmemizin nedeni budur.
- 4
Özel belgelerin koruma altında olduğu kozmik odalar gibi.
- 5
Hem “siccin” in hem de “İlliyyin” in “Kitabı merkum” (rakamlanmış kitap) olarak tarif edilmiş olması yorumcular için sıkıntılı bir durumdur. Bu kelimelerle amel defterlerinin korunduğu yerlerin kastedildiği düşünülmektedir.
- 6
İnsanın hayallerini süsleyen tüm unsurlar kullanılarak cennetin heyecan verici tasviri yapılmış sonra da, “işte bunun peşine koşsun koşacak olanlar” denilerek insan büsbütün heveslendirilmiştir. Cennet hayatının; geçmişte kalan acı günlerin sıkıntısından ebediyen kurtulmuş, hazırlanmış gelin odasında divana yaslanmış, sevdiğini beklerken bir hatıra turu atıp olanları gözünde canlandırarak yüzüne mutlu ve ibretli bir tebessüm yayılan kimseyle anlatılmasından daha iyi bir tasviri yapılabilir miydi?
- 7
Ayette geçen “eraik” erikenin çoğuludur. Erike, “gelin odasında hazırlanmış süslü divan” anlamındadır. (Rağıp) Bu hususta ihtilaf ta yoktur. Buna rağmen Kur’an’da geçtiği dört ayette de bu manaya uygun bir çeviriye rastlayamadım. Oysa Yasin Suresinde “eşlere mahsus divan” manasında olduğu gayet açıktır. “Kendileri ve eşleri erîkeler üzerine kurulmuşlardır” (Yasin: 56)
- 8
Metindeki “Fekih “kelimesini dilimizdeki bu deyimle karşılamayı uygun bulduk.