53Necm Suresi
62 ayet · 10 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
[Peyderpey] inen Yıldız [misali Kur’an]1 şahit ki.
Arkadaşınız ne yolunu şaşırmıştır ne de yoldan çıkmıştır.
O, kendi arzuları istikametinde konuşan biri de değildir.
Onun sözleri, müthiş kuvvetlere sahip birinin öğrettiği vahiyden başka bir şey değildir.
O, Ufuk-u âlâdaydı.
Sonra indi ve yaklaştı.
Neredeyse iki yay aralığı kadar yahut daha da yaklaştı.
Böylece, vahyedilmesini istediği her şeyi, kuluna vahyetmiş oldu.
O, gördüğünü kalbiyle yalanlamadı.
Siz gördükleriyle ilgili olarak onunla tartışmak mı istiyorsunuz?
Onu başka bir inişte daha, Sidretü’l Münteha’nın yanında görmüştü ki
Cennetü’l me’va onun yanında bulunmaktadır.
Sidrenin etrafı çepeçevre sarılmıştı.
Göz ne şaştı, ne de sınırlarını aştı.
Hiç kuşku yok ki [o gözler,] Rabbinin büyük ayetlerinden bir kısmını gördü.4
[Bir bunu düşünün; bir de] şu Lât’ı, Uzza’yı ve diğerleri olan üçüncü [put] Menat’ı! [acaba şimdi gerçeği] görebiliyor musunuz?5
Erkekler size, dişiler O’na ait oluyor öyle mi?
Şu insafsız taksime bakın!
Böyle isimlendirmeler, (Putlar hakkında taşıdığınız kanaatler) sizlerin ve atalarınızın anlamsız lakırdısından başka bir şey değildir. Allah onlar hakkında hiçbir delil vazetmemiştir. [Bu durumda] zanlarından ve nefislerinin arzusundan başka bir şeye de uymuş olmuyorlar. [Üstelik şimdi] Rablerinden bir hidayet kaynağı da gelmiş durumda.
Yoksa insan, her hülyasının gerçek olduğunu mu sanıyor?
[Oysa her istediğini gerçekleştirme hakkı] hem ahrette, hem dünyada, sadece Allah’a özgüdür.
Göklerde sayısız melek vardır; ama Allah dilemediği sürece onların şefaati hiçbir yarar sağlamaz.6
Meleklere dişilik vasfı yakıştırma [işi, sadece] ahirete inanmayanların [karakterine] uygundur.
Bu konuda, [kuru] zannın dışında, hiçbir ilme sahip değillerdir. Oysa zan, hakikat karşısında hiçbir anlam ifade etmez.
Hayatlarında Allah’a yer vermeyenlerden ve dünya hayatını tercih edenlerden uzak dur!
Onların ilimden anladığı bu kadardır. Gerçekte yoldan sapan kim, hidayet üzere olan kim, Rabbin hepsini en alasıyla bilir.
Çünkü göklerde ne varsa, yerde ne varsa hepsi Allah’ındır. (Allah’ın bilgisindedir.) Bu; kötülük edenleri amellerine mukabil cezalandırmak, iyilik edenleri de daha güzeliyle mükâfatlandırmak için [böyle olmalı] dır.
Onlar, ufak-tefek hatalar hariç, büyük günahlardan ve yüz kızartıcı davranışlardan kaçınırlar. Kuşkusuz Rabbinin bağışlaması kapsamlıdır. O [sizin nasıl bir karaktere sahip olduğunuzu] gerek sizi topraktan inşa etmiş olmasından dolayı7 ve gerek annenizin karnında cenin halindeyken8 gayet iyi bilmektedir. Öyleyse kendinizi temize çıkarmayın! Çünkü gerçekte kimlerin takva ehli olduğunu yalnız O bilir.
Hayatlarında Allah’a yer vermeyeni, malının çok azını -onu da zoraki- vereni, görüyorsun değil mi?
[Allah’ın gazabından nasıl bu kadar emin olabiliyor?] Gaybın bilgisi onun önünde duruyor, o da gelecekte neler olacağını oradan mı seyrediyor?
Yoksa Musa’ya verdiğimiz sayfaların ve çok vefalı kulumuz İbrahim’e [verdiğimiz sayfaların] içeriği [hakkında, şu bilgiler] ulaşmadı mı?
“Kimse kimsenin günahını çekmeyecek.
İnsan, kazandığının karşılığı dışında bir muamele ile karşılaşmayacak.
Herkes kazancının semeresini ileride (Ahirette) alacak.
Ve nihayet herkesin ödülü, en mükemmel surette ödenmiş olacaktır.”
Çünkü son [durak,] Rabbinin huzurudur.
