60Mümtehine Suresi
13 ayet · 5 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Ey müminler topluluğu! Ben’im de, sizin de düşmanınız olan kimselerle dostluk kurmayın! Siz onlara muhabbet duyuyorsunuz. [Oysa] onlar, size hak katından geleni inkâr ediyor, Rabbiniz olan Allah’a iman ediyorsunuz diye sizi yurdunuzdan kovuyorlar. Yolumda cihat etmek ve rızamı kazanmak için yurdunuzdan vazgeçtiğiniz halde, Ben içinizde gizlediğinizi de, açıktan ilan ettiğinizi de bilirken, nasıl olurda onları sever ve sırrınızı paylaşırsınız? Aranızda bunu yapanlar olursa, onlar düz yolun ortasında sapıtmışlardır.
Şayet sizi ellerine geçirecek olsalar, size düşmanca davranırlar. Elleri ve dilleriyle size her türlü kötülüğü yaparlar ve sizinde kâfir olmanızı isterler.
İster yakınınız olsun, ister evladınız, kıyamet günü onların size hiçbir faydası dokunmaz. [Allah] o gün aranızı ayırır. Çünkü Allah bütün yaptıklarınızı görmektedir.
İbrahim ve onun maiyetindekilerde [bu hususta] sizin için güzel bir model vardır. Bir zaman onlar hemşerilerine şöyle seslendiler: “Bizim ne sizinle, ne de Allah’tan başka ibadet ettiğiniz şeriklerinizle hiçbir ilişiğimiz yoktur. Siz Allah’ın tek İlah olduğuna inanmadıkça, sizi reddediyoruz. [Bundan böyle] Bizimle sizin aranızda ebedi olarak bir düşmanlık ve nefret var olacaktır.” Bunun tek istisnası İbrahim’in babasıyla ilgili olarak, “Senin için bağışlanma dileyeceğim; ancak Allah’tan sana gelecek hiçbir şeyi önlemeye de gücüm yetmez.” demesidir. Onlar şöyle dua ederlerdi: “Ey Rabbimiz! Biz ancak Sana güvendik, Sana yöneldik dönüşümüz de sanadır.”
Ya Rabbena! Bizleri kâfir topluluğun fitnesi1 yapma (onları sınamak için bizi vesile yapma, ellerine düşürme hatalarımız nedeniyle bizi onların oyuncağı yapma!) ve bizleri bağışla! Çünkü Aziz ve Hakim olan ancak sensin.
İşte bunlar, (İbrahim ve onun maiyetindekiler) içinizden Allah’a ve Ahiret Günü’ne gönül bağlayan kimseler için güzel bir örnektir. Durum böyleyken her kim de [bu gerçeğe] bigâne kalırsa [bilsin ki] Allah O’dur, hem Gani hem Hamid.
Belki de Allah sizinle, düşmanınız arasında bir muhabbet oluşturur. Öyle ya Allah [ın her şeye] gücü yeter ve Allah Gafurdur Rahimdir.2
Allah, dininiz nedeniyle size savaş açmamış ve sizi yurdunuzdan çıkarmamış olanlara iyilik yapmanızı ve âdil davranmanızı yasaklamaz. Çünkü Allah, âdil davrananları sever.
Allah sadece, dininiz nedeniyle size karşı savaşarak sizi yurdunuzdan çıkaranları ve çıkarılmanız için onlara destek verenleri dost edinmekten men eder. Kim de onlara dostluk gösterirse, zalimler işte onlardır.
Ey müminler topluluğu! Mümin hanımlar, size katılmak üzere, hicret etmiş olarak geldiklerinde onları imtihan edin! Onların imanlarını en iyi Allah bilir; ama siz de onları [araştırın!] Mümine olduklarını anlarsanız, kâfirlere geri göndermeyin! Bundan böyle bu hanımlar kâfir kocalarına, kâfir kocaları da bu hanımlara helal olmazlar.3 Bununla beraber eski kocalarından almış oldukları mehirleri geri vermemiz gerekir. [Şayet] Bu kadınlarla evlenmek isterseniz, mehirlerini vererek evlenmenizde bir sakınca yoktur. Kâfir kadınları nikâhınızda tutmayın! Onlara ödediğiniz mehri geri isteyin! Kâfirler de İslam’a girip, sizinle evlenen eşlerine sarf etmiş oldukları mehri sizden geri alsınlar! Allah’ın hükmü budur. Aranızda O hükmeder. Zira Allah Alimdir, Hakimdir.
