54Kamer Suresi

55 ayet · 5 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

İşte saat yaklaştı ve İşte Ay yarıldı!

[Ama] onlar ne zaman bir mucize görseler ilgisiz kalırlar ve “Bu bizim öteden beri bildiğimiz bir sihirdir.” derler.

İşte onlar, hep bu şekilde yalanlamışlar ve heveslerine uymuşlardır.

[Oysa] Onlara ikna edici haberler ulaşmıştı.

[Hem de] hikmetin zirvesi…(Tam bir hikmet örneği) Ama ne fayda! Uyarıların hiçbir yararı olmadı.

İnkâr ettikleri o günde bir çağrıyla uyandıkları zaman, sen onlara yüz verme!1

[O gün] kabirlerinden, korku dolu bakışlarla, çekirgelerin topraktan çıktığı gibi çıkacaklardır.2

[O gün mahkemenin] çağrısına kulak kesilirler3 [ve kendileri hakkında] şöyle düşünürler: “[Bizim gibi] kâfirler için bugün çok zor bir gün olacak.”

Onlardan önce yaşamış olan Nuh’un kavmi de kulumuz (Nuh’u) yalanlamış, üstelik onu delilikle itham ederek, görevini engellemeye kalkışmışlardı.

İşte o zaman Nuh Rabbine şöyle dua etti: “Mağlup oldum [Ey Rabbim!] Bana yardım et!”

Bunun üzerine Biz, sağanak sağanak boşalan yağmurlarla göğün kapılarını açtık.

Ardından yeryüzünün kaynaklarını da taşırdık ve nihayet planlarımızı gerçekleştirmek üzere sular birleşti.

Biz onları çivili tahtalardan yapılmış bir gemiyle, davetine ret cevabı aldığı [için incitilen] kulumuz Nuh’a bir mükâfat olarak, suların üstünde taşıyorduk. Gemi gözetimimiz altında yüzüyordu.

Biz bu olayı, sonraki nesillere ibretlik bir hatıra da yaptık. [Peki,] var mı düşünüp ibret alan?

Görün işte, azabım ve uyarılarım nasılmış!

Gerçekten de Biz Kur’an’da; hatırlanması kolay, [unutulması zor] bir üslup kullandık. Var mı ibret alan?

Ad kavmi de yalanlamıştı. [Biz onları da cezalandırdık.] Görün işte, azabım ve uyarılarım nasılmış!

Biz onların üstüne, o uğursuz günde, etkisi gün boyu süren bir kasırga göndermiştik.

İnsanları köklerinden sökülmüş hurma kütükleri gibi savurup atıyordu.

Görün işte, azabım ve uyarılarım nasılmış!

Gerçekten de Biz Kur’an’da, hatırlamayı kolaylaştıran bir üslup kullandık. Var mı ibret alan?

Semûd kavmi de yapılan uyarıları yalanlamıştı.

Şöyle dediler: “İçimizdeki [sıradan] bir insana mı uyacağız? [Asıl] o zaman biz kesin olarak sapıtmış oluruz ve asıl o zaman kendimizi ateşe atarız.

Ne yani! Vahiy, içimizde [o kadar adam dururken] sadece ona mı verildi? Tersine o kendini beğenmiş yalancının biridir.”

Yarın görecekler, kimin kendini beğenmiş yalancının biri olduğunu.

[Dedik ki Ey Salih!] Biz onlara imtihan olarak bir deve gönderiyoruz. Onları gözetle ve sabırlı ol!

Suyun aralarında paylaştırılacağına dair, Allah’ın buyruğunu onlara tebliğ et! Herkes nöbetinde hazır bulunacak.

En nihayet çetebaşı olan arkadaşlarını çağırdılar. (Deveyi kesmesi için onu tahrik ettiler.) O da atıldı ve deveyi hemen kesti.

Görün işte, azabım ve uyarılarım nasılmış!

[Bunun üzerine] tepelerinde bir çatırtı kopardık da, ağıl döküntüleri gibi harap oldular.

Gerçekten de Biz Kur’an’da, hatırlamayı kolaylaştıran bir üslup kullandık. Var mı ibret alan?

Lut kavmi de uyarılarımızı umursamadı.

Biz de onların üzerine, bir seher vaktiydi ki, [taşlar savuran] bir kasırga gönderdik ve katımızdan bir nimet olarak aralarından sadece Lut ailesine mensup kimseleri kurtardık. Şükreden kimselerin karşılığı işte böyledir.

Oysa Lut, azabımızın şiddeti hususunda onları uyarıyordu; ama onlar bu uyarıları [ciddiye almıyor] ve her zaman bir tartışma konusu yapıyorlardı.

