57Hadid Suresi
29 ayet · 10 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Göklerde ve yerde ne varsa, hepsi Allah’ı tesbih eder; [çünkü] O [hem] Azizdir, [hem de] Hakimdir.
Göklerin ve yerin egemenliği O’nun mülkiyetindedir. Hayat verir ve öldürür. Hem de O her şeyi yapacak güçtedir.
O hem Evveldir, hem Ahirdir, hem Zahirdir, hem Batındır ve O her şeyi bilmektedir.
O gökleri ve yeri altı günde yaratmış, sonra da arşa kurulmuştur.1 Hem toprağa giren ve ondan çıkan her şeyi, hem de gökten inen ve ona yükselen her şeyi bilir. Nerede olursanız olun, O sizinle beraberdir. Allah bütün yaptıklarınızı görmektedir.
Göklerin ve yerin egemenliği O’nun mülkiyetindedir ve bütün işler Allah’a döndürülecektir. (Allah her davranışın hesabını soracaktır.)
O Geceyi gündüze katar ve gündüzü geceye katar.2 O, sinelerin özünü bilir.
Allah ve Resulüne iman edin ve sizin kullanımınıza nasip ettiği mallardan infak edin! İşte içinizden böyle iman edenler ve [Allah yolunda] infak edenler [var ya!] onlara çok büyük bir karşılık ödenecektir.
Size ne oluyor ki, Onun Resulü dahi sizi Rabbinize imana çağırmışken, Allah’a iman etmiyorsunuz? Üstelik İman etmeniz için sizden alınmış bir misak3 bile var. (Buna dair söz vermiştiniz.)
Sizi karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için kuluna açık açık ayetler indiren O’dur; çünkü Allah size karşı Raûf’dur, Rahîm’dir. (Son derece şefkatli ve merhametlidir.)
Göklerin ve yerin bütün mirası Allah’ın olduğu halde, nasıl oluyor da siz Allah yolunda infakta bulunmuyorsunuz? Aranızda fetihten önce harcayanlar ve savaşanlar, [diğerleri ile] bir olmaz. Onların derecesi, sonradan harcayan ve savaşanlardan daha yüksektir. Bununla beraber Allah, hepsine en güzel olanı vaat etmiştir. Allah, bütün yaptıklarınızdan haberdardır.
Kim Allah’a Karz-ı hasen4 takdim ederse, Allah karşılığını ona katlayarak iade edecek ve [dünyada hor görülmesine inat] onu itibar gördüğü bir ortamla ödüllendirilecektir.
Mümin erkeklerle mümin kadınların nurlarının,5 önlerinde ve sağlarında koştuğunu göreceğin gün onlara [şöyle denilecektir:] “Bugün, daha önce müjdelendiğiniz gibi, içlerinden ırmaklar akan cennetlere girecek ve orada ebedî olarak kalacaksınız.” İşte en büyük başarı budur.
O gün münafık erkek ve kadınlar, müminlere, “Yüzümüze bakın da nurunuzdan biz de yararlanalım!” derler. Onlara şöyle denilir: “Arkanıza dönün de bir nur arayın!” Derken aralarına bir duvar çekilir. Bu duvar kapısının iç tarafında rahmet, dış tarafında ise azap vardır.
[Dışarıda kalanlar müminlere] şöyle seslenirler: “Biz de sizinle beraber değil miydik?” [Müminler de] derler ki: “Evet; ama siz kendi kendinizi baştan çıkardınız. Başımıza musibetler gelmesini gözlediniz, şüphelere düştünüz. Allah’ın emri (ölüm) gelinceye kadar kendinizi kandırdınız ve O çok aldatıcı, (şeytan) Allah hakkında da sizi aldattı.6
Bugün ne sizden, ne de kâfirlerden kurtuluş fidyesi kabul edilmeyecektir. Varacağınız yer ateştir. Sizin lâyığınız orasıdır ve orası Ne fena bir menzildir!
