69Hakka Suresi
52 ayet · 10 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Hak olan!
Nedir o hak olan?
Çıkarabiliyor musun hak olanın ne olduğunu?
Semud ve Ad kavimleri de [zalimler için hak olan] o felaket1 tehdidine, [peygamberlerinin uyarısına rağmen,] inanmamışlardı;
[Ancak ne oldu?] Semud kavmi tağa2 ile helak oldu.
Ad kavmi ise olağan üstü bir kasırga ile helak edildi.
Allah, onların üzerine o kasırgayı yedi gece sekiz gündüz estirdi; öyle ki insanların hurma kütükleri gibi yere yıkıldıklarını görebilirdin.
[Şimdi] onların bakiyesi olarak [herhangi bir insan] görebiliyor musun?
Firavun da, ondan önce yaşamış Mü’tefikat3 da aynı suçu işlediler.
Hepsi de Rablerinin elçilerine isyan ettiler. Bunun üzerine Allah da onları, dozajı artan felaketlerle tepeledi.4
[Nuh Tufanı’nda] sular kabarınca, sizi gemide [yine] biz taşıdık.5
Sizlere bir uyarı ve duyan kulaklara küpe olsun diye
Sur’a ilk üflendiği anda, Yerküre ve dağlar yerlerinden kaldırılıp, tek hamlelik çarpışmayla paramparça edilecek, o vaka o gün gerçekleşmiş olacaktır
Ve gök kubbe o an yarılmış, çökme eğilimine girmiştir.6
Melekler etrafa dizilmişlerdir. O gün Rabbinin Arş’ını, onların da yükseğine, sekiz taşıyıcı taşır.7
O gün Allah’a arz olunursunuz. Hiçbir sırrınız da gizli kalmaz.
Kitabı sağına verilen kimse der ki: “Gelin, kitabımı okuyun!
Çünkü ben, hesabımla karşılaşacağımı zaten biliyordum.”
Artık o, hoşnut bir hayat içindedir
Cennetin alasında.
Sarkmış [dallarda] olgun meyveler…
“Afiyetle yiyin, için!” Bunlar, artık geçmişte kalan günlerde (Dünya’da yaşarken) takdim ettikleriniz.
Ancak kitabı soluna verilene gelince, der ki: “Eyvah! Keşke kitabım verilmeyeydi,
Hesabımı da bilmeyeydim.8
Keşke ölümüm sonum olsaydı.
[Burada] Malım hiçbir yarar sağlamaz.
Gücüm de yok olup gitti.”
“Yakalayın onu, yakalayıp bağlayın!
Sonra Cehennem’e sallayın!
Sonra da onu, uzunluğu yetmiş arşın olan zincire vurun!
Çünkü o, yüce Allah’a inanmazdı,
Bir lokma ekmeğe muhtaç olanın açlığını da umursamazdı.
İşte bu yüzden, bugün, burada onun bir dostu yoktur
Ve iğrenç [şeylerden]9 başka yiyip [içebilecekleri bir şey] de yoktur.
Bunları günahkârlardan başkası da yemeyecektir.
Fakat hayır! Bütün görebildiklerinizi de, göremediklerinizi de şahit gösteriyorum ki,
Bu Söz, saygıdeğer bir elçinin sözüdür.
O bir şair sözü değildir. Ne kadar kıt inanıyorsunuz.
Ve O, bir kâhin sözü de değildir. Ne kadar zor laf anlıyorsunuz.
O, [ancak] âlemlerin Rabbi tarafından indirilen bir kitaptır.
Şayet o, bize isnaden bazı lâflar uydurmağa kalkışsaydı;
Onu fena yakalar,
Sonra da şah damarını koparırdık da,
Hiçbiriniz onu elimizden kurtaramazdı.
Şüphesiz Kur’an, muttakiler için bir öğütür
Ve Ona [kimlerin inanıp,] kimlerin inanmadığını da bilmekteyiz.
Ancak kâfirlerin [bu inkârcı durumu, bir gün] onları kahreden bir sonuç doğuracaktır.
