79Naziat Suresi
46 ayet · 10 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Dalarak söküp alanlar da
Zahmetsizce çekip çıkaranlarda şahit
Tesbih edip duranlar, böylece öncülük edip İşleri yürütenler de şahit1
Sarsıntının sarsacağı günü
Diğer bir sarsıntı izleyecektir.2
O gün kalpler yerinden oynamış,
Gözleri de korku kaplamıştır.
[Hal böyleyken] diyorlar ki “Biz eski halimize mi döneceğiz?
[Hem de] kemiklerimiz çürümüşken.”
Derler ki: “Ne fena bir dönüşmüş bu!”
Oysa bu, bir tek komuta bakar.
Ki işte o zaman herkes kendini bir meydanda bulur.3
Musa’nın haberi sana geldi mi?
Hani mukaddes Tuva vadisinde Rabbi ona seslenmiş, “Firavun’a git! Çünkü o iyice azıttı.” demişti.
“Temizlenmek ister misin?” diye ona sor!
[Şayet istersen] sana Rabbine ulaşacağın doğru yolu göstereyim. Hem böylece [Rabbinden] haşyet edersin.
Nihayet büyük mucizeyi ona gösterdi.4
Fakat [Firavun] anında inkâr edip, asi oldu.
Sonra da arkasını dönüp, fırlayıp gitti.
Hemen adamlarını toplayıp, onlara hitap etti.
Dedi ki: “Sizin yüce rabbiniz benim.”5
Nihayet Allah onu Ahiret’te ve Dünya’da ders alınacak şekilde yakaladı.
Öyle ki bu haşyet edenler için ibretlik bir durumdur.6
Sizi yaratmak mı yoksa göğü bina etmek mi daha zordur?
[Göğün] tavanını kaldırmış ve onu düzenlemiştir.7
Hem göğün gecesini karanlık yapmış, ondan da aydınlığı çıkarmıştır.
Ve ardından yerküreyi toparlamıştır.8
Ondan da, suyunu ve otlağını çıkarmıştır.
Ayrıca dağları da oturtmuştur.
Bunlarda sizin için ve hayvanlarınız için geçim kaynakları mevcuttur.
Büyük hadise9 gerçekleştiği gün, insan neyin peşinde koştuğunu kavrar.
Cehennem de öyle kimsenin gözleri önüne konulur ki
Azgınlaşmış, dünya hayatının peşinden gitmiş kimsenin.
Çünkü olsa olsa cehennem olur onun barınağı.
Ancak kim ki Rabbinin makamından korkar ve nefsin arzularını kendine yasak ederse,
İşte o da cennettedir. Çünkü orası da onun barınağıdır.
Sana saatten soruyorlar: “Ne zaman demir atacak?”
Onun hakkında sen ne söyleyebilirsin ki?
Onun nihai bilgisi Rabbine dayanır.
Kaldı ki sen ancak ondan haşyet duyanları korkutabilirsin.10
O güne mülaki olanlar, Dünya’da yaşadıkları süreyi, sanki bir akşamlık bir süre yahut kuşluğa kadar yaşanmış bir süre gibi zannedeceklerdir.
Açıklamalar
- 1
Yeminlerin delaleti ve yeminlerle, yeminlerin cevabı arasında kurulması gereken ilişki açık değildir. Buradaki yeminlerin cevabı, iki temel hususa ilişkindir: Saatin ve kıyamet gününün vukuu bulacak olması. Belki böylece yeminlerin bir kısmını saat anına şahit olacaklara, bir kısmını da kıyamet gününe tanık olacaklara tahsis edebiliriz. Allah’ın yemin etmesi, kulun yemin etmesi gibi değildir. Kul, Allah üzerine yemin eder; çünkü Allah her şeye şahittir. Allah’ın üzerine yemin ettiği (şahit tuttuğu) şey yeminin cevabına -bir ağacın altında işlenen cinayete o ağacın şahit olması gibi- şahitlik edebilme kabiliyetinde olmalıdır.
Bu suredeki yeminlerin delaleti hususunda klasik yorum, bunların melekler olduğu istikametindedir. M.ESED ise yeminlerle, gök cisimlerinin kastedildiği kanaatindedir.
- 2
6. Ayet son saati, 7.Ayet kıyamet günü dirilmeyi kasteder.
- 3
Mahşer yeri kastedilmiştir.
- 4
Yılan ve beyaz el mucizesi (Bkz. Taha suresi 17-24)
- 5
Muhtemelen Hz. Musa Allah’ın yüceliğine dair birtakım sözler söylemiş, Firavun bundan rahatsız olmuş ve böyle bir cevap vermiştir. Adamlarını toplaması ve onlara hitabede bulunması, Firavunun Hz. Musa’nın mucizesinden dolayı korkuya kapıldığını ve vücut kimyasının bozulduğunu gösterir.
- 6
Aslında İbret almak isteyenler için her şeyde ibret vardır; ancak bu olay biraz daha farklı olmalıdır. Çünkü Firavunun durumu hem ahir, hem ula (öncekiler ve sonrakiler veya Dünya ve Ahiret) için ibret kılınmıştır. Burada farklı olan ibretlik durumla ilgili olarak şunu söylemek mümkündür: Firavun başka bir boyutta yaşıyor ve azap görüyor olabilir. (Bkz. Mümin:45-46) Ayrıca cesedinin sergileniyor olması da ibretin farklı bir yanına işaret sayılabilir.
- 7
Bu Ayet önceki ayetin son kelimesi “bina” nın açıklamasıdır. Bu ayetin son kelimesi de, bir sonraki ayette açıklanmıştır.
- 8
Metinde geçen kelimenin (Dahv) yeryüzünün her bakımdan düzenlenmesi yanında, yuvarlak olarak yaratılmış olduğunu ihsas ettirmesi nedeniyle “toparlama” kelimesi tercih edilmiştir. Kaldı ki yerkürenin yuvarlak olduğu bilgisi son asırların bilgisi olmayıp, ezeli bir bilgidir.
- 9
Kıyamet günü yeniden dirilme
- 10
Son saatin vaktini söyleyebilsen bile, hiçbir faydası olmaz. Zaten soru öğrenmek için değil, alay etmek için sorulmuştur.