28Kasas Suresi

88 ayet · 19 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Tâ-Sîn-Mîm.

Bunlar açık [bir dil kullanan] Kitap’ın ayetleridir.

Firavun’la Musa arasında geçen olayların bir kısmını, iman edenlere [ibret olsun diye,] gerçeğin tam bir ifadesi olarak sana anlatacağız.

Şüphe yok ki, Firavun yeryüzünde (bir ülkede) üstünlük (diktatörlük) kurmuş ve oranın halkını sınıflara ayırmıştı. Onlardan bir kısmını zayıf bularak; erkeklerini boğazlıyor,1 kadınlarının yaşamasına ise izin veriyordu.2 Çünkü o, müfsidin biriydi.

Fakat Biz, yeryüzünde zayıf olanlara lütufta bulunmak, onları önderler3 ve varisler4 yapmak istiyorduk.

Ayrıca onların yeryüzünde tam bir hâkimiyet kurmalarını, Firavun’un, Hâmân’ın ve ordularının ise korktukları şeyin başlarına gelmesini istiyorduk.

Musa’nın annesine, “Onu emzir, zarar geleceğinden korktuğun zamansa onu suya bırak! Sakın korkma ve üzülme! Çünkü biz onu sana geri verecek ve onu peygamberlerden biri yapacağız.” diye vahyettik.

Nihayet Firavun ailesi onu bulup sahiplendi. Hâlbuki o, bir düşman ve bir tasa kaynağı olacaktı. Şüphesiz Firavun, Hâmân ve ordusu yanılıyordu.

Firavun’un karısı, “Senin de benim de gözümüz aydın! Onu öldürmeyin, belki bize yararı dokunur; belki de onu evlat ediniriz.” dedi. Fakat işin farkında değillerdi.

Musa’nın annesi, gönlü bomboş bir halde sabah etti. Eğer inancını koruması için yüreğine kuvvet vermeseydik, neredeyse bunu açıklayacaktı.

Annesi, Musa’nın ablasına, “Onun izini takip et!” dedi. O da, kimseye belli etmeden, uzaktan gözledi.

Biz, daha öncesinde ona sütanalarını haram etmiştik. Ablası şöyle dedi: “Sizin adınıza ona bakacak ve onu yetiştirecek bir aileyi size göstereyim mi?”

Böylece biz onu annesine geri verdik ki gözü aydın olsun, üzülmesin ve bilsin ki Allah’ın vaadi haktır. Fakat [yine de insanların] pek çoğu bunu bilmez.

Musa yiğitlik çağına erişip olgunlaşınca, biz ona hikmet ve ilim verdik. Muhsinlerin mükâfatı işte böyledir!

Musa, halkın haberi olmadığı bir sırada şehre indi.5 Orada kavgaya tutuşmuş; biri kendi kavminden, diğeri de düşman kavminden olan iki kişiye rastladı. Kendi kavminden olan, düşman kavminden olana karşı, ondan yardım istedi. Musa ona anında bir yumruk atınca, adamın işi bitti. Musa dedi ki: “Bu şeytanın işidir. Çünkü onun yoldan çıkaran bir düşman olduğu aşikârdır.”

Musa, “Ya Rabbi, ben kendime yazık ettim, beni affet!”6 dedi. Allah da onu bağışladı. Çünkü O Gafur’dur, Rahîm’dir.

Yine dedi ki: “Ya Rabbi! Bana lütfettiğin bu nimetler hakkı için, bir daha asla suçlulara arka çıkmayacağım!”

Geceyi, şehirde endişe içinde, etrafı kontrol ederek geçirdi. Bir de ne görsün, dün kendisinden yardım isteyen, onu yine imdada çağırmıyor mu! [Bu defa] Musa ona, “Belli ki sen azgının birisin!” dedi.

Musa, ikisinin de düşmanı olan adamı7 yakalamak isteyince, adam, “Ey Musa! Dün birini öldürdüğün gibi, beni de mi öldürmek istiyorsun? Senin amacın yeryüzünü ıslah etmek değilmiş, sen sadece bir zorba olmak istiyorsun.” dedi.

