51Zariyat Suresi

60 ayet · 12 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Zirvede yer tutanlar,1

Ağırlık taşıyanlar,

Kolayca akıp gidenler

Ve işleri taksim edenler şahit ki2

Size vaat edilen [din gününün] doğruluğu kesindir.

Ve [o gün] cezalandırma3 mutlaka gerçekleşecektir.

Sayısız yörüngelerle dolu gökyüzü şahit (gökyüzü örneğinde olduğu gibi)

Sizler de muhtelif görüşler taşımaktasınız.

Bahane arayan bahanesini bulur.

Kahrolası bahaneciler!

Aptalca bir umarsızlık içindedirler.

Sorarlar: “Din günü de ne zamanmış?”

“Ateş üstünde kıvranacakları gün.”

“Yaktığınız fitne ateşinin tadına varın haydi! Aceleyle sorup durduğunuz azap işte budur!”4

Oysaki muttakiler, cennetlerde, pınar başlarındadırlar.

Rablerinin kendilerine verdiği [sözün karşılığını] almışlardır. Çünkü onlar, daha önce dünyada iyi davranan kimselerdi.

Geceleri az uyurlar,

Seher vakitlerinde de istiğfar ederlerdi.

Mallarından, yardım isteyenler ve muhtaçlar için, bir hak ayırırlardı.

İnanıp İkna olmak isteyenler için, yeryüzünde ve insanın kendi benliğinde nice işaretler bulunmaktadır.5 Yoksa bunları göremiyor musunuz?

Göğün ve yerin Rabbine yemin olsun ki bu vaat, (Din Günü) ağzınızdan çıkan lafın gerçek olduğu gibi bir gerçektir.

İbrahim’in saygın misafirleri ile ilgili bilgi sana ulaşmadı mı?

Onlar İbrahim’in yanına gelmişler ve “Selam!” demişlerdi. [İbrahim,] “Yabancılar, size de selam!” dedi.

Bir sebep bulup ailesine giderek, semiz bir buzağı [eti] getirdi.

Onu önlerine koydu ve “Buyurmaz mısınız?” dedi.

Yemediklerini görünce, içine bir korku düştü. “Korkma!” dediler ve nihayetinde ona, âlim bir oğul müjdelediler.

Bunu duyan karısı, çığlık atarak, elini yüzüne vurmaya başladı ve “[Nasıl olur?] Ben kısır bir acuzeyim.” dedi.

“Rabbinin buyruğu böyledir.” dediler. Çünkü Rabbin Hakim’dir ve Alim’dir.6

[İbrahim kendini toparlayınca] “Asıl göreviniz nedir?” diye sordu.

Şöyle dediler: “Biz, cürüm işleyen bir topluluk için görevlendirildik. Haddini aşanların üstüne, Rabbinin katında işaretleri konmuş, çamurdan taşlar7 atmak için gönderildik.”

El hâsıl, orada bulunan müminleri dışarı çıkardık.

Zaten, bir ev halkı haricinde, başka bir Müslüman da bulamadık.

Ve [orayı öyle bir yaptık ki, Allah’ın] elim azabından korkanlar için bazı ibretler dışında, hiçbir şey bırakmadık.

Musa kıssasında da ibretler vardır. Hani biz onu, eline kesin bir delil vererek, Firavun’a göndermiştik.

[Firavun,] gücüne güvenerek hemen tersledi ve şöyle dedi: “[Bu adam; ya] sihirbazdır, ya da delinin biri.”

Biz onu da, [gücüne güvendiği] ordusunu da [denize] süpürdük.8 [O artık] kendini kınasın dursun!9

Gönderdiğimiz kasırgayla kökleri kuruyan Ad Kavmi’nin durumu da ibretliktir.

Kasırga, önüne çıkan her şeyi, sanki bir toz yığını haline çeviriyordu.10

Semûd Kavmi’nde de ibretler vardır. Onlara zaman tanınmış, “Bir süre sefanızı sürün bakalım!” denilmişti.

Fakat Onlar Allah’ın emirlerini hiçe saydılar. Derken bakınıp durdukları11 bir esnada onları yıldırım çarptı.

[Oldukları yere yığıldılar;] ne kalkabildiler, ne de onları kaldıran bir yardımcı bulabildiler.12

Daha önce de Nûh kavmini helâk etmiştik. Çünkü onlar da fâsık bir topluluktu.

