112İhlas Suresi

4 ayet · 6 açıklama

Bismillâhirrahmânirrahîm

Cevap olarak de ki: “O’dur.1 Allah’tır,2 Yegânedir.3

Allah Samed’dir.4 (Değişmez bütündür.)

Doğurmadı da, doğmadı da.5

Hiçbir dengi olmadı da.6”

Açıklamalar

  1. 1

    İnsan algısı, tanımlamalarını zıtlıklar sayesinde yapabilmektedir. (Her şey zıddıyla kaimdir.) Oysa Allah algılanamaz, yani Gaibdir, idrak üstüdür. (O’nu basiretler idrak edemez.) Burada “Hüve” Allah’ın hem zatına özgü bir gaiplik özelliğine işarettir ve hem de “Hüve” Allah’ın yerine bedel ismidir.

  2. 2

    El-ilah’tır. Mabudun bi haktır.

  3. 3

    “Ehad” bir veya tek biçiminde de çevrilmektedir. Bir ve tek, alternatifleri ile akla gelir. (Bir-Birkaç, Tek-Çift) Yegâne; alternatifsiz bir’dir. Benzersiz olmayı daha güçlü bir biçimde vurgular. Allah(cc)’ın bütün zatî özellikleri Ehad kelimesinde mündemiçtir.

  4. 4

    Samed; sözlükte itimat edilen efendi, kendisine yönelinen, içi boş olmayan anlamlarındadır. Razi, müteahhir dilcilerin Samedi, toz tutmayan, kendine hiçbir şeyin girmediği ve çıkmadığı pürüzsüz taş anlamında kullandıklarını söyler. M. Hamdi Yazır; eksiksiz, gediksiz, deliksiz, katıksız, som şeklinde ifade edilebileceğini söyler. Şu halde Samed; eksiği yok ki tamamlasın, bütünlüğünü bozan fazlası yok ki ondan kurtulsun, bilmediği yok ki öğrensin, yapamadığı yok ki yapmaya çalışsın anlamına karşılık gelir. Bütün bunlar değişimi gerektirir. Mahlûkat için değişim esastır. Allah ise “değişmez bütündür.”

  5. 5

    Bu ayeti, evlat isnadına bir cevap olarak düşünmek yerinde olmaz. Ehli kitapla yapılan teolojik tartışmalar, sonraki aşamaların konusudur. Allah(cc)’ın varlığını sebep-sonuç (illiyet) ilişkilerine göre anlamaya çalışan insan zihnine bir cevaptır. Bu tarz akıl yürütmeler (Allah’ı kim yarattı?) mahlûkat hakkında geçerlidir. Allah için geçerli değildir. Ehad olmak da bu demektir.

  6. 6

    Allah’ın zatını anlamak insan için mümkün değildir. Hiçbir benzetme, mahlûkatın hiçbir vasfı, Allah’ın zatını anlatmak için örnek olarak verilemez. Allah’ın fiili sıfatlarını anlamak için benzetmelerden yararlanılabilir; fakat zatı için bu dahi mümkün değildir.