Şehrin diğer ucundan koşarak bir adam geldi. “Ey Musa! İleri gelenler seni öldürmek için durumunu görüşüyorlar, hemen şehri terk et! Çünkü ben senin iyiliğini istiyorum.” dedi.

Musa, etrafı kollayarak korkuyla şehirden çıktı. “Ya Rabbi! Beni bu zalimlerin elinden kurtar!” dedi.

Medyen’e doğru yönelince de, “Umarım Rabbim bana yolun doğrusunu gösterir!” dedi.

Medyen suyuna varınca, suyun başında [hayvanlarını] sulamakla meşgul kalabalık bir insan topluluğuna rastladı. Onların yanında ise [koyunlarını] engelleyen iki kız gördü. Musa onlara, “Neden böyle yapıyorsunuz?” diye sordu. Onlar, “Çobanlar çekilene kadar biz sulamayız,8 babamız ise çok yaşlı bir adamdır.” dediler.

Bunun üzerine Musa onların koyunlarını suladı. Sonra gölgeye çekildi ve şöyle dedi: “Rabbim! Bana göndereceğin her türlü iyiliğe öyle çok ihtiyacım var ki!”

Az sonra kızlardan biri utana sıkıla geldi. “Bizim için yaptığın sulamanın karşılığını vermek üzere babam seni çağırıyor.” dedi. Nihayet Musa, o adamın yanına varıp ta başından geçenleri anlatınca adam şöyle dedi: “Korkma! O zalimlerin elinden kurtuldun.”

O iki kızdan birisi, “Babacığım! Onu ücretle tut; çünkü ücretle tutabileceklerinin en iyisi, güçlü ve güvenilir olan bu adamdır.” dedi.

Adam dedi ki: “Bana sekiz yıl hizmet etmene karşılık şu iki kızımdan birini sana nikâhlamak istiyorum. Eğer on yıla tamamlarsan, o da senin bileceğin iş. Sana fazladan yük olmak istemem. İnşallah beni iyilik yapan birisi olarak göreceksin.”

Musa şöyle dedi: “Bu, seninle benim aramdadır. Demek ki bu iki süreden hangisini tamamlarsam tamamlayayım, bana karşı bir husumet olmayacak. Allah da konuştuklarımıza şahit olsun!”

Musa süreyi tamamlayıp ta ailesiyle birlikte yola çıkınca, Tûr Dağı’nın yamacında bir ateş gördü, ailesine, “Siz durun, gözüme bir ateş ilişti, umarım oradan size bir haber ya da ısınmanız için bir kor parçası getiririm!” dedi.

Musa ateşin yanına varınca, vadinin sağ yamacında mübarek yerdeki ağaçtan şöyle seslenildi: “Ya Musa! Benim, ben! Allah! Âlemlerin Rabbi!”

“Asanı yere at!” Musa, asanın çevik bir yılan gibi hareket ettiğini görünce öyle bir kaçtı ki, arkasına bile bakmadı. “Ey Musa, geri dön ve sakın korkma! Çünkü sen güvendesin.”

“Elini koynuna sok [ve çıkar,] kusursuz olarak bembeyaz çıkacaktır. Artık kendini germe, rahat ol! İşte bunlar, Firavun’a ve onun adamlarına karşı kullanmak için Rabbinden sana verilen iki kesin mucize! Çünkü onlar fesat çıkaran bir topluluktur.”9

Musa dedi ki: “Rabbim! Ben onlardan birini öldürmüştüm, bu yüzden beni öldürmelerinden endişe ediyorum.

Kardeşim Harun’un dili benimkinden daha düzgündür. Onu da beni doğrulayan bir yardımcı olarak bana kat; çünkü beni yalancılıkla itham etmelerinden korkuyorum.”

Allah buyurdu ki: “Seni kardeşinle destekleyeceğiz ve size öyle bir güç vereceğiz ki, onlar size dokunamayacaklar. Sonuçta, mucizelerimiz sayesinde, siz ve size tâbi olanlar üstün gelecektir.”

