76İnsan Suresi

31 ayet · 12 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

[Yaratılmadan önce] insanın esamisinin bile okunmadığı çok uzun zamanlar geçmedi mi?1

İnsanı kompleks2 bir nutfeden sınama amaçlı yaratıp, duyma ve görme duyularını verdik.

Biz ona yolun doğrusunu da gösterdik. İsterse şükreder, isterse küfreder.

Fakat kâfirlerin zincirlerini, tasmalarını ve ateşlerini hazırladık.

İyiler ise mis kokularıyla3 karışmış kadehlerden yudumlarlar.

[İçtikleri] bir kaynaktandır, Allah’ın kulları için suyu fışkırıp duran bir kaynaktan.

[Çünkü onlar canlarını Allah’a adadıklarına dair] verdikleri sözü tutarlar4 ve şerri şöhret bulmuş o günün endişesi içinde yaşarlardı.

Yiyeceklerini seve seve miskine, yetime5 ve esire verirlerdi.

Bunu sadece Allah’ın hatırı için yaparlar, karşılık verileceğini ve teşekkür edileceğini dahi hesaplamazlardı.

“Bunun tek sebebi, asık suratlı berbat gün6 hakkında Rabbimizden korkuyor olmamızdır.” diye düşünürlerdi.

Allah da onları o günün şerrinden korur, hem de onları neşe ve sevince boğar.

Sabırlarına karşılık mükâfatları cennettir ve ipektir.

Gelin odalarının divanlarına yaslanmışlardır. Ne yakıcı güneş görürler ne zemheri soğuğu.

Sarkan dalların gölgelerinde olgunlaşmış meyveler, [sanki] buyur ederler.

Çevrelerinde gümüş kaplar ve billur bardaklar dolaştırılır.

Ölçüleri ayarlanmış gümüşten billurlar.7

Zencefille karıştırılmış içki dolu kâseler sunulur.

Sel sebil adıyla bir çeşmeden

Çevrelerinde ölümsüz gençler pervane olmuştur da, sanırsın ki onlar saçılmış inci.

Orada nereye bakarsan bak, büyük bir nimet ve saltanat görürsün.

Üzerlerinde ipekten, atlastan yeşil giysileri olacak, gümüş bileziklerle süslenecekler ve Rableri onlara tertemiz içeceklerden içirecektir.

Gayretiniz İşte böyle bir ödülle takdir edilecektir.

Kuşku yok ki Kur’an’ı sana bölümler halinde indiren Biziz.

Rabbinin hükmü gelene kadar sabret! Onlara, o günahkârlara ve nankörlere müdana etme!

Sabah akşam, hep Rabbinin adını an!

Geceleri onun için secdeye kapan ve gece boyu O’nu tespih et!

Gel gör ki onlar acele olanı (Dünyevi olanı) seviyorlar da “ağır günü8” göz ardı ediyorlar.

Onları yaratan Biz olduğumuz gibi, [yine onları Dünya’ya böyle] sımsıkı bağlayan da Biziz. İstesek onları benzerleriyle değiştirebiliriz.9

İşte bu bir ibrettir. İsteyen Rabbine giden yola girer.

Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz. Âlim olan da, Hâkim olan da O dur.10

Dilediğini rahmetine kavuşturur,11 zalimlere ise elem dolu bir azap hazırlamıştır.12

Açıklamalar

  1. 1

    Evrenin yaşına nispeten, insanoğlunun ortaya çıkış zamanının “Daha dünkü kadar taze” olduğu, bugün için hesaplanabilir bir hakikat haline gelmiştir.

  2. 2

    Metinde geçen “emsac”, nutfenin vasfıdır. Nutfenin karmaşık, mucizevî yapısına işaret olmalıdır. Bazı ayetlerde, İnsanın ana rahminde oluşmasından doğumuna kadar geçirdiği evrelere dikkat çekilmesi, bu aşamaların mucizevî özelliklerini anlamaya çalışmamıza bir teşvik olarak düşünülebilir.

  3. 3

    Metinde “kâfur” geçmektedir. Anlatılmak istenen cennet içeceğinin güzel kokusudur. “Kültürümüzde güzel kokunun örneği misktir.” tercihimizin nedeni budur.

  4. 4

    Ayette geçen “nezr”, adak demektir. 5. ayette geçen “ebrar” ın (iyiler) vasfıdır. Burada, “Allah’ı, canından aziz sayma” anlamındadır. Allah müminlerle bir sözleşme yapmış, mallarına ve canlarına karşılık onlara cenneti vaat etmiştir. Nitekim “Şüphesiz Allah, müminlerden canlarını ve mallarını, kendilerine vereceği cennet karşılığında, satın almıştır. Artık onlar Allah yolunda savaşırlar, öldürürler ve ölürler…(Tevbe Suresi 111)” ve “Müminlerden öyle adamlar vardır ki, Allah’a verdikleri söze sadık kaldılar. İçlerinden bir kısmı verdikleri sözü yerine getirmiş, bir kısmı da beklemektedir. Verdikleri sözü asla değiştirmemişlerdir. (Ahzab Suresi 23)” Buyrulmuştur.

  5. 5

    Bakacak kimsesi olmayan ve kendini geçindirmekten aciz olan gariban.

  6. 6

    Hesap günü

  7. 7

    Gümüşten olsun, billurdan olsun kapların şekli de, içinde sunulan yiyeceklerde farklıdır ve kaplar boşalmaz.

  8. 8

    Hesap günü

  9. 9

    Daha hayırlı başka insanlarla… “Başka topluluklarla değiştirilme” tehdidi için Bkz. Mearic 40-41, Fatır 16, Tevbe 39, Nisa 133.

  10. 10

    Kimin doğruya iletilmeye layık olduğunu bilen O dur. Dünya ya kanmasına izin verilmesinin hangi hikmete dayandığını da en iyi O bilir. (31. Ayet bunları zalimler olarak açıklar.)

  11. 11

    3.Ayette belirtildiği gibi, şükredenleri…

  12. 12

    Ayette belirtildiği gibi, küfredenleri…