55Rahman Suresi

78 ayet · 12 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Rahman

Kur’an’ı (Okumayı)1 öğretti.

İnsanı yarattı.

Ona beyanı2 öğretti.3

Güneş de, Ay da bir hesaba göre hareket etmekte

Ve hem yıldızlar, hem ağaçlar ona secde etmekte.4

O, göğü yükseltmiş ve dengeyi koymuştur.

[Öyleyse] sakın dengeyi taşırmayın!

Hem adalet ölçüsünü koruyun, hem de dengeyi kasmayın!5

Ve ayrıca yeryüzünü canlıların yaşayacağı şekilde hazırlamıştır.

Nitekim orada çeşitli meyve ağaçları ve salkımlı hurmalar,

Sapı üstünde başak bağlayan hububat çeşitleri ve güzel koku yayan bitkiler vardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

O insanı fırınlanmış kuru çamurdan yarattı.6

Cinleri de karışık bir ateşten yarattı.7

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

[Zaten] O, hem iki doğunun Rabbi, hem de iki batının Rabbidir.8

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

O, İki denizi birbirine kavuşacak şekilde bırakıvermiştir.

Ancak aralarında bir perde vardır, birbirine karışmazlar.9

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

[O denizlerin] her ikisinden inci de çıkar, mercan da.10

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Denizde yüzen dağlar gibi gemiler de O’nundur.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Yeryüzünde bulunan her şey fanidir.

Baki olan [sadece] celalli ve keremli Rabbinin veçhesidir. (Zatıdır.)

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Göklerde ve yerde bulunan herkes O’ndan ister. O, her gün yeni bir iştedir.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Ey [yerin ve göğün] iki ağırlığı olan, [irade sahibi olan insanlar ve cinler topluluğu!] Yakında sizinle de ilgileneceğiz.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Ey cinler ve insanlar topluluğu! Göklerin ve yerin sınırlarını aşıp gitmeğe gücünüz yetiyorsa aşıp gidin; ama iznimiz olmadan gidemezsiniz! [Hiçbir şekilde elimizden kurtulamazsınız!]

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Üzerinize ateşten alev ve duman gönderilir de birbirinizi kurtaramazsınız.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Gök çatladığı, gül renginde kızıl bir yağ gibi olduğu zaman.11

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

O gün ne insana, ne de cine günahı sorulmayacak.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

[Çünkü] suçlular simalarından tanınacak, alınlarından ve ayaklarından (yaka-paşa) hemen yakalanacaklardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

İşte Cehennem! Hani mücrimler onu inkâr ediyordu!

Şimdi onun ateşi ve kaynar suları arasında dolaşıyorlar.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Fakat Rabbinin makamından korkan için iki cennet vardır.12

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Her ikisi de çeşitli ağaçlarla süslüdür.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

İkisinden de akan iki pınar vardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

İkisinde de meyvelerden iki çift bulunmaktadır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Hepsi de, örtüleri atlastan minderlere yaslanırlar. Her iki cennetin meyvelerini toplamak da kolaydır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Oralarda, gözleri sevdiğinden başkasını görmeyen öyle kızlar vardır ki bundan önce onlara ne bir insan dokunmuştur, ne de bir can.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Onlar sanki bir yakuttur yahut ta bir mercan.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Öyle ya! İyiliğin karşılığı iyilikten başka nedir?

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Bu ikisinden başka iki cennet daha vardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

İkisi de yemyeşildir.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

İçlerinden fışkıran iki pınar vardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

İkisinde de meyveler, hurma ve nar vardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Orada iyi huylu güzeller vardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Çadırda kapanmış huriler vardır.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Bundan önce dokunmamıştır onlara ne bir insan, ne de bir can.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Yeşil yastıklara ve güzel döşeklere yaslanırlar.

Şu halde Rabbinizin nimetlerinden hangi birini inkâr edebilirsiniz?

Celalli ve keremli Rabbinin adı ne mübarektir!