Musa, kesin delillerimizle karşılarına çıkınca, “Bu, sahte bir büyüden başka bir şey değildir; biz atalarımızdan bu yana böyle bir şeyi hiç duymadık.” dediler.

Musa, “Hidayeti Allah katından kimin getirdiğini (kimin doğru yolda olduğunu) ve şu dünyada akıbetin kimin lehine gerçekleşeceğini en iyi Rabbim bilir. Gerçek şu ki zalimler asla felah bulmayacaktır.” dedi.

Firavun şöyle konuştu: “Ey ileri gelenler! Ben, sizin benden başka bir tanrınız olduğunu bilmiyorum! Ey Hâmân! Ocağı yak da bana tuğla yap, sonra da bana bir kule yap ki Musa’nın tanrısına doğru yükseleyim! Aslında, ben onun bir yalancı olduğu düşünüyorum ya!”

İşte böylece o ve askerleri yeryüzünde haksız bir kibre kapıldılar. Çünkü onlar bize döneceklerini hiç hesaba katmıyorlardı.

Biz de onu ve askerlerini kıskıvrak yakalayıp denize saçtık. Bak işte, zalimlerin sonu nasıl oluyormuş!

Biz onları, ateşe çağıran önderler (sembol isimler) yaptık. Kıyamet günü de asla yardım görmeyeceklerdir.

Bu dünya hayatında peşlerine lanet taktık. (Lanetle anılmalarını sağladık.). Kıyamet günü ise en çok nefret edilenler arasında olacaklardır.

Biz, önceki devirlerde yaşayan [bazı nesilleri] helak ettikten sonra, insanların basiretlerini açacak bir delil, bir hidayet rehberi ve bir rahmet kaynağı olmak üzere Musa’ya Tevrat’ı verdik. Belki böylece sorumluluklarını hatırlarlar.

Biz Musa’ya ilahi buyruğu ilettiğimiz sırada, sen [vadinin] batı yamacında değildin ve olup bitene de şahit olmadın.

Tersine, onlarla senin aranda daha nice devirler yarattık. Aradan uzun çağlar geçti. Sen Medyen halkı arasında [yaşayıp,] ayetlerimizi onlara okuyan biri değildin; ancak [bu haberleri sana] gönderip duran biziz.

Yine [Musa’ya] Seslendiğimiz zaman da sen Tur’un yamacında bulunmuyordun. Lakin sorumluluklarını hatırlamaları için, Rabbinden bir rahmet olmak üzere uyarıcı gelmemiş olan bir kavme, [uyarıcı olarak henüz] gönderilmiş bulunuyorsun ki,

Böylece kendi elleriyle yaptıklarından dolayı başlarına bir musibet geldiğinde, “Ey Rabbimiz, bize bir elçi göndermiş olsaydın senin mesajlarına uyar ve inanan kimselerden olurduk!” demesinler.

Fakat şimdi onlara katımızdan hak [bütün açıklığıyla] geldiği halde, “Musa’ya verilen [mucizenin] benzeri verilseydi ya!” diyorlar. Oysa Musa’ya verileni de inkâr etmemişler miydi? Onlar, “Birbirini destekleyen iki büyü [örneği,]10 hiçbirine inanmıyoruz!” diyorlar.

De ki: “Eğer doğru söylüyorsanız, Allah katından, bu iki kitaptan daha doğru bir kitap getirin de, ben de ona uyayım!”

Eğer senin bu teklifine karşılık veremezlerse, bil ki onlar, sırf kendi nefislerinin peşine takılmış kimselerdir. Allah katından gönderilmiş bir hidayet kaynağına dayanmaksızın, sırf kendi nefsine uyandan daha sapık kim olabilir! Allah elbette zalim bir topluluğu doğru yola ulaştırmaz.

Gerçek şu ki, sorumluluklarını hatırlamaları için sözü (vahyi) onlara ardı ardına iletmekteyiz.

