47Muhammed Suresi
38 ayet · 16 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Allah’ı inkâr edenlerin ve O’nun yolunu (dinini) engellemeye gayret edenlerin bütün çabaları sonuçsuz kalacaktır.1
İman eden ve Salihat2 işleyenlere gelince, onlar Muhammed’e indirilene ve bunun bir hak olarak rableri tarafından gönderildiğine inanırlar. Allah onların günahlarını örtmüş ve hâllerini ıslah etmiştir.
Bu böyledir. Çünkü kâfirler batılın peşine takılmışlar, İman edenler ise Rab’leri tarafından gönderilen hakka tabi olmuşlardır. Allah bu durumu, işte böyle bir örnekle insanlara anlatıyor.
Öyleyse kâfirlerle savaş için karşı karşıya geldiğinizde, direnemeyecek hale gelinceye kadar onların boyunlarını vurun! Ta ki işi sağlama bağlayıncaya kadar...3 Savaş bitince onları, ister lütuf olarak karşılıksız salıverir; ister fidye alarak bırakırsınız. Durum şu ki, Allah dileseydi, onlardan intikamınızı alırdı; fakat O, sizi birbirinizle denemek için, savaşı emrediyor. Allah yolunda öldürülenler var ya! Allah onların yaptıklarını asla zayi etmeyecektir.
Allah onları doğru yola iletecek, hâllerini ıslah edecek
Ve onları, [Kur’an’da] tarifini yaptığı cennetine koyacaktır.
Ey müminler topluluğu! Eğer siz Allah’a yardım ederseniz, (dinini yaşamaya ve yaymaya çalışırsanız) O da size yardım eder ve ayaklarınızı sabit tutar.4
Kâfirlere gelince, onları kötü bir akıbet beklemektedir ve bütün gayretleri sonuçsuz kalacaktır.5
Bunun sebebi, Allah’ın indirdiğinden hoşlanmıyor olmalarıdır ki bu yüzden bütün çabaları boşa gider.6
Onlar yeryüzünü dolaşıp, kendilerinden önceki toplulukların nasıl bir akıbete uğradığını görmüyorlar mı? Allah, onların kökünü kazımıştır ki bu bütün kâfirler için bir emsal teşkil eder.
İşte böyle!.. Çünkü Allah, müminlerin Mevlâsıdır. Oysa kâfirlerin hiçbir mevlâsı yoktur.
Gerçek şu ki, Allah, iman edip Salih amel işleyenleri, içinden ırmakların aktığı cennetlere koyacaktır. Kâfirler hayatlarından zevk alıp hayvanlar gibi yiyip içseler de, son durakları ateş olacaktır.
Seni yurdundan çıkaranlardan daha kuvvetli durumda olan nice şehirleri yok ettik de onları hiç kimse kurtaramadı.
Rabbinden gelen açık bir belgeye göre hareket eden kimse ile gönlüne hoş görünen kötü işleri, kendi keyfine uygun olarak, yapan kimse bir olur mu?
Muttakilere vaat edilen cennetin durumu şöyledir: Orada bozulmayan su ırmakları, tadı değişmeyen süt ırmakları, içenlere haz veren şarap ırmakları ve süzme bal ırmakları vardır. Ayrıca Orada her çeşit meyve ve Rablerinden bir mağfiret vardır. Cennetliklerin bu durumu ile ateşte temelli kalacak olan ve içmek zorunda kaldığı kaynar sularla bağırsakları parçalanan kimselerin durumu hiç aynı olur mu?
Onların arasında seni dinleyenler vardır; fakat senin yanından çıktıkları zaman ilim sahiplerine, “Az önce ne demek istedi?”7 diye sorarlar. İşte bunlar, Allah’ın, kalplerini mühürlediği ve sadece nefislerinin arzularına tabi olarak yaşayan kimselerdir.
Hidayete erenlere gelince, Allah onların hidayetini daha da artırır ve takvalarına takva katar.
Onlar, saatin aniden kopması dışında8 ne bekliyorlar? Zaten alâmetleri de geldi. Ama saat gelip çattıktan sonra, ibret almanın ne yararı var?
O halde şu gerçeği hiç unutma! Allah’tan başka ilah yoktur. Sen hem kendi günahın için, hem mümin erkeklerin ve mümin kadınların günahı için Allah’tan mağfiret dile! Allah dönüp dolaştığınız yeri de, durduğunuz yeri de iyi bilir.9
İman edenler [ve onlara şirin görünmek isteyen bazı kimseler,] “Keşke [savaş emreden] bir sure indirilse!” derler; fakat direkt olarak savaştan söz eden bir sure indirildiğinde, kalplerinde hastalık bulunanların sana, gözünü ölüm korkusu bürüyenlerin baktığı gibi baktığını görürsün. Beter olsunlar!