Açıklamalar

  1. 1

    Bu ayetteki “Kur’an” kelimesini, Kur’an-ı Kerim anlamında düşünmemek gerekir. Zira bu durumda “Rahman’ın öğretmesi” Kur’an’ın inzali öncesi zamanları kapsamaz. Bu ayetteki “Kur’an” vahyin ilk kelimesi “ikra” ile anlam benzerliği taşır. Buradaki okuma, “varlık âleminin hikmetini kavrama” anlamındadır. Allah insanoğluna algılama, analiz ve akıl yürütme yeteneği vermiştir. Kur’an’ı öğretmesi budur. Kur’an-ı Kerim tezekkür, tefekkür ve tedebbür kelimeleri ile insanın bu kabiliyetine işaret eder. Ayrıca, Kur’an kelimesine getirmiş olduğumuz bu yorum sayesinde, 3. Ayet ile de anlam ilişkisi kurulmuş olur. Çünkü “beyan” insanın ifade etme kabiliyetine işaret eder ve algılama olmadan beyan olmaz. Yani okuyamazsan anlatamazsın.

  2. 2

    Sözle/yazıyla ifade yeteneğidir. Anlama beyandan öncedir ve daha önceliklidir. Beyan olmadan da okuma (anlama) olabilir. Nitekim sağır ve dilsizler okuyabilir; ama ifade edemez.

  3. 3

    Okuma, yaratma ve beyanı öğretme… Hem bu surede, hem de Alak Suresi’nde sıralama aynıdır; ancak Alak Suresi’nde “beyan” yerine “kalemle yazmayı öğretme” zikredilmiştir ki sonuç aynıdır; zira yazı, beyanın şekle dönüşmüş halidir.

  4. 4

    Yıldızlar gökte olanları, ağaçlar yerde olanları temsil eder. “Hem, göklerde ne var, yerde ne varsa hepsi Allah’a secde eder… (Nahl:49)”

  5. 5

    Dengeyi taşırmak, doğanın kaldıramayacağı derecede onu tahrip etmek olarak da anlaşılabilir. Dengeyi kasmak ise hak sahiplerine haklarını verme hususunda çekingen davranmayı ifade eder.

  6. 6

    İnsanın çamurdan kaplar imal etme aşamaları(çamura şekil verme (Heme-i mesnun:15:26) kurutulma(salsal) ve fırınlanma (fahhar)) ile Allah’ın insanı kendi elleriyle (38.75) yaratması arasında bir ilgi kurulmuştur.

  7. 7

    Cin Suresi’nin girişindeki “Cinler Hakkında” adlı açıklamayı okuyunuz.

  8. 8

    14. ve 15. Ayetlerde geçen insan ve cin kelimeleri dikkate alındığında “İki doğu ve iki batının Rabbi” doğumlarından ölümlerine kadar insanların ve cinlerin Rabbi demektir. (Bkz. Bakara 258. ve açıklaması) Böylece sonraki ayet ile anlam ilişkisi de kurulmuş olur. Zira tekzip ve tasdik, insan ve cinler hakkında anlamlı olur. Diğer yandan Allah’ın Rab sıfatının canlılar için kullanılması daha uygundur.

  9. 9

    Bu ayet tatlı ve tuzlu suların yoğunluk farkı nedeniyle birbirine karışmadığına işaret eder; ancak bu sadece denizlere özgü bir durum olmayabilir. Doğada buna benzer başka örnekler de vardır.

  10. 10

    Tatlı olsun tuzlu olsun, denizlerde ve nehirlerde insan için sayısız faydalar vardır. Nitekim deniz canlılarının çoğu, nehirlerin denizlere döküldüğü havzalarda yaşamaktadır. İnci ve mercan bu yararları temsil eder. Cennet tasvirlerinde de benzer örnekler mevcuttur. Nitekim Cennet’in bazı meyveleri sayılırken, çoğunun adından bile bahsedilmemiştir.

  11. 11

    Veya “Gök çatladığı ve [yerin de] kırmızı gül renginde kızıl bir yağ gibi aktığı zaman.” “Kızıl bir yağ” ibaresi, kopma saati esnasında yerkürede meydana gelen kozmik bozulmanın işareti olarak magmanın yerin üstüne çıkmasını tasvir ediyor olabilir. Sonraki aşama yeniden dirilme aşamasıdır. Nitekim 39. Ayetin konusu budur.

  12. 12

    ”… iki cennet” Ahzab:30-31, Bakara:265, Araf:38. ayetlerinde olduğu gibi fazlasıyla, kat kat anlamındadır.