46Ahkaf Suresi

35 ayet · 9 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Hâ mîm.

Bu Kitap Aziz ve Hakîm olan Allah tarafından indirilmiştir.

Gökleri, yeri ve ikisi arasında bulunan her şeyi hak üzere1 ve belli bir süre için yarattık. Buna rağmen kâfirler, [hesap ve azapla ilgili] uyarılara kulak asmıyorlar.

De ki: “Allah’ı bırakıp nelere kulluk ettiğinizi görebiliyor musunuz? Söyleyin bana onlar yeryüzünde neyi yaratmışlar? Yoksa göklerin yaratılışına mı iştirak etmişler? Eğer bu konuda doğru söylediğinize inanıyorsanız, daha önce indirilmiş olan kitaplardan bir kanıt yahut bir ilmi emare2 olsun getirin bana!”

Allah’ı bırakan ve kıyamet gününe kadar kendisine cevap veremeyecek şeylerden medet umandan daha sapık kim olabilir? Kaldı ki onların, bunların yalvardığından haberleri bile olmaz.

Ve İnsanlar haşredildiği zaman bunlar, müşriklere düşman kesilir ve onların yaptığı kulluğu reddederler.3

Onlara [hakkın] kesin belgeleri olarak gönderdiğimiz ayetler ne zaman okunsa, kâfirler, kendilerine gönderilmiş olan bu hak ile ilgili olarak şöyle derler: “Bu, kesinlikle bir büyüdür.”

Yoksa Onu, senin uydurduğunu mu söylüyorlar? De ki: “Eğer onu ben uydurmuşsam, Allah’tan gelecek cezaya karşı, sizin bana hiçbir faydanız olmaz. O, sizin neler saçmaladığınızı gayet iyi bilmektedir. Aramızdaki bu meselede O’nun şahit olması yeterlidir. Yine de O, Gafurdur, Rahimdir.

Ben ilk defa gönderilmiş bir peygamber değilim. Bundan sonra sizin durumunuz ne olur, benim durumum ne olur, onu ben bilemem. Ben sadece bana gönderilen vahiylere uymaktayım. Çünkü benim görevim sadece, sizi kesin bir dille uyarmaktır.

Ne dersiniz? Bu Kur’an Allah katından gönderilmiş ve siz de onu inkâr etmişseniz, üstelik İsrailoğulları’ndan bir şahit de bunun bir benzerine4 şahitlik etmiş ve iman etmişken siz, yine de kibirlenirseniz [sonunuz ne olur?] Kuşkusuz Allah, [böyle] zalim bir topluluğu doğru yola iletmez.

Kâfirler, müminler için şöyle derler: “Bu işte bir hayır olsaydı, onlar bizi geçemezdi. [herkesten önce biz koşardık.]” Fakat onlar, bu [mesaj] sayesinde hidayete ulaşmayı istemedikleri için her zaman, “Bu eski bir yalandır!”5 diyecekler.

Aslında, bundan önce de bir rehber ve bir rahmet olarak Musa’ya kitap vermiştik. Bu kitap ise Arap diliyle indirilmiş, [Tevrat’ın hakikatini] tasdik eden, zalimleri uyaran ve salihleri müjdeleyen bir kitaptır.

Doğrusu, “Rabbimiz Allah’tır!” deyip, sonra da dosdoğru gidenler korku yaşamayacaklar ve üzülmeyeceklerdir.6

Çünkü onlar cennet ehlidirler. Amellerinin mükâfatı olarak orada ebedi kalırlar.

Biz insana, anne babasına iyi davranmasını emrettik. Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu. Onun taşınması ve sütten kesilmesi otuz aydır. Nihayet olgunluk çağına gelip, kırk yaşına ulaşınca şöyle dua eder: “Allah’ım! Bana ve anne babama verdiğin nimetlere şükretmeyi, Senin razı olacağın salih amellerde bulunmayı nasip et! Bana salih nesiller ihsan et! [İlahi!] Senin kapına geldim ve artık sana teslim oluyorum.”

