72Cin Suresi
28 ayet · 12 açıklama
Bismillâhirrahmânirrahîm
De ki: “Cinlerden bir grubun Kur’an’ı duyup da “Enteresan bir söylem” dedikleri, bana vahyedildi.1
[Duyduklarımız] aklımızı başımıza toplamaya yaradı.2 Böylece iman ettik ve artık Rabbimize asla şirk koşmayız.
Rabbimizin şanının yüce olduğunu, eşi ve çocuğu olamayacağını anladık.
Demek ki bizim beyinsiz, Allah hakkında saçma inançlar dile getirmekteymiş.
Oysa biz -ister cin olsun, ister insan-hiç kimsenin Allah hakkında yalan söyleyebileceklerine ihtimal dahi vermemiştik.
Meğer bazı adamlar cinlere3 sığındığında, [cinlerin onlara faydalı olması bir yana,] iyice yoldan çıkmalarına sebep oluyormuş.
[Ey dostlarım!] Onlar da, sizin şu anda muhtemel görmediğiniz gibi, Allah’ın [insanları gaflet uykusundan] uyandıran bir peygamber göndermeyeceğini4 zannetmişler [ve size öyle öğretmişlerdi.]
Nitekim biz göğü yokladık; ancak orası bize güçlü muhafızlarca kapatılmış da [sanki] oradan bize ateş açılıyor.5
Oysa vaktiyle göğün kenarında otururduk;6 fakat şimdi kim dinleyecek7 olsa, bir ateşle takip edilir.
Acaba bu, Dünya halkı için kötü bir durum mu, yoksa Rableri onları rüştüne erdirmek mi istiyor? Bir türlü çıkaramadık.8
Aramızda iyiler de var, kötüler de. Çeşit çeşit yollar tutmuşuz.
İster yeryüzünde olsun, ister kaçabileceğin her köşede, Allah’ı [kimsenin] aciz bırakamayacağını anladık.
Duyduğumuz bu hidayet rehberine inanıyoruz.” Kim Rabbine iman ederse, onun, hakkının eksik verileceği yahut hakkının ihmal edileceğine dair bir endişe duymasına gerek yoktur.
[Bunları dostlarımıza duyurduk.] Müslüman olanlar da oldu, sapanlar da oldu. Kim Müslüman olmuşsa, zaten o akıl yolunda yürümüştür.
Sapanlara gelince, onlar cehenneme odun olmuştur.
Şayet doğru yolda gitselerdi, onlara bol su verir, [onları nimetlere boğardık.]
İmtihanlarını da bu şekilde yapardık; ama [şu bir gerçek ki] kim Rabbini anmaktan uzaklaşırsa, Allah onu en şiddetli azaba uğratacaktır.
Çünkü mescitler,9 Allah’ı [hakkıyla tanıyıp, O’na kullukta bulunmak] için yapılmıştır.10 İşte bu yüzden, Allah dışında hiç kimseye, orada bir ilah gibi anıp da ona dua etmeyin!
Gel gör ki ne zaman Allah’ın bir kulu Allah’a dua için ayağa kalksa, hemen onun üstüne çullanılmıştır.11
De ki: “Şüphesiz ben ancak Rabbime kulluk ederim ve O’na hiçbir ortak koşmam.”
De ki: “Şüphesiz ben, size ne zarar verebilecek, ne de sizi irşad edebilecek güçteyim.
[Ben sadece görevimi yapıyorum. Bunu da ihmal edersem] Allah’tan [gelecek bir gazaba karşı] bana kimse arka çıkamaz ve O’nun [gazabına] karşı koruyan bir kovuk ta yoktur ki oraya saklanayım.
Sadece Allah’tan ve onun gönderdiklerinden tebligat yapabilirim [ki o zaman buna gerek kalmaz.] Kim de Allah’a ve Resulüne karşı gelirse, şüphesiz onlar için, içinde ebedî kalacakları cehennem ateşi vardır.
[Ey Resulüm! Seni şimdi zayıf, taraftarlarını da az bularak küçümsüyorlar;] ancak kendilerine vaat edilen [azapla] karşılaştıkları vakit, kimin yardımcısı zayıfmış ve kimin sayısı azmış o zaman görürler.
De ki: “Size vaat edilen azabın yakın (Dünyada) mı, yoksa Rabbiniz onu sonraya (Kıyamet Gününe) mı bırakmıştır? Çıkaramam.
[Çünkü] gaybı bilen O’dur. Gaybını da hiç kimseye açıklamaz;
Ancak seçtiği Resuller başka! Çünkü onların önüne de, ardına da gözetenler (koruyucular) dizer. [O gözetenler Peygamberleri tehlikelere karşı uyarabilir.]
[Bunu da,] Rablerinin kendilerine yüklediği görev nedeni ile olduğunu [-hem kendileri, hem de cümle âlem-] bilsin diye yapar. Allah onların yaptığı her tür hesabın da, her tür sayısal değerin de üstünde bulunuyor.12
Açıklamalar
- 1
Bunlar muhtemelen, Hz. Peygamber’in mücadelesini ve Kur’an’ın mesajlarını duymuş, bu hususta çeşitli değerlendirmeler yapmış olan kimselerdir.
- 2
Metinde “yehdi ilerrüşt (rüşte hidayet ediyor)” geçer. Rüşt, kulun doğru yolu bulma kabiliyeti/çabası; hidayet ise Allah’ın buna katkısı olarak düşünüldüğünde, çevirimiz daha iyi anlaşılacaktır.
- 3
Halkın arasında fazla dolaşmayarak, kendini gizemli hale getiren dini liderler.
- 4
Bu ibare, “Allah’ın hiç kimseyi, öldükten sonra tekrar diriltmeyeceği” şeklinde de çevrilmiştir. Biz, surede söz konusu edilen cinlerin yalnızca bir grup insandan ibaret olmadığını düşündüğümüz için, her iki anlamın da (inanç sistemi farklı gruplar için) geçerli olabileceğini sanıyoruz.
- 5
Peygamber bekledik ama hevesimiz kursağımızda kaldı.
- 6
İçimizden peygamberler çıkardı ve bize gayb bilgileri (vahiy) getirirdi.
- 7
Kim peygamberlik beklese.
- 8
İsrailoğulları açısından, “Artık bize peygamber gönderilmiyor olması, kavmimizin gazaba uğradığı anlamına mı geliyor, yoksa kavmimizin akıllarını başlarına toplaması için bir ders mahiyetinde midir? Bilmiyoruz.” anlamındadır.
- 9
Bütün dinlerin mabedi kastedilmiş olmalıdır.
- 10
Allah’ın yarattığı inanma duygusunu istismar için değil. Din adamları, din duygusunu kendi çıkarları için istismar edip de Allah hakkında, yukarıda bahsi geçen yalanları, uydurmasınlar.
- 11
Mabetleri ne zaman asıl işlevine iade etmeye kalkan biri çıksa, onu hemen boğmaya kalkarlar.
- 12
Bu cümle, “Allah, onların her hâlini kuşatmış ve her şeyi inceden inceye sayıp dökmüştür. (Diyanet)” ve “…onların (söyleyebilecekleri) her şeyi (bilgisi ile) kuşatan O’dur ve (mevcut olan) her şeyi bir bir hesaplayandır. (M. Esed)” şeklinde de çevrilmiştir; ancak bu durumda konu ile anlam ilgisi kopmuş olur. Biz bu cümlenin, Hz. Peygamberin gücünü zayıf ve taraftarlarını az bulanlara (25.ayet) bir uyarı anlamı taşıdığını düşünüyoruz.