31Lokman Suresi
34 ayet · 9 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
Elif Lâm Mîm.
Bunlar, hikmet dolu Kitap’ın ayetleridir.
Muhsinler için bir hidayet ve rahmet kaynağıdır.
Onlar (muhsinler) namazı ikame ederler ve zekâtı verirler, ahirete de kati surette inanırlar.
Onlar, Rablerinin gösterdiği doğru yol üzerindedirler ve felah bulanlar da işte onlardır.
Öyle insanlar da vardır ki, ilmi bir dayanağı olmadığı halde, Allah yolundan saptırmak ve onu alay konusu yapmak için boş lafı satın alır. İşte böyleleri için, küçük düşüren bir azap vardır.
Ona ayetlerimiz okunduğu zaman, sanki onları işitmiyormuş gibi, sanki kulaklarında bir ağırlık varmış gibi kibirlenerek arkasını döner. Şu halde sen ona, acı veren bir azabın müjdesini ver!
İman eden ve Salih amel işleyenlere gelince, onlara Cennet-i Naim hazırlanmıştır.
Orada, Allah’ın hak olan vaadi gereği, sürekli olarak kalırlar. Çünkü O Aziz’dir, Hâkim’dir.
Gökleri, gördüğünüz gibi, direksiz olarak yaratmış; yerin sizi sarsmaması için, köklü sabiteleri (dağlar) yerin çeşitli yerlerine dağıtmış ve orada her çeşit canlıyı yaymıştır. Biz aynı zamanda, gökyüzünden yağmur indirmekte ve orada her çeşit değerli çiftin1 bitmesini sağlamaktayız.
İşte Allah’ın yarattıkları! Haydi, şimdi gösterin bakalım bana O’ndan başkası ne yaratmış! Fakat ne gezer! Zalimlerin sapıtmış olduğu son derece açıktır.
Biz Lokman’a, Allah’a şükretme hikmeti verdik. Kaldı ki kim şükrederse, kendisi için şükretmiş olur. Kim de küfrederse, bilsin ki Allah Gani’dir, Hamid’dir.
Hani Lokman, oğluna öğüt vermiş ve şöyle demişti: “Yavrum! Allah’a ortak koşma! Çünkü ortak koşmak çok büyük bir zulümdür.”
Biz insana, ana-babasına iyi davranmasını emrettik. Annesi onu, nice zaaflara katlanarak karnında taşımıştır. Sütten kesilmesi ise iki yıl kadar sürer. “Bana şükret, ana-babana şükret! Sonunda dönüş banadır.”
Eğer onlar, ilimi dayanağını bulamadığın2 bir şeyi bana eş koşman hususunda seni zorlayacak olurlarsa, o zaman onlara itaat etme! Bu durumda bile, onlarla dünyada iyi geçin ve bana yönelenlerin yoluna uy! Nihayet sadece bana döneceksiniz. O zaman ben size yaptıklarınızı haber veririm.
“Oğlum, yapılan iş bir hardal tanesi kadar küçük de olsa ve o iş bir kayanın içinde yahut göklerin veya yerin herhangi bir yerinde bile bulunsa, Allah onu mutlaka getirir. Çünkü Allah Latif’tir, Habîr’dir (En ince teferruatlardan haberli olup, gereğini yerine getirir.)
Yavrum! Namazı ikame et! İyiliği emret ve kötülüğe engel ol! Başına gelen musibetlere karşı ise sabırlı ol! Çünkü bunlar ciddi işlerdendir.
İnsanlara dudağını bükme, çalım satarak yürüme! Çünkü Allah kendini beğenmiş kasıntı kimseleri sevmez.
Gidişatın mutedil olsun, düşük tonda konuş; çünkü seslerin en beti, hiç kuşkusuz eşeklerin sesidir.”3
Allah’ın, göklerde ve yerde olan şeyleri sizin emrinize verdiğini, nimetlerini açık ve gizli olarak size bolca ihsan ettiğini görmüyor musunuz? Buna rağmen insanlar içinde, ilme, yol gösteren bir rehbere ve aydınlatıcı bir kitaba4 dayanmadığı halde Allah hakkında mücadeleye girişenler vardır.
Onlara, “Allah’ın indirdiğine tâbi olun!” denildiği vakit, derler ki: “Hayır! Biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz şeye tâbi oluruz.” Peki, ya şeytan onları alevli ateşin azabına çağırıyorsa?
Kim tüm samimiyetiyle5 benliğini Allah’a teslim ederse, o sağlam bir kulpa yapışmış demektir. Nihayetinde bütün işler Allah’a dönecektir.
Her kim de kâfirlik edecek olursa, sakın onun kâfirliği seni üzmesin! Sonunda hepsi Biz’e dönecek ve Biz de onlara yaptıkları her şeyi haber vereceğiz. Çünkü Allah kalplerin içinden neler geçtiğini çok iyi biliyor.
Onlara, kısa bir süre için hayatın zevkini tattırırız. Sonra da ağır bir azabın acısını yaşatırız.
