41Fussilet Suresi

54 ayet · 7 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Hâ mîm.

[Bu,] Rahman ve Rahîm olan Allah tarafından indirilmiştir.

Bu kitabın ayetlerinde, bilip anlamak isteyen bir topluluk için Arapça bir hitabe olarak geniş açıklamalar yapılmıştır.

Müjdeleyen ve uyaran1 bir kitaptır; ancak insanların çoğu ondan yüzlerini çevirmektedir. Onlar artık hiç duymazlar. (mesajını anlamazlar)

Diyorlar ki: “Ey Muhammed! Bizi davet ettiğin şeye karşı kalbimiz kapalı, kulağımız ağırdır ve seninle aramızda bir engel vardır. Sen ne istiyorsan yap, biz de istediğimizi yapıyoruz.”

De ki: “Ben de ancak sizin gibi bir insanım. Bana, ilâhınızın bir tek İlâh olduğu vahyediliyor. Şu halde O’na yönelin ve O’ndan mağfiret dileyin! Ortak koşanların ise vay haline!”

Onlar ki zekâtı vermezler, ahireti inkâr edenler de onlardır.

[Fakat] inanıp da salih amel işleyenlere, tükenmez bir mükâfat vardır.

De ki: “Gerçekten siz, yeri iki günde yaratanı inkâr ediyor; âlemlerin Rabbi işte buyken O’na ortaklar mı koşuyorsunuz?”

O, yeryüzüne sabit dağlar yerleştirdi. Ona bereketler bahşetti ve onda, dört günde (dört mevsimde) nasibini arayanlar için eşit (zorluğu ve miktarı dengeli) ihtiyaç maddeleri takdir etti.

Sonra duman halinde olan göğe yöneldi,2 ona ve yeryüzüne, “İsteyerek veya istemeyerek [buyruğuma] gelin!” dedi. İkisi de, “İsteyerek geldik.” dediler.

Böylece onları, iki günde, yedi gök olarak yarattı ve her göğe görevini vahyetti. Biz, ayrıca yakın göğü kandillerle süsledik ve bozulmaktan koruduk. İşte bu, Azîz ve Alîm olan Allah’ın takdiridir.

Yine de yüzlerini çevirirlerse de ki: “Sizi Ad ve Semûd’un başına gelen saıka felaketi gibi bir felaketle3 uyarıyorum.”

Peygamberler onlara, önlerinden ve arkalarından4 gelerek, “Allah’tan başkasına kulluk etmeyin!” dediği zaman onlar, “Rabbimiz [bizi uyarmak] isteseydi [sizin yerinize,] hiç şüphe yok, melekleri gönderirdi. İşte bu yüzden sizinle gönderilen şeyleri inkâr ediyoruz.” dediler.

Sonuç itibariyle Âd Kavmi yeryüzünde haksız yere büyüklük taslamış ve şöyle demişti: “Bizden daha güçlü kim var?” Kendilerini yaratan Allah’ın onlardan daha güçlü olduğunu görmüyorlar mı? Onlar, gerçeği vicdanen bilmelerine rağmen,5 yine de ayetlerimizi inkâr ediyorlardı.

Nihayet biz de onlara, dünya hayatında zelil bir azap tattırmak için, o uğursuz günlerde soğuk bir kasırga gönderdik. Ahiret azabı ise çok daha zelil edicidir ve onlar orada herhangi bir yardım da görmeyeceklerdir.

Semud kavmine gelince, onlara da doğru yolu göstermiştik; ama onlar körlüğü doğru yola tercih ettiler. Bu yüzden, yaptıklarının bir karşılığı olarak başlarına, onları aşağılayan bir yıldırım azabı indi.

İman edip de ittika edenleri (Allah’a saygı duyanları) ise kurtardık.

O gün (kıyamet günü) ise ateşe sevk edilmek üzere Allah’ın düşmanları bölül bölük bir araya toplanacaklardır.

Nihayet oraya (mahkemenin huzuruna) ulaştıklarında kulakları, gözleri ve derileri kendi aleyhlerinde şahitlik edecektir.

Derilerine: “Niçin aleyhimize şahitlik ediyorsunuz?” diyince şöyle cevap verecekler: “Bizi, her şeyi konuşturan Allah konuşturuyor. Sizi ilk seferinde O yaratmıştı, şimdi yine O’na dönmüş bulunuyorsunuz.”

Siz kulaklarınızın, gözlerinizin ve derilerinizin aleyhinize şahitlik etmesinden kaygı duyup, [yaptıklarınızı] gizleme gereği duymuyordunuz. Ayrıca, yaptıklarınızın çoğunu Allah’ın bilmediğini sanıyordunuz.

İşte Rabbiniz hakkında yürüttüğünüz bu tahmin mahvınıza neden oldu, böylece kendinizi hüsrana uğrayanlar arasında buldunuz.