[Hâlbuki bu durumda onların yapması gereken] itaat ve güzel sözdür.10 İş ciddileştiğinde Allah’a verdikleri söze sadık kalsalardı, kesinlikle daha iyi olurdu.
Demek, [isyan edip Allah’ın buyruklarına] arkanızı dönerek yeryüzünde fesat çıkmasını ve bütün yakınlık bağlarının (her türlü merhamet ilişkisinin) kopmasını istiyorsunuz öyle mi?11
Allah işte böylelerini lanetlemiş, gözlerini kör ve kulaklarını sağır etmiştir.12
Onlar, okunan bu Kur’an üzerine hiç mi düşünmüyorlar? Yoksa kalplerine kilit mi vurulmuş?
Hidayet yolu kesin olarak meydana çıktıktan sonra yeniden gerisingeri dönenleri, şeytan peşine takmış ve boş hayallere düşürmüştür.
İşte böyle! Çünkü onlar, Allah’ın indirdiğine karşı nefret besleyenlere şöyle söz verdiler: “Biz, bazı hususlarda sizinle birlikte hareket edeceğiz.” Allah onların bütün sırlarını bilmektedir.
Melekler onların ölümünde suratlarına ve sırtlarına vururken nasıl olacak [bakalım!]
Bu böyledir; çünkü onlar Allah’ı kızdıran şeylere tabi olmuşlar, O’nun razı olduğu şeylerden ise nefret etmişlerdir. Bu yüzden bütün çabaları boşa gider. (bu çabalarından dolayı hiçbir karşılık alamazlar.)13
Kalplerinde hastalık taşıyanlar (münafıklar), acaba Allah’ın, kinlerini açığa çıkarmayacağını mı sanmışlardı?
Eğer isteseydik, sana onları tek tek gösterirdik de, sen onları yüzleriyle tanırdın. Kaldı ki kullandıkları ifade tarzından sen onları zaten tanıyorsun (tahmin edebiliyorsun.) Allah, [başka türlü görünmeye çalışsanız da,] bütün yaptıklarınızı bilir.
Hiç kuşkusuz içinizden, cihat edenlerle sabredenleri belirleyene ve sözlerinizin doğruluğunu ortaya koyana kadar sizi imtihan edeceğiz.14
Kâfirler, Allah yolunu (dinini) engellemeye çalışanlar, doğru yol apaçık ortaya çıktığı halde Peygamber’den ayrı duranlar, hiçbir şekilde Allah’a zarar veremezler ve bu çabalarından dolayı da hiçbir karşılık bulamazlar.
Ey müminler topluluğu! Allah’a itaat edin, Peygamber’e itaat edin ki çabalarınız iptal edilmesin.
Kâfirlik eden, Allah’ın yolunu engellemeye çalışan, sonra da bu küfrü üzere ölenler yok mu? İşte Allah onları asla bağışlamayacaktır!
Zafiyet göstermeyin ve barış için yalvarmayın! Siz üstünsünüz ve Allah sizin yanınızdadır. Kaldı ki Allah, sizin çabalarınız karşısında eli sıkı davranacak da değildir.15
Dünya hayatı ancak bir oyun ve eğlenceden ibarettir. Eğer iman eder ve ittika ederseniz, (Allah’a saygı gösterirseniz) Allah sizi mükâfatlandıracaktır. Kaldı ki O sizden mallarınızın tamamını harcamanızı da istememiştir.
Eğer tamamını isteyip de sıkıştırsaydı, malınıza sarılırdınız ve bu durum sizin öfkelenmenize neden olurdu.16
Haberiniz olsun! Siz Allah yolunda harcamaya çağrılıyorsunuz; fakat İçinizden bazıları cimrilik ediyor. Oysa cimrilik eden ancak kendi aleyhine cimrilik eder. Allah hiçbir şeye muhtaç değildir, muhtaç olan sizlersiniz. Eğer [bu çağrıya] ilgisiz kalırsanız, Allah yerinize başka bir toplum getirir. Sonra de onlar sizin gibi olmazlar.
Açıklamalar
- 1
“Onlar ağızlarıyla Allah’ın nurunu söndürmek istiyorlar. Hâlbuki kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlayacaktır. (Saf:8)”
- 2
Amel-i Salih, birinci ayette geçen “Saddu an sebilillah (Allah’ın yolunu engelleyen)” ibaresinin karşıtı olarak kullanılmıştır. Kâfirler yeryüzünü ifsat etmek için, müminler ise ıslah etmek için gayret gösterirler. Ayrıca Bkz. Asr Suresi’nin girişindeki “Amel-i Salih” isimli açıklama.