Daha önce kendilerine kitap verdiğimiz [ve ona inanmış olan kimseler, şimdi vahiy zincirini takip ederek] buna da inanırlar.

Ve Kur’an kendilerine okunduğu zaman, “Ona inanıyoruz, şüphesiz ki O, Rabbimizden gelen bir haktır. Gerçek şu ki biz daha önce de Müslüman’dık (Bu hakikate teslim olmuş kimselerdik.)” derler.

İşte bunlar öyle kimselerdir ki, sabretmelerinden dolayı,11 onların mükâfatları ikiye katlanacaktır.12 Bunlar kötülüğü iyilikle savarlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan da Allah için harcarlar.

Onlar, boş laf duydukları zaman hemen yüz çevirirler ve “Bizim işimiz bize, sizin işiniz size, [haydi] size selamlar! Bizim cahillerle işimiz olmaz!” derler.

Gerçek şu ki, sen her sevdiğini doğru yola getiremezsin; fakat Allah dilediğini doğru yola getirir. Çünkü hidayete [layık] olanı en iyi bilen O’dur.13

Onlar, “Eğer sizin yolunuza girecek olursak yerimizden yurdumuzdan olur, [aç kalırız.]” diyorlar. Oysa biz onları, tarafımızdan bir rahmet olarak, her türlü mahsulün14 [bolca] bulunduğu, dokunulmaz ve emin bir yere (Mekke’ye) yerleştirmedik mi? Fakat onların çoğu [bunun anlamını] bilmez.

Oysa Biz, varlık içinde azmış nice beldeyi helak ettik. İşte meskenleri! Pek azı hariç, kimse oralarda mekân tutmadı. Hepsine biz varis olduk.

Bununla birlikte, Rabbin hiçbir beldeyi, o beldenin göbeğinde Allah’ın ayetlerini duyuran bir elçi görevlendirmedikçe helak etmez. Kaldı ki Biz, halkı zalim olmayan hiçbir beldeyi helâk edecek değiliz.

[Bu dünyada] size verilen her şey, dünyanın geçici bir hazzı ve süsüdür. Allah katında olanlar ise, daha hayırlı ve daha kalıcıdır. Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?

Şu halde, “Güzel bir vaatte” (cennet vaadinde) bulunduğumuz, ardından da ona kavuşan kimse ile bu dünya hayatının geçici zevklerini yaşattığımız, ardından da kıyamet günü huzurumuza getirilen kimse aynı olur mu?

O gün [Allah] onlara seslenecek ve “Bana ortak olduğunu iddia ettiğiniz şeyler hani, nerede?” diyecektir.

[Dünyada, yapılmış olan azap] vaadinin artık tamamen gerçekleştiğini gören kimseler şöyle diyecekler: “Ey Rabbimiz! İşte şunlar azdırdığımız kimseler! Biz nasıl azmışsak, onları da azdırdık. Şimdi de onlardan uzaklaşıp sana dönüyoruz. Kaldı ki onların taptığı gerçekte biz değildik, [kendi arzularıydı]”15 diyeceklerdir.

[Bu defa da diğerlerine dönülerek,] onlara şöyle denilecektir: “Şimdi ortaklarınızı imdada çağırın da sizi kurtarsınlar bakalım!” Çağırırlar; ancak cevap alamazlar. Nihayet azapla yüzleşirler. Keşke doğru yolu tutsalardı!

O gün onlara seslenilir: “Peygamberlere nasıl bir tepki verdiğinizi [söyleyin bakalım!]”16

Artık bütün [mazeret] yolları tıkanmıştır. [Sesleri kesilir,] birbirlerine sorup konuşacak halleri bile kalmaz.

Ancak pişman olup tövbe ederek inanan ve salih amellerde bulunan kimselere gelince, işte böyleleri, [doğal olarak,] kurtulanlar arasında olmayı umabilirler.

Rabbin dilediğini yaratır ve istediği gibi tercihte bulunur. Oysa onların [böyle bir] seçme hakkı yoktur.17 Allah, onların şirk koştukları ne varsa, onlardan yüce ve [her şeyin] üstündedir!

