48Fetih Suresi
29 ayet · 10 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Biz sana “kesin bir fetih” yolu açtık.
Böylece Allah, senin geçmiş ve gelecek günahını bağışlayacak, sana olan nimetini tamamlayacak, seni doğru bir yola iletecek
Ve sana güçlü yardım elini uzatacaktır.1
İmanlarının üstüne iman katsınlar diye, müminlerin kalbine sükûnet2 indiren O’dur. Öyle ya! Göklerin ve yerin tüm orduları Allah’ındır. Allah Alimdir, Hakimdir.
Bütün bunlar Allah’ın; mümin erkek ve kadınları, içlerinden ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetlere koyması ve onların kötülüklerini örtmesi içindir. Zira bu, Allah nezdinde tam bir başarıdır.
Ayrıca Allah hakkında kötü zan sahibi3 -kötülük başlarına geçsin- münafık erkek ve kadınlarla müşrik erkek ve kadınları cezalandırmak içindir. Allah onlara gazap etmiş, lânet etmiş ve kendilerine cehennemi hazırlamıştır. Ne fena bir menzil!
Göklerin ve yerin orduları Allah’ındır. Allah Azizdir, Hakimdir.
Şüphesiz biz seni bir şahit, bir müjdeci ve bir uyarıcı olarak gönderdik ki
[Bu sayede Ey müminler!] Siz Allah’a ve Elçisi’ne inanırsınız, Onu desteklersiniz O’na saygı gösterirsiniz ve sabahtan akşama şanını dile getirirsiniz.
Sana biat edenler, gerçekte Allah’a biat etmiştir. Allah’ın eli, onların ellerinin üzerindedir. Kim verdiği sözü bozarsa, kendi aleyhine bozmuş olur; kim de verdiği sözü tutarsa, Allah ona büyük bir mükâfat verecektir.
Bedevilerden geride kalanlar, sana diyorlar ki: “Bizi mallarımız ve ailelerimiz meşgul etti. Bundan dolayı bizim için af dile!” Onların dilleri, kalplerinde gizledikleri gerçeğin tersini söylüyor. De ki: “Allah size bir zarar vermek yahut size bir fayda sağlamak istese, Allah’ın dilediğine kim engel olabilir? Hiç kimse! Allah bütün davranışlarınızın gerçek sebebinden haberdardır.”
Siz aslında, Peygamberin ve inananların, bir daha evlerine geri dönemeyeceğini hesaplamıştınız. Gönlünüzden böyle geçtiği için yanlış tahminler yürüttünüz ve kendi sonunu hazırlayan bir toplum oldunuz.
Kim Allah ve Resulüne inanıp [güvenmezse,]4 bilsin ki Biz, [öyle] kâfirlere, alevler saçan bir ateş hazırladık.
Göklerin ve yerin mülkü Allah’ındır. O; dilediğini bağışlar, dilediğini cezalandırır. Çünkü Allah Gafurdur, Rahimdir.
Savaşa katılmaktan geri duranlar, [ganimet kazandığınız bir savaştan sonra,] “bırakmadınız ki biz de gelelim!” diyecekler. Onlar Allah’ın sözünü, [münafıkların gazaba müstahak olduklarına dair ilahi yasayı, güya] değiştirmek isterler.5 De ki: “Siz bizimle asla gelemezsiniz. (Gerçek bir savaşa katılamazsınız.) Allah, önceden böyle yazmıştır.” [O zaman da] şöyle derler: “Bizi kıskanıyorsunuz!” Hayır! Şu bir gerçek ki, onların anlayışı çok kıttır.
Geri duran bu bedevilere de ki: “Yakında güçlü bir topluma karşı [savaşmak] üzere davet edilecek, onlarla ölene kadar yahut teslim olana kadar savaşacaksınız. Eğer bu defa itaat ederseniz, Allah size güzel bir mükâfat verir; ama daha önce yaptığınızı gibi yaparsanız, Allah sizi acı bir azapla cezalandırır.6
Kör zorunlu değildir, topal zorunlu değildir ve hasta zorunlu değildir. Kim Allah’a ve Peygamberine itaat ederse, Allah onu, altından ırmakların aktığı cennetlere koyacaktır. Kim de [bu çağrıya] arkasını dönerse, onu acı bir azaba uğratacaktır.
Gerçekten Allah, o ağacın altında sana biat eden müminlerden razı olmuştur. Zira Allah onların kalbinden geçeni biliyordu. Allah onlara sekine indirdi. (Soğukkanlı olmalarını sağladı.) Ayrıca, yakında gerçekleşecek bir zaferin ve alacakları birçok ganimetin7 müjdesini verdi. Çünkü Allah Azizdir, Hâkimdir.
Allah size, [bundan sonra] elde edeceğiniz birçok ganimeti daha vaat etmiştir. Bunu ise size hemen vermiş, ayrıca [bu zafer sayesinde] insanların size zarar veren ellerini sizden çektirmiştir ki bu, müminlere bir işaret olsun ve Allah sizi doğru yola iletsin.
[Değerini] takdir edemeyeceğiniz ama Allah’ın kuşattığı (ezeli ilmi sayesinde malumu olduğu) daha başka kazançlar... Zira Allah her şeye muktedirdir.
Eğer kâfirler sizinle savaşsalardı, arkalarına dönüp kaçarlardı. Sonrasında ise onları kimse himaye edemezdi ve kimse onlara arka çıkmazdı.8
Allah’ın, öteden beri yürürlükte olan yasası budur9 ve Allah’ın yasasında herhangi bir değişim de bulamazsın.