Göğü kendi ellerimizle bina ettik ve kuşkusuz onu genişletmeye de devam ediyoruz.

Yeri de biz düzenledik. [Biz] ne güzel donatırız!

Her şeyi çift olarak yarattık. Belki bundan ibretler çıkarabilirsiniz.

“Öyleyse [ey insanlar!] Doğruca Allah’a koşun. Gerçek şu ki ben, O’nun tarafından görevlendirilmiş açık bir uyarıcıyım.

Allah’ın yanına başka bir tanrı yakıştırmayın. Şüphesiz ben, O’nun tarafından görevlendirilmiş açık bir uyarıcıyım.”

İşte hep böyledir... Onlardan öncekilere de gönderilmiş hiçbir peygamber yoktur ki, onun hakkında, “O bir büyücüdür!” ya da “O bir delidir!” denmiş olmasın.

[Yoksa] birbirlerine [böyle mi] vasiyet ediyorlar?

Şu halde onlara müdana etme! Bu yüzden sorumlu tutulacak değilsin.

Ama yine de hatırlatmaya devam et; çünkü hatırlatmak müminler için faydalıdır.

Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.

Ben onlardan rızık istemiyorum, beni doyurmalarını da istemiyorum.

Şüphesiz rızık veren de, güç ve kuvvet sahibi olan da ancak Allah’tır.

Kuşkusuz bu zalimlerin de, daha önceki dostları gibi, azaptan bir payı olacaktır. Acele etmelerine hiç gerek yok.

O gün için önceden uyarıldıkları halde [tedbir almayan] kâfirlere yazıklar olsun!

Açıklamalar

  1. 1

    Zerv: Hörgücün üst kısmı/Tepenin zirvesidir. Bu anlamdan hareketle şöyle denir: “Ene fi zürâke (Ben senin nezdinde en yüksek konumdayım. (Rağıp))”

  2. 2

    İlk dört ayet genel olarak, “Toz kaldıran rüzgârlar ve yağmur taşıyan bulutlar…” şeklinde anlaşılmıştır. Ancak bu durumda yeminin cevabı (5-6.ayet) ile ilişki kurulamaz. M. İslamoğlu da bu duruma işaret ettikten sonra şöyle der: “…ayetler fâ ile bağlandığı için pasajın konusu tek olmak durumundadır. İşbu sebeple, ilk dört ayetteki sıfatların vahyi nitelediği kanaatindeyiz.” İslamoğlu’nun, yemin ve cevabı arasında ilgi kurma fikrini takdir etmekle birlikte, ilk dört ayetin vahye değil, ceza günü kurulan mahkemenin unsurlarına işaret ettiği kanaatindeyim.

  3. 3

    Ceza Arapçada “karşılık” anlamındadır. O gün İyilikler de kötülükler de cezasın bulur.

  4. 4

    12. Ayette alay ederek, “Din günü de ne zamanmış?” diye soranlara cevap verilmiş; 13. Ayette ise gelecekte yaşanacak bir azap sahnesi canlandırılarak, azabı yaşayanlara seslenilmiştir. (Ayrıca bkz. Kamer Suresi başındaki “Kur’an’ın Üslubu” isimli açıklama)

  5. 5

    İnsanın doğayı dikkatle gözlemlemesi ve kendi iç dünyasında seyahati, Allah ve ahiret günü hakkında çıkarsamalarda bulunmasına katkı sağlayacaktır.

  6. 6

    Hakimdir; Bununla hangi hikmetleri planladığını ve Alimdir; bunu nasıl yapacağını en iyi O bilir.

  7. 7

    Benzer bir açıklama için Bkz. Fil Suresi 4. Ayet 3. Dipnot

  8. 8

    Nebeze: kıymetsiz sayıp atmak, önemsiz sayıp ihmal etmek anlamındadır. Saygınlığa dönük bir aşağılama da içerir. Firavun’un, insanların itibarını hiçe saymasına bir karşılık olarak, “denizde attık” yerine “denize süpürdük” demeyi daha uygun bulduk.

  9. 9

    Bkz. 10:90

  10. 10

    Ad kavmi Güney Arabistan’da yaşıyordu. Bugün, kum fırtınalarının altında kalarak yok olmuş bu kavmin kalıntıları ortaya çıkarılmıştır.

  11. 11

    Gökyüzünde beliren bulutlardan yağmur bekledikleri bir esnada.

  12. 12

    Bkz. Hud Suresi: 66-67. ayetler.