Ve yine Rabbin onların, içinde gizlediklerini de, ilan ettiklerini de, tamamıyla bilmektedir.

Çünkü o, Allah’tır ki ondan başka ilah yoktur. Başından sonuna övgüye layık olan O’dur. Hüküm O’nundur ve varacağınız yer de O’nun huzurudur.

De ki: “Bir düşünün bakalım, eğer Allah gecenizi kıyamet gününe kadar aralıksız olarak sürdürse, Allah’tan başka size ışığı geri getirecek bir tanrı var mı? Hâlâ mı kulak vermeyeceksiniz?”

[Yine] de ki: “Söyleyin bakalım! Allah, üzerinize gündüzü kıyamet gününe kadar aralıksız olarak sürdürse, Allah’tan başka hangi tanrı size yeniden içinde dinleneceğiniz o geceleri geri getirebilir? Hâlâ mı görmeyeceksiniz?”

Rahmetinin bir parçası olarak geceyi ve gündüzü -dinlenmeniz ve onun lütfundan rızkınızı arayabilmeniz için- düzenleyen O’dur. Belki bu yüzden şükredersizin!

[Bir gün gelecek,] o gün Allah onlara şöyle seslenecektir: “Bana ortak olduğunu iddia ettiğiniz şeyler hani, nerede?”

O gün her ümmetten birer şahit çıkarırız ve [müşriklere,] “Haydi bakalım, delilinizi ortaya koyun!” deriz. O zaman onlar, hak ve hakikatin Allah’a ait olduğunu anlarlar; uydurdukları tanrılar ise ortadan kaybolur.

Gerçek şu ki Karûn, Musa’nın kavmi arasında yaşayan ve onlara tahakküm etmeye çalışan biriydi. Ona öyle hazineler vermiştik ki, anahtarlarını bile güçlü kuvvetli bir topluluk zor taşırdı. Kavmi ona şöyle demişti: “Şımarma! Çünkü Allah şımarıkları sevmez.”

“Allah’ın sana ihsan ettiği bu serveti kullanarak ahiret yurdunu kazanmaya bak! Dünyadaki nasibini de unutma!18 Allah’ın sana ihsan ettiği gibi, sen de ihsan et! Sakın yeryüzünü ifsat etmeye çalışma! Çünkü Allah, fesat peşinde koşanları sevmez.”

Şöyle cevap verdi: “Ben bu serveti, kendi bilgim sayesinde kazandım.” Peki, [bu adam] Allah’ın, daha önce kendisinden güçlü ve serveti daha fazla olan kimseleri helâk ettiğini bilmiyor mu? Ama suçlulara suçları hakkında sorulmayacaktır. (Günahı günahkâra sorulup da, onun beyanına göre hareket edilecek değil ya!)

Karun bütün ihtişamıyla halkının karşısına çıktı. Dünya hayatına tamah edenler, “Keşke bizim de Karun gibi bir servetimiz olsaydı, adam ne kadar talihliymiş!” dediler.

İlimden nasibini almış kimseler ise, “Yazıklar olsun size! İman edip de salih amellerde bulunanlara Allah’ın vereceği mükâfat bundan daha hayırlıdır, ona da ancak sabredenler19 kavuşabilir.” dediler.

Nihayet biz, onu da, sarayını da yerin dibine geçirdik. Adamları Allah’a rağmen onun yardımına koşamayacakları gibi, kendini kurtarabilecek durumda da değildi.

Daha dün onun yerinde olmaya can atanlar, şimdi, “Vay be! Allah kullarından dilediğine bol rızık veriyormuş, dilediğine de ölçüyle. Şayet Allah bize lütfetmiş olmasaydı, bizi de yerin dibine geçirebilirdi. Vay be! Demek ki kâfirler iflâh olmuyormuş!” demeye başladılar.

Şu ahiret diyarına gelecek olursak, Biz onu, yeryüzünde büyüklük taslamayan ve fesat peşinde koşmayanlar için ayırmış bulunuyoruz. Akıbet muttakilerin olacaktır.

