70Mearic Suresi
44 ayet · 12 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Katmanlar halinde yükseltilmiş -Melekler ve Ruh orayı, süresi elli bin yıl1 olan bir günde kat eder- göklerin sahibi Allah tarafından kâfirlere vaat edilmiş ve engellenmesi imkânsız olan bir azapla ilgili olarak, birisi [alaycı] bir soru sordu.
Onlar, azabı uzak bir ihtimal olarak görüyorlar.
Biz ise yakın görüyoruz.4
Ve hiçbir samimi dostun, dostunun halini bile soramayacağı gün…7
[Üstelik] birbirlerini görüyor olmalarına rağmen… Suçlular o günün azabından kurtulmak için, evladını bile feda etmeye hazırdır.
Karısını, kardeşini, kendisini büyütmüş olan tüm aile çevresini ve yeryüzünde bulunanların hepsini fidye olarak verip de, kendisini kurtarmak ister.8
Ama hayır! Çünkü o ateş, [kendisi için hazırlanmış bir] ateştir.
Derileri kavurur.
[Vaktiyle davet edildiği hakikatlere] arkasını dönenleri ve ondan uzaklara kaçanları kucağına çağırır.
Mal yığıp [infak etmeyenleri] de
Gerçekten de insan, yapısı gereği bencildir.9
Başına bir kötülük geldiğinde şikâyet eder.
Bir imkân verildiğinde ise [hemen] pintileşir.
Fakat namaz kılanlar başka!
Onlar ki namazlarında sürekliliğe özen gösterirler,
Onlar malları üzerinde sail ve mahrumun belli bir hakkı olduğunu kabul ederler.
Ve yine onlar, din gününün varlığını tasdik ederler.
Ve onlar, Rablerinin azabından endişe duyarlar ki -Rabbin azabından emin olunamaz.-
Ve yine onlar, iffetlerini muhafaza eden kimselerdir;
Ancak eşleri ve sahibi bulundukları cariyelere olursa o başka! Çünkü bundan dolayı kınanmazlar.
Fakat kim ki bunun ötesini ararsa, işte o sınırı aşmıştır.
Ve yine onlar emanetlerine ve ahitlerine riayet ederler.
Şahitliklerini de doğruluğu gözeterek yaparlar.
Onlar ki namazlarını da muhafaza ederler.
İşte bunları yapanlara cennetlerde ikramlar sunulacaktır.
[Bu arada] kâfirlere ne oldu? Sağlı sollu gruplar halinde, şimdi sana doğru koşmak istiyorlar.
[Bu saatten sonra hala] Naîm cennetine sokulacaklarını [falan mı] sanıyorlar?10
Hayır asla! Biz [müminler gibi] onları da malum şeyden (nutfeden) yaratmıştık oysa.11
Olamaz! Asla olamaz! Doğuların da batıların da Rabbi olarak şahidim ki (size vaat ederim ki) Biz onları daha iyileri ile değiştirmeye, hiçbir gücün engelleyemeyeceği şekilde muktediriz.
Şu halde bırak onları! Kendilerine vaat edilen güne kavuşana kadar boş laflar ve eğlencelerle avunup dursunlar.
O gün öyle bir gündür ki [insanlar] kabirlerinden süratle çıkar, nasibini12 kapmaya koşar gibi koşarlar.
Bakışlara korku sinmiş ve zillet onları (kâfirleri her yandan) kuşatmıştır. İşte onlara vaat edilen gün, böyle bir gündür.
Açıklamalar
- 1
İnsanın hayat süresine nispetle zaman hesabı yapmasının ve ulaşım imkânlarına nispetle mesafe hesabı yapmasının anlamsızlığını gösterir.
- 2
Sabır genel olarak, “şikâyet etmeden sıkıntılara dayanmak” anlamındadır. “Sabr-ı cemil” sabrın daha da iyisi demektir. Sabr-ı cemil; hamd, tesbih ve istiğfar ile Allah’ın hükmünü beklemektir. Nitekim Mümin Suresi 55. Ayet meali şöyledir: “Sabret! Allah’ın vaadi şüphesiz gerçektir. Günahının bağışlanmasını iste! Akşam sabah Rabbini hamd ederek tespih et!” (Ayrıca Bkz. 20:130, 50:39, 52:48.)
- 3
“Bu sinir bozucu duruma rağmen öfkene kapılma”
- 4
Bu ayetlerde azabın (ahret azabının) uzaklığı ve yakınlığı zaman açısından değil, ihtimal açısındandır.
- 5
Mühl, Erimiş yağ posasıdır (Rağıp)Bu ifade magmanın yeryüzüne çıktığı lav akıntılarını akla getirmektedir.
- 6
Birinci sur anına göndermedir.
- 7
Kıyamet gününe göndermedir. Bkz. “Saat Kıyamet Ahiret” adlı makale
- 8
Bkz. Rad: 18, Ali İmran: 91
- 9
Bkz. Tin Suresi girişindeki “İnsan” isimli açıklama
- 10
36-38. ayetler cehennemde azap gören kâfirlerin temennisini yansıtmaktadır.
- 11
Burada durum, Türkçede, “Siz de müminler gibi dokuz aylık değimliydiniz? Neden onlar gibi yaşayıp ta cenneti hak etmediniz?” derken kastettiğimiz durum gibidir.
- 12
Metinde “nasib” kelimesi geçmektedir. Nasib, dilimizdeki anlamın dışında “dikili taş” anlamına da gelir. Burada dirilme, kâfirler açısından anlatıldığı için bu ayeti, “putlarına koştukları gibi koşarlar” şeklinde anlamak da mümkündür.