32Secde Suresi
30 ayet · 9 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Elif lam mîm.
Bu kitap hiç şüphe yok ki âlemlerin Rabbi tarafından indirilmiştir.
Yoksa onlar, onu uydurduğunu mu söylüyorlar? Asla! O, senden önce kendilerine hiçbir uyarıcı gelmemiş olan bir kavmi -doğru yola gelirler umuduyla- uyarman için Rabbinden sana indirilen bir haktır. (Gerçeğin ta kendisidir.)
O, gökleri ve yeri altı günde yaratmış; sonra da Arş’a kurulmuştur. O, yere gireni ve oradan çıkanı; gökten ineni ve oraya yükseleni bilir. Nerede olursanız olun, O sizin yanınızdadır ve Allah bütün yaptıklarınızı görmektedir.
[O,] Gökten yere ne varsa, bütün işleri düzenlemektedir. Sonra da bu işler -sizin hesabınızla bin yıllık bir süredir-1 bir günde O’na yükselir.2
Hem gayb âlemini, hem şehadet âlemini bilen Aziz ve Rahim [Allah] işte böyledir.
O, yarattığı her şeyi en güzel bir biçimde yarattı ve insanı yaratmaya çamurdan başladı.
Sonra da değersiz bir sıvıdan, sülaleden3 neslini sürdürmesini sağladı.
Sonra onu tesviye etti ve ona ruhundan üfledi.4 Size kulaklar, gözler, gönüller verdi. [Buna rağmen] ne kadar da az şükrediyorsunuz!
Şöyle diyorlar: “[Ne yani,] biz toprakta kaybolup gittikten sonra yeni baştan mı yaratılacağız?” Aksine, onlar Rablerine kavuşacaklarını da inkâr ederler.
De ki: “Sizin için vekil tayin edilen ölüm meleği canınızı alacak, sonra da Rabbinize döndürüleceksiniz.”
Suçluların, Rablerinin huzurunda başlarını öne eğerek, “Ey Rabbimiz! [Artık her şeyi] gördük ve duyduk. Öyleyse bizi [dünyaya] geri döndür de Salih amelede bulunalım; çünkü tamamıyla ikna olmuş durumdayız.” dedikleri hallerini bir görsen!
Eğer dileseydik, herkese hidayet ederdik; fakat “Cehennemi, cinlerin ve insanların bir kısmıyla mutlaka dolduracağım.”5 sözüm yerini bulacaktır.
O halde, bu hesap günüyle karşılaşmayı unuttuğunuz (ciddiye almadığınız) için tadın azabı! Şimdi de biz sizi unuttuk. Yaptıklarınıza karşılık tadın ebedi azabı!
Bizim ayetlerimize ancak o kimseler inanır ki, kendilerine ayetlerimiz hatırlatıldığında teslimiyet gösterirler, Rablerini hamd ile tespih ederler6 ve asla kibirlenmezler.
Yataklarından kalkarlar. Korkarak ve umarak Rablerine dua ederler. Kendilerine verdiğimiz rızıktan da infak ederler.
İşte böyleleri, amellerine karşılık hangi sürprizlerle karşılaşıp da gözleri parlayacak, kimse bilemez.
Öyle ya, mümin ile fasık (günahkâr) birbirine benzer mi? Asla eşit değildirler.
İman eden ve salih amel işleyenlere gelince, amellerinin karşılığı olarak onlara Me’vâ Cennetleri hazırlanmıştır.
Fasıkların adresi ise cehennemdir. Ne zaman oradan çıkmak isteseler, yine oraya tıkılırlar ve onlara şöyle denilir: “Cehennem azabını inkar ediyordunuz [değil mi? Haydi şimdi] onun tadını çıkarın!”
Belki de dönüş yaparlar diye, azabın büyüğünden önce onlara, yakında (Dünya’da) bir azap tattıracağız.
Rabbinin ayetleri kendisine hatırlatıldıktan sonra [yine de] arkasını dönenden daha zalim kim olabilir? Şüphesiz suçlulardan intikamımızı alırız.
Gerçek şu ki Biz Musa’ya kitap vermiştik. Senin onunla [aynı noktada] buluşacağından hiç kuşkun olmasın.7 Biz onu (o kitabı) İsrailoğulları için bir rehber yapmıştık.