Her kim bir iyilikle gelirse, o daha iyi bir karşılık alacak; her kim de bir kötülükle gelirse, sadece işlediği günahın karşılığını bulacaktır.

Öyleyse seni Kur’an’la görevli kılan Allah, hedefine de ulaştıracaktır. De ki: “Kimin doğru yolda yürüdüğünü, kimin de aşikâr bir sapma içinde olduğunu Rabbim çok iyi bilmektedir.”

Bu kitabın sana kavuşmasını hiç beklemiyordun; ancak Rabbinden bir rahmet olarak bu gerçekleşti. Şu halde sakın kâfirlere destek olma!

Allah’ın bu kadar ayeti sana indikten sonra, sakın sana engel olmasınlar! Rabbine davet et ve sakın ola ki müşriklerden olma!

Allah ile beraber başka bir tanrıyı çağırma! O’ndan başka ilah yoktur. O’nun zatından başka her şey yok olacaktır. Hüküm O’nundur ve nihayet O’na döneceksiniz.

Açıklamalar

  1. 1

    Öldürmek dâhil, her türlü kötü muamele

  2. 2

    “Kadınların yaşamasına izin vermesi, “Onlardan yararlanmak için” iması taşır.

  3. 3

    “Doğru yolu gösteren imamlar” Bkz. Enbiya:73, Secde:24

  4. 4

    Bkz. 7:27

  5. 5

    Hz. Musa, sarayda yaşayan bir prensti.

  6. 6

    Çünkü Hz. Musa, kimin haklı olduğuna bakmadan, gençlik heyecanıyla hareket etmiş ve soydaşının tahrikine kapılmıştır.

  7. 7

    “İkisinin de düşmanı” ifadesiyle, Musa’nın dışında kimin kastedildiği açık değildir. Genel olarak kiptinin kastedildiği (Tevrat’a göre ikinci kavga İsrailoğulları arasındadır) kabul edilir. Nitekim M.Esed’in notu şöyledir: “Kavgaya karışan Mısırlıdan ortak düşman olarak söz ediliyor olması göstermektedir ki, İsrailli kişiye karşı duyduğu kavmi yakınlık, Hz. Musa üzerinde bir kere daha etkili olmuştur.” Ancak bu mantıklı görünmemektedir. Zira Mısırlının önceki olayı bilmesinin mantıklı bir izahının yapılamaması bir yana Hz. Musa’nın, “Belli ki sen azgının birisin!” dediği birine, üstelik bir gün önce tuzağına düşmüşken, yardımcı olması beklenemez. Bize göre Hz. Musa, adam öldürmesine neden olan soydaşını yakalamak istemiş; o da kurtulmak için -karakterleri zayıf olanlar böyle yapar- önceki olayı hatırlatmıştır.

  8. 8

    Koyunlarına en son su verenin kızlar olması ilginçtir. Bu durum kızların zayıflığı ile açıklanır. (Tevrat ayetleri de böyledir.) Ancak M. Hamdi, “Kızlar çobanların içine sokulmaktan çekindikleri için sona kalıyorlardı.” görüşündedir.

  9. 9

    Bu konu Tevrat’ta benzer ifadelerle anlatılmıştır:

    Çık.4: 1. Musa, “Ya bana inanmazlarsa?” dedi, “Sözümü dinlemez, 'RAB sana görünmedi.' derlerse, ne olacak?” 2. RAB, “Elinde ne var?” diye sordu. Musa, “Değnek” diye yanıtladı. 3. RAB, “Onu yere at!” dedi. Musa değneğini yere atınca, değnek yılan oldu. Musa yılandan kaçtı. 4. RAB, “Elini uzat, kuyruğundan tut!” dedi. Musa elini uzatıp kuyruğunu tutunca yılan yine değnek oldu. 5. RAB, “Bunu yap ki, ataları İbrahim’in, İshak’ın, Yakup’un Tanrısı RAB’bin sana göründüğüne inansınlar!” dedi. 6. Sonra, “Elini koynuna koy!” dedi. Musa elini koynuna koydu. Çıkardığı zaman eli bir deri hastalığına yakalanmış, kar gibi bembeyaz olmuştu. 7.RAB, “Elini yine koynuna koy!” dedi. Musa elini yine koynuna koydu. Çıkardığı zaman eli eski haline dönmüştü.