Eğer eşlerinizden sizi bırakıp kâfirlere katılan olursa, siz de onlarla çarpışıp ganimet alırsanız, eşleri kaçanların mehir bedellerini (bu ganimetten) verin! Allah’tan sakının, eğer müminseniz!
Ey Peygamber! Mümin kadınlar; Allah’a hiçbir şeyi ortak koşmamak, hırsızlık yapmamak, zina etmemek, çocuklarını öldürmemek, elleriyle ayakları arasında bir iftira uydurup getirmemek üzere ve her tür hayırlı işte sana asi olmayacaklarına dair söz vermiş olarak biat için geldiklerinde, onlarla biat akdi yap ve onlar için Allah’tan mağfiret dile! Çünkü Allah, Gafur ‘dur, Rahim’dir.
Açıklamalar
- 1
Fitne ve ibtila: Kur’an, sınama ve imtihan etme anlamında fitne ve ibtila kelimelerini kullanır. Bu kelimelerin kullanıldığı ayetlere bakıldığında “ibtila” kelimesinin, “İnsanın fiziki acı ve sıkıntılara dayanma gücünü test etme” anlamında kullanıldığını söyleyebiliriz. “Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla, bir de mallar, canlar ve ürünlerden eksilterek deneriz. Sabredenleri müjdele! (Bakara:155)”
“Fitne” ise, kışkırtmalara kapılma, merakına yenik düşme, aklı zorlayarak şüphe uyandıran durumlara ve imkânların azdıran tabiatına direnme testidir. “Cehennem ashabı (görevlileri) sadece meleklerdendir. Onların sayısını açıklamamızın nedeni ancak kâfirleri fitneye düşürmek, ehli kitapta yakınlık sağlayıcı bir kanaat oluşturmak, müminlerin imanını artırmak, ehli kitap ve müminleri kuşkularından arındırmak, kalbinde hastalık bulunanların ve kâfirlerin de ‘Allah bu örnekle ne yapmak istiyor?’ demelerine zemin hazırlamak içindir. İşte böylece Allah dilediğini saptırır, dilediğini de doğru yola ulaştırır…(Müddesir:31)”, “Bu muazzam kitabı sana indiren O’dur. Onun ayetlerinin bir kısmı muhkem olup, bunlar Kitap’ın esasıdır. Ayetlerin bir kısmı ise müteşabihtir. Kalplerinde eğrilik olanlar; sırf fitne çıkarmak, insanları saptırmak ve kendi arzularına göre yorumlamak için müteşabih kısmına tutunup onlarla uğraşır dururlar... (Ali İmran:7)”, “Mallarınız ve çocuklarınız ancak birer fitnedir. Allah katında ise büyük bir mükâfat vardır. (Tegabün:15)”
Enbiya suresi 35. Ayette İbtila ve fitne kelimeleri birlikte zikredilir: “Her nefis ölümü tadacaktır. Sizi ibtila edeceğiz, şerle ve hayır fitnesiyle. Nihayet [Bu denemelerin sonuçlarıyla yüzleşmek üzere] Bize döndürüleceksiniz.”
- 2
Şu anda işledikleri günahlarından dönebilirler. Allah da onları bağışlar (Gafurdur)ve onlara merhamet eder; çünkü Allah merhametli (Rahim) dir.
- 3
İslam, aile fertlerini ayıracak derecede büyük bir devrim gerçekleştirmiştir.
- 4
“Yahudileri”
- 5
Bkz. Cuma:6, Bakara:94-96