58Mücadele Suresi

22 ayet · 6 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Kocası hakkında seninle tartışan ve durumunu Allah’a arz eden kadının sitemini Allah, elbette duymuştur. Allah, aranızda geçen konuşmayı zaten duymaktaydı. Çünkü Allah, Semidir. Basirdir.

İçinizden, kadınları için “zıhar”1 yapanlar bilsinler ki, onlar (zıhar yaptıkları eşleri) anneleri değildir. Anneleri sadece kendilerini doğurmuş olan kadınlardır. Onlar gerçekten çirkin [bir benzetme yapıyorlar] ve boş konuşuyorlar. Bununla beraber, Allah fazlasıyla Gafurdur ve Rahimdir. (Af ve merhamette cömerttir.)

O halde, zıhar yaparak (“Sen bana annem gibisin!” diyerek) eşlerinden ayrılanlara ve sonra da sözünden dönenlere gelince, [onların kefareti] eşlerine dokunmadan önce bir köleyi azat etmektir. İşte sizin için tavsiye edilen hüküm budur. Allah ne yapıyor olursanız olun, bütün davranışlarınızdan haberdardır.

Ancak buna imkânı olmayanlar, yeniden münasebet kurmadan evvel, peş peşe iki ay oruç tutacak, buna gücü yetmeyen de altmış yoksulu doyuracaktır. Bu, Allah’a ve onun Elçisi’ne olan inancınızın [bir kanıtı olacaktır.] Bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır. [Allah’ın sınırlarını hiçe sayarak] kâfirlik edenleri ise şiddetli bir azap beklemektedir.

Allah ve Resulü ile had yarıştıranlar (hadleri tartışanlar ve hukuku dolanmaya çalışanlar) öncekilerin2 çarpıldığı gibi fena çarpılacaklardır. [Zira] İndirdiğimiz ayetlerin [delaleti] açıktır. Buna rağmen kâfirlik edenler (Allah’ın hadleri arasında boşluk aramaya kalkışanlar) olursa, onlar aşağılayıp küçük düşüren bir azabı hak etmişlerdir.

Gün gelecek, Allah onların hepsini diriltecek ve Dünya’da işledikleri tüm amelleri, [hesabını sormak üzere,] onlara haber verecektir. Onlar amellerini unutmuşlardır; ama Allah hepsini kayda geçirmiştir. Çünkü Allah her şeye şahittir.

Göklerde ve yerde olanları Allah’ın bildiğini görmüyor musun? Üç kişinin gizli konuştuğu yerde dördüncüsü mutlaka O’dur. Beş kişinin gizli konuştuğu yerde altıncısı mutlaka O’dur. Sayısı bundan daha az veya daha çok olsun ve nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlaka O, onlarla beraberdir. Sonra, kıyamet günü, onlara yaptıklarını haber verecektir. Çünkü Allah, her şeyi bilmektedir.

Gizli konuşmalar yapmaktan menedildikleri halde, yine de o yasağı delmeye kalkışarak günah, düşmanlık ve Peygamber’e isyan hususunda kulis yapanları görmedin mi? Onlar sana geldiklerinde Allah’ın seni selamlamadığı gibi selam verirler.3 İçlerinden de, “Bu sözlerimize nazaran Allah’ın bizi [anında] cezalandırması gerekmez miydi?” diye düşünürler. Cehennem onlara yeter. Oraya yaslanacaklardır. Ne kötü bir menzildir orası!

Ey müminler topluluğu! Gizlice yaptığınız konuşmalarınızda günahı, düşmanlığı ve Peygamber’e isyanı konuşmayın! İyilik ve takvada kulis yapın! Huzurunda toplanacağınız Allah’tan sakının!

Gizli konuşmalar yapmak, müminleri üzen şeytani bir telkindir. Oysa şeytan, Allah’ın izni olmadıkça, müminlere hiçbir zarar veremez. Öyleyse müminler, Allah’a tevekkül etsinler.

Ey müminler topluluğu! Size, “Meclislerde yer açın!” denildiğinde yer açın ki, Allah da size genişlik versin. Size “Kalkın” denildiğinde de kalkın ki, Allah sizden inananları ve kendilerine ilim verilenleri derecelerle yükseltsin.4 Allah yaptıklarınızdan haberdardır.

Ey müminler topluluğu! Peygamber ile gizli bir şey konuşacağınız zaman, bu konuşma öncesi bir sadaka verin! Bu, sizin için daha hayırlı ve daha temizdir. Şayet bir şey bulamazsanız, bilin ki Allah Gafurdur, Rahimdir.

Gizli konuşma öncesi sadaka vermekten çekindiniz [değil] mi? Madem bunu yapmadınız, Allah tövbeleri kabul eder. Şu halde namaz kılın, zekât verin, Allah ve Resulüne itaat edin! Allah yaptıklarınızdan haberdardır.5

Allah’ın gazap ettiği bir topluluğu dost edinenleri görmüyor musun? [Oysa] onlar ne sizdendirler, ne de onlardan. İşte bu adamlar, bile bile yalan yere yemin ederler.