  10. 10

    Metin, “Birbirini destekleyen iki büyücü” olarak da okunmuştur. Aslında İbarenin bütün imaları (Musa’nın iki mucizesinin benzer iki sihir örneği olduğu, Hz. Musa ile Hz. Peygamber’in birbirini tasdik eden iki sihirbaz, Tevrat ve Kur’an’ın birbirini tasdik eden iki benzer metin olduğu) ayetin delaletine uygundur. İnanmak istemeyenler her zaman bir bahane bulur. Mucizeleri sihre, peygamberleri de sihirbaza benzetmek kâfirlerin bildik mazeretlerindendir.

  11. 11

    “Aradan geçen uzun yılların Allah’ın dinini unutturması ve insanların çeşitli gerekçelerle hakkı ters yüz etmelerine karşı direnmeleri nedeniyle”

  12. 12

    Peygamberimiz, ehli kitaba gönderdiği İslam’a davet mektuplarında Al-i İmran Suresi 64. Ayeti hatırlattıktan sonra, “Eğer iman ederseniz, Allah mükâfatınızı iki kat olarak verecektir.” diye yazardı.

  13. 13

    Bkz. Saf Suresi girişindeki “Hidayet ve dalalet” isimli açıklama.

  14. 14

    “Ve o vakit İbrahim, ‘Ya Rabbî, burayı güvenli bir şehir yap! Buranın halkından, Allah’a ve âhiret gününe iman edenleri çeşit çeşit mahsullerle rızıktandır!’ dedi... (2:126)”

  15. 15

    Suçluların yargı sürecinde takındıkları tavır aynıdır. Önce inkâr ederler, sonra karşı tarafı suçlarlar, nihayet yargıcın merhametine sığınırlar; ancak sonuç değişmez.

  16. 16

    Zımnen:”’Haberimiz yoktu.’ demeyin; çünkü sizi uyarmıştık.”

  17. 17

    Ayet iki farklı şekilde tercüme edilmektedir:

    1.”Rabbin, dilediğini yaratır ve seçer. Onların ise seçim hakkı yoktur...”

    2. “Dilediğini yaratan ve (insanlar için) en iyi olanı seçen senin Rabbindir...”

    Birinci gruptaki klasik yorumculara göre, “ma” olumsuzluk edatıdır. “Allah’ın yaratma ve seçme” si Allah’ın, istediğini peygamber seçme hakkıyla ilgilidir. Ancak bu, bağlama uygun görünmemektedir. M.Esed’in de dâhil olduğu diğer yorum tarzına göre ise “ma” mevsuledir. Bu tarz yorum da bağlama uygun değildir ve “Allah, kulları için en iyi olanı yaratmak zorunda mıdır, değil midir?” yersiz tartışmasına neden olmuştur.

    Bu ayeti doğru anlamak için bağlamına dikkat etmek gerekir. Çünkü yeni bir konuya geçilmemiştir. Bize göre ayet, Allah’ın istediğini yapmasıyla ilgilidir. “Allah isterse yaratır ve hesap sorar, isterse affeder veya azap eder. Allah kimseye hesap vermek zorunda değildir. Oysa insanın böyle bir hakkı yoktur. İnsan için en iyisi de budur.” anlamındadır. Bu, aynı zamanda insanın “Var olmayı ben mi seçtim?” itirazına da cevaptır. Ayet nasıl tercüme edilirse edilsin, bu yorum tarzı zarar görmez ve bağlama da uygundur.

  18. 18

    Zımnen: “Sana, her şeyini de ver demiyoruz.”

  19. 19

    İhtirasını dizginleyenler, Allah’ın lütfunu ahirete bırakacak kadar akıllı ve sabırlı olanlar...