Artık dayanabilirlerse, yerleşim mekânları ateştir. Şayet Rab’lerini razı etmek için tekrar dünyaya dönmeyi talep ederlerse, bu talep karşılanacak değildir.

Biz onlara birtakım arkadaşlar musallat ettik de, onlar bunların, önlerinde ve arkalarında6 ne varsa, yaptıkları her türlü işi cazip gösterdi. Böylece cinlerden ve insanlardan, gelmiş geçmiş toplumlar hakkında yürürlükte olan söz, hüküm onlar için de hak oldu. Çünkü onların hepsi [kendi elleriyle] kendilerini hüsrana mahkûm etmişlerdi.

Kâfirler, “Bu Kur’an’ı dinlemeyin, okunurken gürültü edin! Belki böylelikle onu bastırma imkânı bulursunuz.” diyorlar.

İşte o kâfirlere azabın en şedidini tattıracağız ve yaptıklarının en kötüsüyle cezalandıracağız!

İşte böyle! Allah’ın düşmanlarının cezası ateştir. Orası, vicdani kanaatlerine rağmen ayetlerimizi inkâr etmeleri nedeniyle, temelli kalacakları yerdir.

Kâfirler orada şöyle diyecekler: “Rabbimiz! Cinlerden ve insanlardan, bizi saptıran şeytanları bize göster ki onları ayaklarımızın altına alalım ve onlar en aşağılık kimseler olsunlar!”

“Rabbimiz Allah’tır!” diyen ve doğru yolu izleyenlere gelince, onların üzerine melekler iner ve şöyle der: “Korkmayın ve üzülmeyin! Size vaat edilmiş olan cennetle müjdelisiniz.

Biz dünya hayatında [olduğu gibi,] ahrette de sizin dostlarınızız. Gafur ve Rahim olan Allah’tan bir ikram olarak orada canınızın çektiği her şeye sahip olacak ve istediğiniz her şeye kavuşacaksınız.”

Allah’a çağıran, salih amelde bulunan ve “Hiç kuşku yok ki ben Müslümanlardan biriyim!” diyenden daha güzel sözlü kim olabilir?

İyilikle kötülük bir olmaz. Kötülüğü en güzel şekilde uzaklaştır. O zaman seninle arasında düşmanlık bulunan kimsenin, sıcak bir dost gibi davrandığını görürsün.

Ancak bu rütbeye, sabırla hareket edenden başkası kavuşamaz ve büyük bir nasibe sahip olandan başkası ulaşamaz.

Eğer (insan)şeytanın biri (fevri davranmana neden olacak şekilde) seni kışkırtacak olursa hemen Allah’a sığın. Çünkü O Semi’dir, Âlim’dir.

Gece ve gündüz, Güneş ve Ay O’nun ayetlerindendir. Eğer Allah’a secde etmeyi istiyorsanız, Güneş’e ya da Ay’a secde etmeyin, onları yaratan Allah’a secde edin!

Eğer kibirlenecek olurlarsa, şunu bilsinler ki Rabbinin nezdinde bulunan melekler, gecesiyle gündüzüyle O’nu tespih eder ve bundan asla usanmazlar!

O’nun ayetlerinden biri de [şudur:] Sen, toprağı boynu bükük görürsün. Biz onun üzerine suyu indirdiğimiz zaman, harekete geçip kabarır. Ona can veren, elbette ölüleri de diriltir. O, her şeye kadirdir.

Ayetlerimizin anlamını saptıranlar, Bizden gizli kalmazlar. Şu halde [ayetlerimizi saptırdığı için] ateşe atılan mı daha hayırlıdır yoksa kıyamet günü güven içinde gelen7 mi? İstediğinizi yapın; çünkü O, bütün yaptıklarınızı görmektedir.

Gerçek şu ki, kendilerine uyarı geldiği halde onu inkar ettiler; oysa O, önünden ve ardından batılın yaklaşamadığı aziz bir kitap olup, Hakim ve Hamid olan Allah tarafından indirilmiştir.

Senin [hakkında] söylenenler, senden önceki peygamberler [hakkında] söylenmiş olandan farklı bir şey değildir. Şüphesiz Rabbinin hem mağfireti, hem de acı bir azabı vardır.

Eğer onu başka dilde bir Kur’an olarak indirseydik, onlar mutlaka, “Onun ayetlerinin anlaşılır bir şekilde açıklanması gerekmez miydi? Arap’a acemce öyle mi!” derlerdi. De ki: “Bu kitap [ancak] müminler için bir rehber ve şifa kaynağıdır. İnanmayanlara gelince, onların kulaklarında bir ağırlık vardır ve [Kur’an] onlara kapalıdır, (Anlaşılmaz gelir.) [sanki] onlara çok uzak bir yerden sesleniliyor gibi.