Kaldı ki o [mesajlar anlaşılmaz değildir,] Hakkal Yakin’dir.10
O hâlde sen, yüce Rabbini, adını anarak tespih et!
Açıklamalar
- 1
Metinde geçen “Karia” kelimesi, çarpma, vurma anlamındadır. Karıa Suresi’nde bu kelime, Dünya hayatının sonunu getiren felaketin (kopma saatinin) adıdır. Burada da aynı kelime ile maksat, Semud ve Ad kavimlerinin “kopma saati” dir.
- 2
“Tağa” Semud kavminin azgınlaştığını anlattığı gibi, başlarına gelen felaketin (Karia: çarpma, vurma anlamındadır.) sıra dışı bir felaket olduğuna da işaret eder.
- 3
Müfessirler “Mü’tefikat” ile altı üstüne gelmiş beldelerin, özellikle de Lut Kavmi’nin yaşadığı şehirlerin, kastedildiği kanaatindedirler. Biz bu kelimenin helak olan beldelere değil, helak olma nedeni olan insan davranışlarına dönük olarak anlaşılması gerektiğine inanıyoruz. Kâfirler, gerçek apaçık ortaya konduğu halde, kör bir inatla direnirler ve her zaman bir bahaneye sarılırlar. Bu, Allah’ın gazabına neden olur ve gazap her zaman şehirlerin altının üstüne getirilmesi şeklinde de olmaz.
- 4
Nitekim Firavun’u zora sokan mucizelerle ilgili olarak Araf Suresi 133. Ayette, “Biz de, her biri ayrı ayrı birer mucize olmak üzere, başlarına tufan, çekirge, ürün güvesi (haşarat), kurbağalar ve kan gönderdik. Büyüklük tasladılar ve suçlu bir kavim oldular.” Buyrulmuştur.
- 5
Zımnen: “İnsan soyunun devamını sağladık da, siz o sayede yaşama imkânına kavuştunuz.”
- 6
13-16. Ayetler, Saat’in kopması ve Dünya hayatının son bulmasını ele alır. Bundan sonraki aşama, “Sur” a ikinci nefha ile insanların dirilmesi ve mahşer yerinde hesap için toplanmasıdır.
- 7
Bu ayet hesap günü Allah’ın ihtişamını, “sekiz kollu tahtırevanla taşınarak, büyük bir ihtişamla hüküm yerine kurulmuş olan melik” örneği üzerinden, mecaz yoluyla anlatmıştır. Fetih Suresi 10. Ayetteki, “Allah’ın eli onların ellerinin üzerindedir.” ibaresi de böyledir. Allah’ın zatının mecaz yolu ile anlatımı caiz olmasa da, (leyse kemislihi şey) fillerinin mecaz yoluyla anlatımı mümkündür. Nitekim şirk koşanların yaşadıkları çelişkiye Kur’an bir örnek üzerinden dikkat çekmiştir: “Allah size bir örnek veriyor: ‘Birbiriyle ihtilaflı olan ortakların emrindeki bir adamla tamamen bir kişiye bağlı bulunan bir adamın durumu aynı olur mu’? ... (Zümer 29)” Benzer bir ayet İncil’de şöyle geçer: “Hiç kimse iki efendiye kulluk edemez. Ya birinden nefret edip öbürünü sever, ya da birine bağlanıp öbürünü hor görür. Siz hem Tanrı’ya, hem de paraya kulluk edemezsiniz. (Matta - BÖLÜM 6:24)”
Fatiha Suresi’nde 3. Ayeti (Din gününün melikidir.) de aynı istikamette yorumlayabiliriz. (On kıraat imamının altısı, kelimeyi “melik” olarak okumuştur.)
- 8
“Keşke yerle bir olaydım da bu günleri görmeseydim.” (Bkz. 4:42)
- 9
Metindeki “gıslin” Cehennem’de yiyip içilen berbat şeylerin hepsini temsil eder. Dünya’da açları umursamayanlar, Ahiret’te yemeksiz kalır.
- 10
Gerçeğin ta kendisi olduğu, apaçık ortadadır.