İşte onlar, amellerinin en güzelini kabul ettiğimiz ve kötülüklerini ise hesaba katmadığımız kimselerdir. Kendilerine yapılan doğru vaadin gerçekleşmesinin bir sonucu olarak, Cennet halkı arasında bulunmaktadırlar.

Fakat kimi evlat da vardır ki ana babasına: “Öf size! Benden önce nice nesiller ölüp gitmişken, siz beni yeniden dirilmekle mi tehdit ediyorsunuz?” der. Onlar ise Allah’a sığınarak şöyle derler: “Yazık sana, imana gel! Kuşkusuz Allah’ın vaadi haktır. O ise şöyle cevap verir: “Bunlar eskilerin masalından başka bir şey değil.”

İşte bunlar, kendilerinden önce ölüp gitmiş cinlerden ve insanlardan niceleri gibi, söz (azap vaadi) üzerlerine hak olmuş kimselerdir. Çünkü bunlar kaybetmeye mahkûmdurlar.

Nihayet herkesin, ameline göre derecesi olacaktır ve amellerinin karşılığı tam olarak ödenecektir. Kendilerine asla haksızlık yapılmayacaktır.

Ateşe sunulmak üzere hazırlanan kâfirlere şöyle denir: “Dünyada bütün güzellikleri bitirdiniz. Sefa sürüp, [tüm hakkınızı] tükettiniz. Yeryüzünde haksız (temelsiz) bir kibre kapılmanızdan ve fasıklığınızın (yoldan çıkarak işlediğiniz günahların) bir cezası olarak, sizi aşağılayan bir azaba mahkûm oldunuz”7

Bir de Âd halkına kardeşlerinden biri olarak gönderdiğimiz -onun öncesinde ve sonrasında kendisi gibi nice uyarıcılar gelip geçmiştir- Hûd’u hatırla! O, kum tepeleri arasında yaşayan kavmini, “Yalnızca Allah’a kulluk edin! Aksi halde, [dehşeti] büyük bir günde azaba uğramanızdan korkuyorum!” diye uyarmıştı.

Onlar: “Sen, bizi tanrılarımızdan caydırmaya mı geldin? Eğer hakikat erbabı isen, bizi tehdit edip durduğun [şu azabı] gerçekleştir de görelim!” dediler.

Şöyle cevap verdi: “Onun ilmi Allah katındadır. Benim [görevim sadece] bana gönderileni size duyurmaktır; fakat ben sizin cahillik ettiğinizi de görüyorum.”

Nihayet, vadilerine doğru yaklaştıkça büyüyen koca bir bulut görünce, “İşte bize yağmur getiren kocaman bir bulut!” diye [sevindiler.] Aksine bu, sizin, “Gelsin de görelim!” diye acele çağırdığınız, içinde acı bir azap taşıyan rüzgâr,

Her şeyi Rabbi’nin emriyle yakıp yıkacak (bir rüzgâr)! Bir anda silinip gittiler evlerinin [harabesinden] başka, ortada hiçbir şey kalmadı. Biz suçlu bir toplumu işte böyle cezalandırırız.

Gerçekten de onlara, sizde olmayan imkânlar sağlamıştık. [Bunun şükrünü takdir edecek] kulaklar, gözler ve gönüller de vermiştik; fakat ne kulaklarının, ne gözlerinin, ne de gönüllerinin kendilerine hiçbir yararı dokunmadı. Çünkü onlar Allah’ın ayetlerini, bile bile inkâr ediyorlardı. Nihayet alay konusu yaptıkları azap, onları kıskıvrak yakaladı.

Hiç kuşku yok, çevrenizde yaşamış birçok topluluğu bu şekilde helak ettik. Oysa onlara, yanlışlarından dönsünler diye ayetlerimizi (söz, uyarı ve mucizelerimizi) defalarca tekrarlamıştık.

Allah’ın altında,8 [bazı yetkilere sahip] sanarak, “Bizi Allah’a yakınlaştırıyor.” diye hesap ettikleri ilahları onlara yardım etseydi ya! Ne gezer! Hepsi onların yanından kaybolup gitti. Böyledir; çünkü bunlar, onların icat ve iftirasından başka hiçbir gerçekliğe sahip değildir.