Allah’tan gelen öğütlerin ve O’nun indirdiği gerçeğin etkisi ile müminlerin kalplerinin yumuşayacağı, ürpereceği gün hâlâ gelmedi mi? Müminler daha önce kendilerine kutsal kitap verilenler gibi olmasınlar! Uzun zaman geçince onların kalpleri katılaştı ve çoğu fasık oldu.
Biliniz ki Allah, yeryüzünü, ölümünden sonra diriltiyor. Belki akletmeye çalışırsınız diye size ayetlerimizi, [işte böyle,] açıklıyoruz.
Sadakat gösteren7 erkelerin ve sadakat gösteren kadınların, hem de Allah’a karz-ı hasen takdim edenlerin bu amelleri katlanır. Onlar saygınlık görerek ödüllendirileceklerdir.8
[İşte böyle yaparak] Allah’a ve Resullerine iman edenler yok mu! İşte onlar sıddıktırlar ve Allah katında şahittirler.9 Onların mükâfatları ve nurları vardır. İnkâr edip ayetlerimizi yalanlayanlara gelince, işte onlar cehennemliklerdir.
Biliniz ki dünya hayatı; bir oyun, bir eğlence, bir süs ve kendi aranızda övünme, mal ve evlat çoğaltma yarışından ibarettir. Bu, tıpkı yağmurun bitirdiği ekine benzer ki [bu ekin, onu] ekenlerin hoşuna gider, sonra kurur. Sen onu sararmış görürsün, sonra da toz toprak olur. Ahiret hayatında ise ya çetin bir azap yahut Allah’tan mağfiret ve rıza vardır. Dünya hayatı, aldatan bir zevkten başka bir şey değildir.
Rabbinizden bir mağfirete koşun, Allah’a ve peygamberlerine inananlar için hazırlanmış, genişliği göğün ve yerin genişliği kadar olan cennete! İşte bu, Allah’ın lütfudur ki onu dilediğine verir; çünkü Allah büyük lütuf sahibidir.
Yeryüzünde meydana gelen yahut sizin başınıza gelen herhangi bir musibet yoktur ki biz onu yaratmadan önce, bir kitapta yazılmış olmasın. Çünkü bu Allah için çok kolaydır.
[Allah bunu,] elinizden çıkana üzülmeyesiniz ve O’nun size verdiği ile de övünüp şımarmayasınız diye [böyle yapmıştır.] Allah kendini beğenip övünenleri asla sevmez.
Bunlar hem kendileri cimrilik yapar, hem de başkalarına cimri olmayı önerirler. Kim hayır işlemekten kaçınırsa, bilsin ki Allah Ganidir, Hamid’dir. (İnsanların hayır işlemesine de, hamd etmesine de ihtiyacı yoktur.)
Biz Peygamberlerimizi beyyinelerle (kesin kanıtlarla) gönderdik. İnsanların arasında adaletle hükmedilsin diye onlarla birlikte kitabı ve ölçüyü de indirdik. Ayrıca büyük caydırıcılığı ve sertliği yanında insanlara yönelik birçok faydaları olan demiri indirdik. Böylece kimlerin gıyaben10 Allah’ı ve Peygamberi destekleyeceklerini ortaya çıkarmak istedik. Çünkü Allah Kavidir, Azizdir.
Gerçekten Nuh’u ve İbrahim’i gönderdik, soylarından gelenlere peygamberlik ve kitap verdik. Onların bir kısmı mühtedi (doğru yoldaydı); ama çoğu da fasıktı. (yoldan sapmıştı)
Sonra bunların peşinden ard arda resullerimizi gönderdik. Onların arkasından da Meryem oğlu İsa’yı gönderdik. Ona İncil’i verdik, kendisine uyanların kalplerine şefkat ve merhamet duygusu yerleştirdik. Ruhbanlığa gelince, Allah’ın rızasını kazanmak için onu kendileri icat ettiler; yoksa onu biz farz kılmadık. Fakat ona da hakkıyla riayet etmediler. Biz de içlerinden iman edenlere mükâfatlarını verdik; fakat onlardan çoğu fasık kimselerdir.