- 3
Şuddu-l vesak” (ipi sıkıca bağlama) ibaresi genel olarak “esirlerin bağlanması” şeklinde anlaşılmıştır. Oysa hemen ardından “Esirleri ister karşılıksız, ister fidye ile salarsınız.” cümlesi gelmektedir. “şuddu-l vesak” mecazi bir ifadedir ve bizce anlamı şudur: “istediğiniz şartlarda bir anlaşma imzalatın.” M. Esed bu ibareyi, “Yeniden saldırma imkânlarına karşı tedbir ve yaptırımlar” olarak yorumlamaktadır.
- 4
Size savaş meydanında sekine indirir. Bkz. Fetih Suresi 4. Ayet ve ilgili dipnot
- 5
“Edalle a’malehüm” ibaresi, “Kâfirlerin iyiliklerinin iptal edileceği” şeklinde anlaşılmaktadır. Benzer bir ibare, bir sonraki ayette ve daha sık kullanılan “habitat a’malehüm” ibaresidir. Bu ibareler “Kâfirlerin iyilikleri ne olacak?” sorusuna cevap teşkil etmez. Çünkü kâfirler, yaptıkları hayırlı işlerde bile başka bir niyet gözetirler. Birinci ibare, “İstedikleri sonucu elde edemediler.” ikinci ibare, “Yaptıklarından dolayı onları ödüllendiren olmadı.” anlamındadır. Bu cümleyi “Ödüllendiren olmadı; ama cezalandıran olacak.” şeklinde tamamlamak gerekir.
- 6
“Hubut” hayvanın otlakta yediği ve onu ölüme götüren zehirli bitkiden dolayı karnının şişmesidir. (Fi zilalil Kur’an) Hayvan fayda beklerken, zehirlenmiştir; ama bu durum edebi açıdan şöyle ifade edilir: “Yediği ottan fayda göremedi.” Nitekim Seyyit Kutup’a göre “habitat a’malehüm” ibaresi, edebi bir tasvirdir.
- 7
Münafıkların algı sınırları çok kıttır. Mesajın anlamını ve istikbalini kavrayamazlar; ancak yine de sormadan edemezler. Bu soru bir türlü emin olamamanın verdiği rahatsızlığın neticesidir ve sorgulamanın asıl nedeni, yeni durumun kendi çıkarları açısından ne anlama geldiğini anlama çabasıdır. Soruların ilim sahiplerine yönelmesi bunu gösteriyor.
- 8
Kişiler için düşünüldüğünde, “Aniden gelip çatacak olan ölümün dışında, onlara ibret olacak ne kaldı?” demektir. Ayrıca Bkz. Kalem Suresi 42. Ayet ve ilgili dipnot.
- 9
Allah her şeyi bilir; ancak ayetteki bu ifadenin, “Allah, yaşamınız boyunca, olumlu olumsuz, geçirdiğiniz tüm süreçleri ve verdiğiniz son kararı iyi bilir.” anlamında olduğu kanaatini taşıyoruz.
- 10
Güzel söz, “semi’na ve ata’na (Duyduk ve itaat ettik! 5:7)” diyebilmektir. İlahi emirler karşısında İsrailoğulları’nın tepkisi “Duyduk ve isyan ettik!” şeklindedir. Bkz. 2:93, 4:46
- 11
Küfrün hâkim olması yeryüzünde fesadın yayılmasına ve merhametin kalkmasına neden olur.
- 12
Kör ve sağır olmak, hayatın anlamına dair algılama ve gerçekçi yorumlar yapabilme kabiliyetinden yoksun olmaktır. “Anlayışlarının kıt olmasının” fetih:15 “anlamı da budur.
- 13
Bkz. Bu surenin 9.ayeti ve ilgili dipnot
- 14
“İbtila” kavramı ile ilgili olarak, Bkz. Mümtehinne suresi 5. Ayetin dipnotu.
- 15
Birlik gücü, tefrika zafiyeti doğurur. (8:46) Müminler Allah yolunda, sanki kenetlenmiş bir bina gibi savaşırlar. (61:4) Üstün olduklarına inanırlar (3:139) ve düşmanın merhametine sığınmayı zillet kabul ederler.
- 16
“Vergi miktarı halkı zorlayacak boyutlarda olmamalıdır.” anlamında bir tavsiye.