Allah, onlara çetin bir azap hazırlamıştır. Gerçekten de ne fena işler çeviriyorlar.

Yeminlerini siper edip, Allah’ın yoluna engel oluyorlar. Bu nedenle aşağılayıp küçük düşüren bir azabı hak ediyorlar.

Onların ne malları, ne de evlatları Allah’a karşı kendilerine bir fayda sağlamayacaktır. Onlar, cehennem halkıdır. Hem de orada sonsuza kadar kalacaklardır.

Allah’ın hepsini tekrar dirilteceği gün, onlar Dünya’da size yemin ettikleri gibi O’na da yemin edecekler ve bunun bir yararı olacağını zannedeceklerdir. İyi bilin ki onlar yalancılardır.

Şeytan onların akıllarını almış, onlara Allah’ı hatırlamayı unutturmuştur. İşte onlar şeytanın hizbidir ve şunu unutmayın ki şeytanın hizbi hüsrana mahkûmdur.

Allah ve Resulüne karşı hudud mücadelesine kalkışanlar, herhalde onlar en aşağılık konumda olanlardır.6

Allah, “Hiç kuşku yok Ben ve Resullerim galip geleceğiz.” diye yazmıştır. Çünkü Allah Kavidir. Azizdir.

Allah’a ve Ahiret Günü’ne inanan bir toplumun Allah ve resulüne had (sınır) çizme mücadelesine girenlerle -onlar velev ki babaları, oğulları, kardeşleri yahut akrabaları dahi olsa- dostluk ettiğini göremezsin. Allah onların kalbine imanı yazmış ve katından bir ruh ile onları desteklemiştir. Onları, içlerinden ırmaklar akan cennetlere, hem de ebedî kalmak üzere, yerleştirecektir. Allah onlardan razı olmuş, onlar da Allah’tan razı olmuşlardır. İşte onlar, Allah’ın hizbindendirler ve İyi bilin ki, felah bulanlar, sadece Allah’ın hizbinden olanlardır.

Açıklamalar

  1. 1

    Erkeğin karısını, evlenmesi haram olan bir yakını yerine koyarak, kendine haram saymasıdır. Kültürümüzde bu niyet “Dünya ahiret bacımsın.” şeklinde ifade edilmektedir. Benzetmenin “zıhar” olabilmesi için evlilik ilişkisinin kastedilmesi gerekir. Bu kasıt olmadan yapılan benzetmeler hoş olmamakla birlikte zıhar hükmüne dâhil olmazlar.

  2. 2

    Mesela cumartesi balık avlama yasağını delen İsrailoğullarının.

  3. 3

    Allah’ın selamlaması Saffat 181. Ayette, “Peygamberlere selam olsun!” şeklindedir. Yine miraç gecesi Allah peygamberini, “Esselamü aleyke ya eyyühennebiyyü!” diye selamlamıştır.

  4. 4

    Bu ayetin sadece, “Hz. Peygamber’in sohbet meclislerine iştirak edenlere yer açma” şeklinde anlaşılması durumunda tatminkâr bir yorum yapılmış olmaz. Ayet, toplumsal statülerle ilgili olmalıdır. Aslında yukarıdaki yorumda bile bunun ipuçlarını bulmak mümkündür. Mülkün belli ellerde dolaşması doğru olmadığı gibi, yönetimin belli kimselerin tekelinde olması da doğru değildir. Toplum adına statü kullananlar bu statülerini kendileri için bir hak olarak görmemelidirler. Gerektiğinde bu görevlerinin bir başkasına devredilmesinden gocunmamalı, hatta bunu kendileri teklif edebilmelidirler. Böylece ilim icat ve hizmetler yetenekli ve dinamik ellerde daha da ileri taşınabilir. Allah’ın genişlik vermesi budur.

  5. 5

    12. ve 13. Ayetleri zahiri duruma bakarak yorumlamak oldukça sıkıntılıdır. Zira 12. ayette özel görüşme öncesi sadaka şartı getirilip, bir sonraki ayette bu şartı kaldırmak akla yatkın görünmüyor. Dahası iyilik yapma maksadı dışında gizli görüşmeler yapmak yasaklanmıştı. (9. Ve 10. Ayet) Şu halde bu durumu başka bir açıdan değerlendirmek gerekecektir.

    Hz. Peygamber’in siyasi ve ekonomik bir güç haline geldiği Medine dönemini düşünecek olursak, özel görüşme isteğinin bu güçten yararlanma amaçlı olduğunu söyleyebiliriz. Bu ayetler Hz. Peygamber’in emanetinde olan siyasi ve ekonomik güçten, şahsi çıkarlar elde etmek için yararlanmaya kalkışmayı yasaklıyor; fakat şahsi çıkarı için değil, toplumun yararı için (Sadaka vermenin anlamı budur.) Hz. Peygamber’le (Toplumu adına idareci ile) gizlice görüşülebilir. Buradaki gizliliğin nedeni görevin gizli olmasıyla alakalı olmalıdır. Bu yorum konunun arasına giren 11. Ayetin anlamıyla da uyumludur. (Bkz.11. Ayetin dipnotu)

  6. 6

    Bkz.5. ayet