Lut’un misafirlerine de göz koymuşlardı. Biz de onların gözlerini kör ettik ve ardından “Tadın bakalım azabım nasılmış ve görün bakalım uyarılarımı umursamayanların sonu neymiş!” dedik.

Gerçekten de sabahın erken saatleriydi ki azap çöktü.

[Haydi] şimdi tadın bakalım azabımı ve görün bakalım uyarılarım neymiş!

Gerçekten de Biz Kur’an’da, hatırlamayı kolaylaştıran bir üslup kullandık. Var mı ibret alan?

Firavun avenesine de benzer uyarılar geldi.

Ayetlerimizin tümünü yalanladılar. Biz de onları, tam bir kudret sahibi nasıl cezalandırıyorsa, öyle cezalandırdık.

[Öyleyse söyleyin bakalım!] Sizin kâfirliğiniz onların kâfirliğinden daha mı iyi? Yoksa yazılı bir güvenceniz mi var?

Yahut onlar, “Yenilmez bir topluluk” olduklarını falan mı düşünüyorlar?

Yakında tamamı hezimete uğrayacak ve arkalarına bakmadan kaçacaklar.

Ama asıl [hezimet,] Allah’ın vaatleri arasında olan, o saatte olacaktır. O saat çok daha dehşetli ve çok daha acıdır.4

Suçlular tam bir şaşkınlık ve çılgınlık hali yaşamaktadırlar.

O gün yüz üstü ateşe sürükleneceklerdir. “Ateşe dokunmanın tadını çıkarın haydi!”

Biz her şeyi belirli bir plana göre yarattık.

Bizim buyruğumuzun yerine gelmesi, göz kıpması gibi, anlık bir iştir.

Gerçekten de Biz sizin gibi nicelerini helak ettik. Peki, var mı ibret alan?

İşledikleri her şey evraklarda kayıtlıdır.

Küçük büyük ne varsa hepsi satırlar halinde yazılıdır.

Müttakiler ise cennet bahçelerinde ve ırmak başlarındadırlar.

[Hem de] Melik-i Muktedir’in katında sadıklar meclisinde.5

Açıklamalar

  1. 1

    Kâfirler, inkâr ettikleri hesap günü ile artık yüz yüze gelmişlerdir. Bu durumda akıllarına hemen peygamberler gelecek ve yardım almak için onlara koşacaklardır. Kâfir insan hep böyledir. Sıkışınca gerçeği kabul eder, rahata erince hemen kaçar. Mearic Suresi 36,37. Ayetlerin anlamını da bu istikamette düşünmek gerekir.

  2. 2

    Cerad-ı münteşir: Nüşur, yeniden dirilme; (25:3, 25:40, 35:9) İntişar, toplanabilme kabiliyeti olanın etrafa yayılması anlamındadır. (33:53, 62:10) Rum Suresi 30. Ayette ise üreyip çoğalma anlamında kullanılmıştır.

    Çekirgelerin nasıl ürediğini biliyoruz. Ana çekirge, üreme borusuyla toprağın altına her seferinde 70/80 yumurta bırakır. Yaz gelip ısı 34 ˚C olunca çekirgeler, aynı delikten bir anda yerüstüne çıkarlar. Ölülerin kabirlerinden çıkıp yeniden dirilmesi, “Cerad-ı münteşir” benzetmesiyle anlatılmıştır.

  3. 3

    Davete dikkat kesilirler ve gözleri hiçbir şey görmez. “Hetaa” Bir şeye yönelip bakarak gözünü ondan ayırmamak anlamına gelir. (Rağıp) Dirilme ile birlikte, hesabın kapıya dayandığının anlaşılması, insanın tüm dikkatini bu olayın sonucuna odaklayacaktır. “Muhtııyne ileddaı” ibaresi bu durumdaki insanın psikolojisine işarettir. (Ayrıca Bkz. İbrahim suresi 43. Ayet)

  4. 4

    Kur’an, ümmetlerin yok olmasıyla evrensel yok oluş arasında benzerlikler kurar. Ayette geçen “El-Saat” kelimesi ile hem kozmik felaket kastedilerek 1. Ayette işaret edilen zamana (dünyanın son saatleri) dönülmüş, hem de “Saatin kopması” sonrasında asıl vaat edilen olaya, yani yeniden dirilme ve hesap saatine göndermeler yapılmıştır.

  5. 5

    Burada dünya hayatında krallar nezdinde itibar görenlerin arasına katılanlar örneği üzerinden bir kıyaslama yapılmıştır.