O güldürür de, ağlatır da,
Öldürür de, diriltir de.
Rahime atılan nutfeden, erkek ve dişi olarak, çift çift yaratma da,
Öldükten sonra yeniden inşa etme9 de O’nun işidir.
İnsana gönül zenginliği bahşedip, kanaatkâr yapan da O’dur.
Şi’râ yıldızının10 Rabbi O’dur.
Önceki Âd kavmini helak eden,
Semud’tan geriye bir şey bırakmayan,
Daha öncesinde Nuh kavmini sulara gark eden de O’dur; çünkü bunlar çok zalimdiler ve çok azmışlardı.
Ve Alt üst olan diğer beldeler…
[Hepsine] olan oldu.
Öyleyse Rabbinin hangi nimet [ve gazap vaad] ine karşı kuşku duyabilirsin?
Bu uyarı da, daha önce yapılan benzer uyarılar gibi bir uyarıdır.
Yaklaşıyor yaklaşmakta olan.
Allah’tan gayrı kimse onu keşfedemez. (Vaktini bilemez ve gerçekleşmesine engel olamaz.)
Şimdi siz bu bilgileri hayretle mi karşılıyorsunuz?
Üstelik ağlayacağınıza gülüyorsunuz.
Siz dik kafalı gafillersiniz!
Allah’a secde edin ve O’na kul olun!
Açıklamalar
- 1
Elmalılı bu ayeti tefsir ederken: “Kur’an yirmi üç senede, peyderpey indirildiğinden ‘müneccemen’ nazil oldu denilir ve her inen kısmına necm adı verilir.” demektedir. Gerçekten de Kur’an, Hz Peygamber’in müşriklerin ithamlarından uzak olduğuna şahitlik etmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi Necm, bu ayette mecazi anlamda kullanılmıştır. Aksi takdirde yıldızların şahitliği ile bu ithamların reddedilmesi arasında bir ilgi kurulamaz.
- 2
“Zü mirra” sağlam, akıllı, kuvvetli şeklinde tercüme edilmektedir. Bir önceki ayette, Cebrail’in bu vasıflarını zaten zikredilmişti. Burada onun başka bir özelliğine işaret ediliyor olması gerekir. Biz bunu kelimenin sözlük anlamından hareketle, (yol almak ve bir şeyi geçmek. Rağıp) çok hızlı hareket eden anlamında, enerji olarak çevirmeyi uygun bulduk.
- 3
İstiva kelimesi, “Cebrail’in asli suretinde görünmesi” olarak tefsir edildiği gibi, bu ani karşılaşmanın Hz. Peygamber’deki yansıması olarak da tefsir edilmiştir. Her ikisi de mümkündür; ancak asıl olan, olayın heyecan verici ve merak uyandıran bir üslupla anlatılmış olmasıdır.
- 4
6-18 Ayetlerde Miraç olayı sembolik bir dille anlatılmıştır. Bu olay başka bir surede (İsra: 61) temas edildiği üzere, insanlar için bir sınavdır. (fitne) Allah’ın işlerini kavramakta kulların güçlük çekmesi şaşılacak bir durum değildir; zira Allah kuşatılamaz. (La tudrikuhul ebsar)
- 5
Miraç olayının ardından Mekkelilerin putlarından, isimleri anılarak bahsedilmesi ilginçtir. Burada Allah, sanki şöyle demiş oluyor: “Muhammed’in tanrısı onu en yücelerde ağırlarken, bir de sizin putlarınızla aranızdaki ilişkiye bakın ve Tanrı’ya cinsiyet yakıştırarak düştüğünüz şu durumdan ibret alın!”
- 6
Allah’ın iradesine rağmen hiçbir iradenin anlamı olamaz.
- 7
Bkz. Bakara suresi 30.Ayet 17. dipnot.
- 8
Bu ayet, insanın genetik yollarla tevarüs ettiği olumsuzluklara bir atıftır. Ayrıca Tin suresi girişindeki “insan” adlı açıklamayı okuyunuz.
- 9
Allah’ın yaratma ve diriltme özelliği yerine göre farklı kelimelerle ifade edilmiştir: Tasarlama, yapma ve yaratma (halk); yapmak, yaratmak ve düzenlemek (ceale); Yaratmayı başlatma ve yaratılanın kendini tekrarlama (üreme özelliğinin olması)/(yebdeül halk sümme yuiduhu); ölülerin dirilmesi(ihya); önceden var olanların yeniden ve yeni bir surette tekrar hayata döndürülmesi (inşa) kelimeleri ile ifade edilmiştir.
- 10
İnsanların saygı duyduğu parlak gök cisimlerini temsil eder.