Mekke vadisinde sizi muzaffer kılarak, onların elini sizden, sizin elinizi onlardan çektiren (Anlaşma sayesinde güven ortamı oluşturan) O’ dur. Allah bütün yaptıklarınızı görmektedir.
Aslında onlar kâfirlik etmiş, Mescid-i Haram’ı ziyaretinizi ve hediye (kurban) olarak hazırladıklarınızın yerine ulaşmasını engellemişlerdi. Henüz tanıyamadığınız için, mümin erkeklerle mümin kadınları, istemeden ezmeniz ve bu yüzden üzülmeniz muhtemel olmasaydı ne âlâ! (o zaman savaşmanıza izin verirdik.) Allah dilediklerine (aralarındaki müminlere) acıdığı için böyle takdir etti. Şayet onlar birbirinden ayrılmış olsaydı, elbette kâfirlere acı bir azap tattırırdık.
O zaman kâfirler kalplerine gayreti, cahiliye gayretini, yerleştirmişlerdi. Allah da Peygamberine ve müminlere sekinesini indirdi ve böylece takva [üzere hareket edeceklerine dair verdikleri] sözü tutmalarını sağladı. Zaten onlar buna lâyık kimselerdi. Zira Allah her şeyi bilmektedir.
Allah, Peygamberinin rüyasını kesinlikle gerçekleştirecektir. Allah dilerse, siz güven içinde, başlarınız tıraşlı veya saçlarınızı kısaltmış olarak, Mescid-i Haram’a gireceksiniz. Allah, sizin bilmediğinizi (gaybı) bilir. Size bundan başka, yakın bir fetih daha verdi.10
Bütün dinlerden üstün kılmak üzere, Peygamberini hidayet ve hak din ile gönderen O’dur. Şahit olarak Allah yeter!
Muhammed Allah’ın resulüdür. Onun beraberindeki müminler; kâfirlere karşı şiddetli, kendi aralarında merhametlidirler. Sen onları rükû ederken, secde ederken, Allah’tan lütuf ve rıza ararken görürsün. Onların alâmeti, yüzlerindeki secde izidir. Bu, Tevrat’taki… Ve İncil’deki misali: “Bir ekin; filizini çıkarmış, sonra kuvvetlenmiş, derken kalınlaşmış ve artık çitçiyi mutlu edecek kadar gövdesi üzerine doğrulmuştur ki [Müminlerin de böyle belini doğrultması] kâfirleri öfkelendirir.” Allah, onlardan iman edip, Salih amel işleyenlere mağfiret ve büyük bir mükâfat vaat etmiştir.
Açıklamalar
- 1
Ayetin muhatabı peygamberin şahsında müminlerdir. Peygamberin günahını tartışmak yersizdir. Fetihle bazı hususlar (mağfiret, nimetin tamamlanması, doğru yola iletme ve yardım) arasında bir ilişki kurulmuştur. Bu ilişki açık değildir. Fetihle mağfiret arasında nasıl bir ilişki olabilir? Bu soruyu Razi de sormuş ve cevaplarına yer vermiştir. Bize göre cevabı şudur: “Allah, Fethin zorluklarına (cihat) katlanmanın karşılığı olarak, kullarının günahını bağışlayacak, onlara yardım elini uzatacak, (Enfal:74, Ali İmran:146-147) yolunda cihat edenlere hidayet edecek (47:5) ve yollarını gösterecektir. (Ankebut:69) Yine fetih sayesinde, Allah’ın nimeti (dini) tamamlanır ve dünya durdukça kalıcı hale gelir. Razi bu görüşe, “… ilahî zafer bu fetihten sonra cihanşümul olmuştur.” diyerek katılmaktadır. Bir başka açıdan, “Nimetin tamamlanması” bütün bu çabaların cennetle sonuçlanmasıdır. (Tahrim:8)
- 2
Düşmandan korkmamak ve soğukkanlı hareket etmek. Allah yolunda cihat eden müminlere çeşitli biçimlerde yardımını gösterir. Çünkü yerin ve göğün orduları O’nundur.
- 3
“Allah’ın vaadine güvenmeyen”
- 4
Medeni surelerde Münafıklar birçok defa ele alınmış ve karakterleri üzerinde durulmuştur. Münafık bir değer kaygısı taşımaz. Güven vermez ve kimseye güvenmez. Münafığın temel kaygısı, canı ve malıdır. Genel olarak kâfirler ve tabii ki münafıklar, savaştan ölümüne korkarlar ve sıkıştıklarında arkalarını dönüp kaçarlar. Bu durum kâfirler hakkında genel bir prensip olup, her zaman için geçerlidir.
- 5
Zahiren cihada katılmak istiyor görünmekle.
- 6
Münafıkların bahanelerine karşı bir fırsat tanınmıştır. Samimi olmadıkları için, bunun bir yararı olmayacaktır; ancak bazılarının müminlere katılması (iman etmesi) mümkündür.
- 7
Müfessirlere göre bu ganimetler, Hayber’in fethi ile elde edilen ganimetlerdir.
- 8
Bu durum dilimizde, “Düşenin dostu olmaz!” deyiminde ifadesini bulur.
- 9
Toplumsal davranış yasaları…
- 10
18. Ayette geçen “Yakın fetih” Hayber’in fethi olarak yorumlanmaktadır. Buradaki “Yakın fetih” İslam’ın sonraki zaferlerine matuf olmalıdır. (M.Esed) Nitekim sonraki ayet bu kanaati desteklemektedir.