Kuşkusuz biz Musa’ya Kitap’ı verdik; fakat onda ihtilafa düştüler. Eğer belli bir süre için Rabbinin verilmiş sözü olmasaydı, haklarında hemen hüküm verilirdi. Onların ardından Kitap’ı miras alan [ehli kitap, şimdi de] Kur’an hakkında bir şüphe ve tereddüt içindedir.

Kim salih amel işlerse kendine, kim de kötülük ederse yine kendinedir. Yoksa Rabbin kullarına asla zulmetmez.

Kopma saatinin bilgisi yalnız O’nun katındadır. O’nun bilgisi olmadan ne meyveler kabuklarını çatlatır, ne de bir dişi gebe kalır veya doğurur. O Gün Allah onlara, “Benim şu [sözde] ortaklarım neredeler şimdi?” diye seslendiğinde şöyle cevap verecekler: “Sana arz ediyoruz ki, içimizde öyle bir şahit yok.”

Önceden yalvarıp durdukları tanrıları onlardan uzaklaşmıştır ve artık kaçacak yerleri olmadığını anlamışlardır.

İnsan hayır (menfaat) istemekten usanmaz; ama kendisine şer (sıkıntı) dokununca, hemen ümitsizliğe kapılır.

Başına gelen sıkıntının ardından, tarafımızdan ona bir rahmet tattırsak mutlaka, “Zaten bu benim hakkımdı, saatin kopacağını da sanmıyorum. [Kopup] Rabbime döndürülürsem bile, eminim O’nun katında benim için daha güzel şeyler vardır.” der. Hiç kuşkusuz kâfirlere [bu] yaptıklarını, mutlaka haber vereceğiz ve onlara mutlaka ağır bir azap tattıracağız.

İnsana bir nimet verdiğimiz zaman yüz çevirir, yan çizer; fakat ona bir şer dokununca hemen yalvarmaya başlar.

De ki: “Eğer bu Kur’an Allah tarafından gönderilmiş, siz de onu inkâr etmişseniz; o takdirde haktan iyice uzaklaşmış olan [sizden] daha sapık kim olabilir?”

İster afakta, (dış dünyada) ister kendi iç dünyalarında olsun; hak, onlar açısından [dahi,] açıkça ortaya çıkıncaya kadar ayetlerimizi göstereceğiz. Rabbinin her şeye şahit olması yetmez mi?

İyi bilin ki, onlar Rablerine kavuşma konusunda şüphe içindedirler. [Yine] İyi bilin ki, O, her şeyi kuşatmış durumdadır. (Ondan kurtulmak mümkün değildir.)

Açıklamalar

  1. 1

    Beşir ve nezir birbirine zıt iki kelimedir. Kur’an, peygamberlerin beşir ve nezir olarak görevlendirildiklerini birçok yerde tekrarlar. Beşir kelimesinin tam karşılığı “müjdeci” olabilir; ancak Türkçede nezir kelimesinin tek kelimelik tam bir karşılığı yoktur. Rağıp bu kelimelerle ilgili olarak şu bilgileri vermektedir: “Beşir, nasıl ki içinde sevinç bulunan bir haber vermeyse; nezir de, içinde korku bulunan bir haber vermedir.”

  2. 2

    Evrenin yaratılışı ile ilgili sembolik bir anlatım.

  3. 3

    Ad kavmi kasırga ile Semud kavmi ise gökyüzünden bir sayha ve yıldırımla helak olmuştu.

  4. 4

    “... Önlerinden ve arkalarından peygamber geldiği vakit...” Bu, “Kendilerine gönderilen peygamberler, onlara her taraftan yaklaştılar, ellerinden gelen gayreti sarf ettiler ve onları doğru yola getirmek için her çareye başvurdular; fakat onlardan bir karşılık bulamadılar” demektir. Nitekim Araf Suresi 17. Ayette, şeytanın, “... Onlara önlerinden ve arkalarından mutlaka gelirim. (A’raf. 17)” dediği aktarılmıştır.

  5. 5

    Ayette “Yechedun” kelimesi kullanılmıştır. Ragıp bu kelimeyi şöyle izah eder: “Cehede” Kelimesi kalpte ispatı yerleşmiş olan şeye karşı tavır almak, kalpte olumsuz karşılanan şeye karşı ise olumlu yaklaşmaktır.”

    Ragıp Neml suresi 17. Ayette geçen “Yuzeun” kelimesi ile ilgili olarak,”...Düzenli disiplinli bir topluluktur” ifadelerini kullanır. Mahşer ortamı orduların düzenli bölükler halinde toplanması ile benzerlik kurularak anlatılmıştır. Nitekim bazı ayetlerde mahşer halkının bölüklere ayrıldığından bahsedilmektedir. Bkz. 30:43,78:18,99:6,

  6. 6

    Geçmişte yaptıklarını ve gelecekte yapmak istediklerini

  7. 7

    Allah’ın adaletine duyduğu güven nedeniyle belli bir umut içinde gelen