Sabrettikleri ve ayetlerimize kesin olarak inandıkları zaman onların içinden, buyruğumuzla doğru yola ileten önderler çıkardık.8
Şüphe yok ki Allah, ihtilaf ettikleri konularda Kıyamet Günü insanlar arasında hükmünü verecektir.
[Helak olanların] yaşadığı meskenlerin üstünde [şimdi] gezenler, daha önce oraya yerleşmiş bulunan nice nesilleri helak ettiğimizi görüp doğru yola gelmezler mi? Elbette ki bunda ibretler vardır, hala dinlemezler mi?
Bizim, kuru topraklara yağmur yağdırdığımızı ve onunla kendilerinin ve hayvanlarının yiyeceği bitkileri yeşerttiğimizi görmüyorlar mı?
“Şayet iddianız doğruysa, bahsettiğiniz şu fetih ne zamanmış?” Diyorlar
De ki: “Fetih günü,9 inkâr edenlere iman etmeleri bir fayda sağlamaz ve onlara bir süre de tanınmaz.”
Artık onları kendi hallerine bırak ve bekle! Kaldı ki onlar da bekliyorlar.
Açıklamalar
- 1
5. ve 6. Ayetlerden sonra şunları söylemek mümkündür: “Şirk kültürünün oluşturduğu tanrı tasavvuru, ‘Kadiri mutlak’ tanrının sınırsız gücü hakkında zorlanmaktadır. Oysa her şeyi duyup bilmek ve her şeyi yaratıp yönetmek Allah için kolaydır. (Bkz.35:11, 30:27, 29:19) Hiçbir iş Allah’a ağır gelmez. (2:255) Nitekim Allah, gökten yere ne varsa bütün işleri günü gününe/anında yapar. İnsanların binlerce yıl sürer dediği işi düzene koymak Allah için çok kolaydır.
- 2
”...O’na sunulur.” Allah’ın evreni yönetmesi, bir imparatorun ülkesini yönetmesi örneği üzerinden anlatılmıştır. Ülkenin her yerinden gelen raporlar imparatora sunulduğu gibi, evrenin tüm işleri de Allah’a sunulmuştur. Bkz. Hakka: 17 ve ilgili dipnot.
- 3
Sülale, nutfe olarak da tefsir edilmiştir. İnsan, kendi açısından değersiz saydığı nutfeden üremiştir. Bu suretle insan nesli devam etmiş; ancak, aynı zamanda insan, genetik özelliklerini kendi sülalesine aktarmıştır. (sülale kökünden silsile, zincir anlamına da gelir.) Bu ayetle, insanın tüm fiziksel özelliklerine göndermeler yapıldığı düşünülebilir. Bir sonraki ayet ise insanın manevi yönüne tahsis edilmiştir.
- 4
“Ruhundan üflemek” “Allah’ın insana kendi özelliklerinden vermesi” anlamında olmalıdır. Benzer bir ifade Tevrat’ta şöyledir: “Tanrı insanı kendi suretinde yarattı. Böylece insan Tanrı suretinde yaratılmış oldu... (Yar. 1:27)”
- 5
Bu söz için bkz. 7:18, 38:85.
- 6
Bkz. Nasr Suresi 3. Ayet 5. Dipnot.
- 7
“Musa’nın başına gelenler senin de başına gelecektir.”
- 8
Mevdudi’nin yorumu şöyledir: “İsrailoğulları’nın kat ettiği yücelik, kendilerine bir kitabın gönderilmesiyle ilgili değildir. Elde ettikleri izzet ve şeref (...) Allah’ın vahiylerine olan sarsılmaz inançlarının ve ilahi emirleri izlemekte gösterdikleri sabır ve kararlılığın bir sonucu idi. (...) Hakikate bağlılık duygularıyla her tehlikeye göğüs gerdiklerinde, her türlü kayıp ve eziyete tahammül gösterdiklerinde ve bizzat kendi şehvetlerinden hak inanca muhalif düşmanlara kadar bütün şer güçlere karşı sonuna kadar direndiklerinde, evet yalnızca böyle davrandıkları zaman, dünyanın önderleri oldular.”
- 9
Kıyamet Günü’nün isimlerinden biridir.