Ey müminler topluluğu! Allah’tan sakının ve Resullerine inanın ki sizlere rahmetinden iki kat pay versin, size ışığında yürüyeceğiniz bir nur bahşetsin ve hem de size mağfiret buyursun! Çünkü Allah, Rauftur ve Rahimdir.
Bu vesileyle ehli kitap bilsin ki, Allah’ın lütfu kendi tekellerinde değildir. Lütuf tamamıyla Allah’ın elindedir. Onu dilediğine verir. Çünkü Allah sınırsız bir lütuf sahibidir.
Açıklamalar
- 1
“Arşa istiva etmek (Arşa oturmak)”: Allah, fiillerini anlatmak için benzetmeler kullanır. “Arşa kurulmak” bunlardan biridir. Ayrıca bkz. Hakka suresi 17. Ayet dipnotu.
- 2
Gecenin ve gündüzün uzayıp kısalarak birbirini takip etmesi
- 3
Bkz. surenin başındaki “emanet ve misak” adlı açıklama
- 4
Dünyada hiçbir karşılık ummadan Allah yolunda harcama yapmaktır.
- 5
Zımnen: “Karzı hasen adeta nur olacak”
- 6
Dünyada münafıkların müminlere oynadığı oyun, bu sefer tersinden oynanmaktadır. Kalenin kapısına kadar birlikte gelmişler, sonra birden aralarına duvar çekilmiştir. Dışarıda kalan münafıklar güya, “biz dünyada birlikte hareket etmiştik, şimdi neden dışarıda kalıyoruz?” diyorlar. Müminler ise onlara; dünyadaki tutumlarında samimi olmadıklarını, kendi kuruntularının esiri olduklarını söylüyorlar ve Allah hakkında bile “Allah bizi affeder!” diye düşünerek kendilerini kandırdıklarını belirtiyorlar.
- 7
“Musaddık ve musaddıkat” sadaka verenler… şeklinde anlaşılırsa, kendisinden sonra gelen “Allah’a karz-ı hasen verenler” ibaresi ile anlam tekrarına düşülmüş olur. Ayrıca bu durumda ödül sadece sadaka verebilecek kadar iyi durumda olanlara tahsisli kalır.
- 8
Kur’an’da “Ecri kerim” sadece bu surede geçer. Zenginlik ve itibar; biri maddi biri manevi, iki büyük nimettir.”Yudaafu lehüm (hayırları onlar için kat kat verilir…)” ile maddi mükâfata, “Ecri kerim” ile manevi mükâfata işaret vardır.
- 9
Bu ayeti “Kim Allah’a ve Peygambere itaat ederse, işte onlar, Allah’ın kendilerine nimet verdiği peygamberlerle, sıddîklarla, şehitlerle ve salihlerle birliktedirler. Bunlar ne güzel arkadaştır! Nisa 69” dikkate alarak açıklamak yerinde olacaktır. Bu sıralamaya göre en saygın kategori peygamberliktir. Arkasından sıddıklar şehitler ve salihler gelir. Şahitlik meselesine gelince; bunlar din gününde Allah’ın şahitlik yapmasını istediği ve izin verdiği kimselerdir. Nitekim Zümer Suresi 69. Ayet meali şöyledir: “Yeryüzü; Rabbinin nuruyla parıldar, kitap konur, peygamberler ve şahitler getirilir ve insanlar arasında hak ile hükmedilir. Onlar haksızlığa uğramazlar.”
- 10
Ayetteki “Bilgayb” ibaresi, Allah’ın dinine gönülden destek veren; ancak bunu ortaya koyma vesilesi bulamayanlara imkân hazırlama manasınadır. Diğer bir delaleti ise “Gayba (ahirete) inanmanın ve ödülünü ahirette beklemenin dışında herhangi bir dünyevi kazancı olmaksızın...” destek verenler anlamındadır.