Şayet onlara, “Gökleri ve yeri kim yarattı?” diye soracak olsan, onlar, “Tabii ki Allah!” diye cevap vereceklerdir. De ki: “El-Hamdü lillah (Hamde layık olan sadece Allah’tır.)” Fakat gel gör ki onların çoğu bunun ne anlama geldiğini bilmezler.
Göklerde ve yerde ne varsa, hepsi Allah’ındır. Çünkü Allah Gani’dir, Hamid’tir.
Şayet yeryüzündeki bütün ağaçlar kalem olsa, denizler de mürekkep olsa, [hatta o denizlere] yedi deniz daha eklense, Allah’ın sözleri yine de tükenmez. Çünkü Allah Aziz’dir, Hâkim’dir.
Sizin yaratılmanız ve tekrar diriltilmeniz, sadece tek bir kişinin yaratılması ve diriltilmesi gibidir. Şüphe yok ki Allah Semi’dir, Âlim’dir.
Allah’ın geceyi gündüzün içine, gündüzü de gecenin içine kattığını görmüyor musun? Güneş’i ve Ay’ı, koyduğu kanunlara boyun eğdirmiştir. Hepsi belirli bir vakte kadar akıp gitmektedir. Kuşku yok ki Allah yaptığınız her şeyden haberdardır.
Bu böyledir; çünkü Allah bizatihi haktır. Müşriklerin O’nu geçip de dua ettikleri şeyler ise batıldır. Hiç kuşku yok ki Allah Âli’dir, Kebir’dir. (Yücedir, büyüktür.)
Ayetlerinden bir kısmını görmeniz için, Allah’ın bir lütfü olarak, gemilerin denizde akıp gittiğini görmüyor musun? Şüphesiz bu durum, çok sabreden ve çok şükreden herkese ibretler barındırmaktadır.6
Dağ gibi dalgalar onları her yandan sarınca, dini Allah’a has kılarak O’na yalvarmaya başlarlar. Onları salimen karaya çıkarınca da, [sadece] bir kısmı orta bir yol tutar.7 Ayetlerimizi, ancak vefasız ve nankörler8 bilerek inkâr eder.
Ey insanlar, Rabbinizden çekinin! Babanın cezasını evladın, evladın cezasını da babasının hiçbir şekilde çekmeyeceği günden korkun! Çünkü Allah’ın vaadi haktır. Dünya hayatı sakın ola ki sizi aldatmasın ve kandıranlar, Allah hakkında sakın sizi kandırmasın!9
Saat’in ne zaman kopacağını yalnız Allah bilir. Yağmuru O yağdırır, rahimlerde olanı O bilir. Hiç kimse yarın ne kazanacağını bilmez. Hiç kimse nerede öleceğini de bilemez. Kuşkusuz Allah Âlim’dir, Habir’dir.
Açıklamalar
- 1
Metinde ibare, “Zevc-i kerim” dir. Bu ifade, dağlarda ender ve kıymetli bitkiler yetiştiği anlamına gelir ki bugün böyle olduğunu biliyoruz.
- 2
Metinde “ilim” kelimesi kullanılmıştır. Bu ibare, “Hakkında bilgi sahibi olmadığın...” şeklinde çevrilmektedir; ancak burada bilgi, “herhangi bir malumat” anlamında olamaz. Bu malumatın, ilmi bir değere sahip olması gerekir. Vahiy bir ilimdir. Akıl da, bir tanrıda hangi sıfatların bulunması gerektiğini bilir.
- 3
Allah, Lokman (a.s) dilinden, adab-ı muaşeret ve medeniyet dersi vermiştir. Bu tavsiyelerin bir çocuğa yapılmış olması, küçük yaşta eğitimin önemine ve gereğine işarettir. Kaba ve yüksek ses cahillik alametidir ki Kur’an bunu eşeğin anırmasına benzetmiştir.
- 4
Ayet, izleyeceği yol hakkında insanın hangi delillere ihtiyacı olduğunu izah etmiştir. Bunlar ya ilmi bir delil, (Akıl ve gözlem) ya bir rehber (Peygamber) yahut bir kitaptır. (Vahiy)
- 5
Metinde kullanılan “Muhsin” kelimesini, Cibril hadisinde izah edildiği gibi düşünmek gerekir. O da Allah’ı görüyormuş gibi ibadet etmektir.
- 6
Karalar ibretlerle dolu olduğu gibi, denizler de ibretlerle doludur. Sonsuz bir denizin üstündeki küçük bir gemiye mahkûm olan insan, dışarıda gördükleriyle ve kendi dünyasında yaşadıklarıyla Allah’ın azametini kavrayabilir.
- 7
Benzer bir durum şöyle anlatılmıştır: “Gemiye bindikleri zaman, dini Allah’a has kılarak O’na yalvarırlar. Fakat onları salimen karaya çıkarınca, bir de bakmışın ki ortak koşuyorlar. (Ankebut: 65)”
- 8
“Hattar” ve “Kefur”, (Vefasız ve nankör) bir önceki ayette geçen “Sabbar” ve “Şekur”un karşıtıdır.
- 9
“Allah’ın affına güvenerek ihmalkâr davranma!” şeklinde yorumlanmaktadır.