Hani biz, cinlerden bir grubu Kur’an’ı dinlemeleri için sana göndermiştik. Ortam hazır olunca birbirlerine, “Susun!” dediler. İş tamam olduğunda ise birer uyarıcı olarak kavimlerine döndüler.9

Kavimlerine şöyle dediler: “Ey kavmimiz! Biz, Musa’dan sonra gönderilmiş bir kitap olarak önceki vahiyleri doğrulayan, (aynı içeriğe sahip) Hakk’a ve dosdoğru yola ulaştıran bir kitap dinledik.

Ey Kavmim! Allah’a davet eden bu çağrıya uyun ve O’na iman edin ki Allah da sizin bir kısım günahlarınızı bağışlasın ve acı bir azaptan sizi kurtarsın.”

Her kim de Allah’ın davetine icabet etmezse, Allah’ın elinden kurtulacak değildir. Allah’a rağmen onu koruyan bir dostu da olmayacaktır. Sapıttıkları aşikâr olanlar, işte böyle kimselerdir!

Gökleri ve yeri yaratırken [bile] yorulmamış olan Allah’ın, ölüleri yeniden diriltmeye kadir olduğunu anlayamıyorlar mı? Evet! O, kesinlikle dilediği her şeyi yapmaya muktedirdir.

Cehenneme sunulan kâfirlere, “Nasıl, doğru muymuş?” [diye sorulur.] “Evet! Rabbimize yemin olsun ki doğruymuş.” derler. O zaman Allah şöyle der: “Kâfirliğinizden kaynaklanan bu azabın tadını çıkarın öyleyse!”

Sabret! Azim erbabı peygamberlerin sabırlı olduğu gibi, sen de sabırlı ol! Onlar için acele etme! Kendilerine vaat edilen azabı gördüklerinde, dünya hayatı [zaten] onlara gündüzün bir saatiymiş gibi kısa gelecek. İşte bu bir duyurudur. Fasıklar güruhundan başka kim helak olmuş ki?

Açıklamalar

  1. 1

    “Hak üzere yaratma” Varlığın bir amacının olması demektir. Amacı olmayan varlığın, anlamı da olmazdı. Allah evreni eğlence olsun diye yaratmamıştır (44:38-39) bir maksada göre yaratmıştır. Gerçekten de insanlar ve cinler ibadet için yaratılmışlar, (51:56) başıboş bırakılmamışlardır. (75:36) Kimin güzel amel işleyeceğinin ortaya konması için de hayat ve ölüm takdir edilmiştir. (67: 2) Varlığın belli bir süre için yaratıldığının ifade edilmesi, hayatın bir amaç değil, araç olduğuna işaret eder.

  2. 2

    “Âsâretün minel ilm” (ilmi bir emare) ibaresi, vahiy ile birlikte ilmin sonuçlarının da bir kanıt sayıldığına işaret eder.

  3. 3

    Bkz. Meryem:82, İbrahim:22

  4. 4

    Kur’an’ın vahiy eseri ve Muhammed’in (A.S.) peygamber olduğuna... Her dönem, ilahi kitapların bilgisinden yola çıkarak, son dinin hakikatine ulaşan ilim adamları olacaktır.

  5. 5

    “Ezelden beri, benzer oyunlar tezgâhlayanlar hep olmuştur.”

  6. 6

    Dünya için düşünüldüğünde, “İslam bir güven toplumu oluşturur.” anlamındadır. Müminler, sonuç itibariyle, korku ve üzüntünün olmadığı bir akıbeti hak edeceklerdir.

  7. 7

    İfadeler, idam mahkûmunun boynuna asılan yafta metnini hatırlatıyor.

  8. 8

    “Dunillah” Kur’an’da sıkça kullanılan bir ibaredir. Putlar, büyük tanrının alt hiyerarşisindeki küçük tanrılardır. Küçük tanrıların, insanı büyük tanrıya yaklaştıracağına inanılır. (39:3) Bu, müşriklerin gerekçesidir ve şirkin anlamı da budur.

  9. 9

    Bkz. Cin suresi girişindeki “Cinler hakkında” adlı açıklama ve Cin Suresi 1-15. Ayetler