75Kıyamet Suresi

40 ayet · 9 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Hayır olmaz! Kıyamet gününü şahit gösteriyorum.

[Katiyen] olmaz! Nefs-i levvameyi1 de şahit gösteriyorum.

İnsan, kemiklerini yeniden bir araya getiremeyeceğimizi mi sanıyor?

[Hayır!] Tabii ki Onu, parmak ucuna varana kadar, yeniden düzenlemeye kadiriz.

Fakat insan önündeki bu gerçeğe facir (fütursuz) davranır da,

“Kıyamet günü de ne zamanmış?” diye sorar.

Gözlerde şimşekler çaktığı vakit, ay yutulup da ay ve güneş bir araya getirildiği vakit...2

Zaman artık insanın “Nereye kaçayım?” diye soracağı zamandır.

Boşuna! Hiçbir kurtuluş yoktur.

O gün varıp durulacak tek yer Rabbinin makamı olacaktır.

O gün insan, yapıp sunduğu ve yapmayıp ihmal ettiği her şey hakkında bir fikir sahibi olur.3

Aslında insan, kendi kendinin gözlemcisidir. Birtakım mazeretler sıralasa da [ne yaptığının farkındadır.]

[Ey facir!4 Korkunun verdiği] aceleyle dilini oynatma! (geveleyip durma!)

İddianameni düzenlemek ve sana okumak bizim işimizdir.

İddianamen okunurken [sus] ve onu takip et!

Nihayet onu açıklamak da, [ne ile suçlandığını tam olarak anlamanı sağlamak da] bizim işimizdir.5

Hayır olmaz! Siz acili (Dünyayı) seviyorsunuz.

Ahireti bırakıyorsunuz.

O gün bazı yüzler Rabbine doğru dönmüş vaziyette (umutlu bir beklenti içinde) parıldamaktadır.6

O gün bazı kimseler de vardır ki, suratı asılmıştır.7

Kemiklerinin kırılacağını anlamıştır.

Evet evet! Ne zaman ki can boğaza dayanır

Ve “Yok mudur bir hekim?” diye bağrışılır.

Anlar ki ayrılık anı gelip çatmıştır.

Ve ayaklar birbirine karışmıştır.8

O gün sevkiyat Rabbinin makamınadır

Tasdik etmedi salât yapmadı.

Lakin yalanladı ve sırtını döndü.9

Sonra da kasıla kasıla ehline gitti.

Belaya gidiyorsun belaya.

Evet evet! Belaya gidiyorsun belaya.

Ne sanıyor insan! İstediğini yapabileceğini mi sanıyor?

O dökülen bir nutfe değil miydi?

Sonra alaka oldu ve Allah onu tasarlayıp düzenledi.

Nihayet ondan erkekli dişili çitler yarattı.

Bütün bunları yapabilenin, ölüleri diriltmeye gücü yetmez mi?

Açıklamalar

  1. 1

    Kendini kınayabilen, hatasını fark eden ve bu durumdan rahatsızlık duyan nefis.

  2. 2

    Kıyamet gününden önce yaşanacak olan kozmik felakete (El saat) bir göndermedir.

  3. 3

    Amellerinin ne işe yaradığının farkına varır ve” keşke yapmasaydım” veya “keşke daha çok iyilik yapsaydım” diye hayıflanır.

    Bu ayet aynı zamanda surenin başındaki yeminlerin cevabıdır.

  4. 4

    Suçlu için kullanılan bu hitabı, 5. Ayette kullanılan kelimenin facir olması nedeni ile seçtik.

  5. 5

    16-19. Ayetlerin, Hz. Peygambere hitaben, “Kur’an’ı ezberlemek için acele etme!..” şeklinde tercüme edilmesini, bu surenin mealini okuduğum ilk günden beri, konu ile uyumsuz bir montajlıma gibi gördüm ve yadırgadım. Allah Kaffal’dan razı olsun; çünkü o bu ayetleri, Allah’ın günahkara doğrudan hitap etmesi şeklinde anlamıştır. (Bkz. Razi, Mefatih-l gayb)

    Gerçekten de konunun öncesi ve sonrası düşünüldüğünde, bu ayetlerin mahkeme safahatından bir kesit olması mantıklı görünüyor. İddianame kelimesini tercih etmemizin nedeni de budur. Ayrıca suçlular, suçluluk psikolojisinin gereği olarak, suçlamaları dinlemek yerine, hemen cevap yetiştirmeyi tercih ederler.

  6. 6

    umutları yüzlerine yansır.

  7. 7

    Umutsuzlukları ve moral çöküntüleri yüzlerine yansımıştır.

  8. 8

    Hem ölenin hali, hem de ölenin çevresinde yaşanan panik ve koşuşturmalara işarettir.

  9. 9

    Önceki ayette nelerin yapılmadığını bu ayette nelerin yapıldığını öğrenerek daha iyi anlayabiliriz. 31.Ayette, “Tasdik etmedi.” 32. Ayette, “yalanladı.” İle, yine 31. Ayette, “Salat yapmadı./namaz kılmadı.” 32. Ayette, “Sırtını döndü.” ile tefsir edilmiştir. Sırtını dönmek Allah’ın dininden uzak durmaktır. Bu durumda namaz kılmak Allah’ın dinine uygun yaşamak demektir.